Mungesa e banesave në Cyrih dominon votimin më 14 qershor. Dy iniciativa po bëjnë thirrje për mbrojtje nga vendet e lira dhe ndërtimin e banesave më të përballueshme. Qeveria dhe parlamenti kantonal kanë hartuar një kundërpropozim për të dyja.

Apartamentet e përballueshme janë bërë një mall i rrallë në kantonin e Cyrihut. Kjo situatë shpesh përkeqësohet nga prishja e ndërtesave të vjetra, të cilat zëvendësohen me ndërtesa të reja më të shtrenjta. Sipas një ankete të kryer nga shoqata e qiramarrësve, 84% e qiramarrësve tani kanë frikë se do të pushohen nga puna.

Më 14 qershor, disa iniciativa do të hidhen në votim për të trajtuar problemin. Më poshtë janë pikat më të rëndësishme në lidhje me iniciativat dhe kundërpropozimet.

Kjo është ajo që kërkon “iniciativa e banesave”

Kantonit dhe komunave duhet t’u jepet mandati kushtetues për të siguruar një furnizim të mjaftueshëm me banesa dhe për të promovuar metodat ekologjike të ndërtimit. Për këtë qëllim, do të themelohet një institucion i së drejtës publike për të ofruar banesa të përballueshme dhe për të mbështetur zhvilluesit e banesave jofitimprurëse, pra një “shoqatë kantonale banesash”. Kjo organizatë do të marrë kapital fillestar prej 500 milionë CHF, transmeton albinfo.ch.

Çfarë thonë mbështetësit

Komiteti i nismës së krahut të majtë dëshiron që kantoni të marrë përgjegjësinë për krijimin e më shumë hapësirës së jetesës me qira të drejta. Tregu i banesave nuk funksionon më siç është aktualisht, thotë ai. Pavarësisht shumë ndërtimeve të reja, vështirë se ka ndonjë hapësirë ​​të përballueshme jetese. Aktiviteti i ndërtimit është i orientuar drejt maksimizimit të fitimeve të investitorëve. Kjo çon në qira të tepërta që i shtyjnë njerëzit të largohen nga lagjet e tyre.

Ky është qëllimi i kundërpropozimit

Kundërpropozimi nga qeveria dhe parlamenti kantonal nuk dëshiron të krijojë një “shoqatë kantonale të banesave”, por përkundrazi dëshiron të përmirësojë kushtet kornizë për ndërtimin e banesave. Qeveria kantonale është e detyruar të shqyrtojë masa specifike brenda tre viteve. Këto përfshijnë, për shembull, uljen e rregulloreve të panevojshme dhe përshpejtimin e procedurave të ndërtimit. Apartamentet duhet të vazhdojnë të ndërtohen kryesisht nga individë privatë. Komiteti i nismës e konsideron këtë kundërpropozim të papërshtatshëm, pasi nuk e zgjidh problemin, por vetëm favorizon investitorët.

Kjo është ajo që kërkon “nisma për mbrojtjen e strehimit”

Me “nisma për mbrojtjen e strehimit”, iniciatorët e krahut të majtë po ndjekin qëllimin e ruajtjes së apartamenteve me qira të përballueshme. Për këtë qëllim, komunave do t’u jepet mundësia e kufizimit të qirave për një periudhë kohore pas ndërtimeve të reja, shndërrimeve ose rinovimeve. Përveç kësaj, komunat duhet të jenë në gjendje të kufizojnë shndërrimin e apartamenteve me qira në apartamente.

Çfarë dëshiron komiteti i iniciativës

Komiteti i iniciativës dëshiron të mbrojë popullsinë nga “njoftimet e padrejta për vende të lira”. Qëllimi është të ngadalësohet zhvendosja e banorëve të vendosur prej kohësh dhe të ruhet kultura lokale e komuniteteve. Komiteti është i bindur se iniciativa do të parandalojë qiratë abuzive pa përdorur paratë e taksapaguesve dhe se aktiviteti i ndërtimit do të mbetet i lartë.

Çfarë dëshiron kundërpropozimi

Kundërpropozimi i parlamentit kantonal synon të parandalojë vendet e lira ose t’i bëjë ato më të pranueshme shoqërisht pa ndërhyrë në qira ose të drejtat e pronësisë.

Pronarët duhet së pari të kontrollojnë nëse punimet e ndërtimit mund të kryhen ndërsa prona është e zënë ose në faza. Në rast të anulimeve të pashmangshme, qiradhënësit duhet t’i informojnë qiramarrësit me shkrim të paktën një vit më parë dhe t’i mbështesin ata në kërkimin e tyre për një shtëpi të re. Rregullorja zbatohet në të gjithë kantonin, por vetëm për projekte më të mëdha në të cilat të paktën 20 familje marrin njoftim për anulim.

Argumentet kundër iniciativës dhe kundërpropozimit

Komiteti i iniciativës e hedh poshtë kundërpropozimin sepse thotë se nuk bën asgjë për të ndryshuar mungesën e strehimit dhe ka vetëm një efekt simbolik. Nuk bën asgjë për të kundërshtuar rritjet e tepruara të qirasë që e bëjnë tërheqëse dhënien e njoftimit për lirim që në fillim, thotë komiteti.

Nga ana tjetër, parlamenti kantonal e kritikon iniciativën me arsyetimin se kontrolli shtetëror i qirasë do të zvogëlonte më tej ofertën, do të rriste qiratë dhe do të pengonte rinovimet. Për më tepër, siç tregon shembulli i Gjenevës, iniciativa do të mbronte vetëm disa qiramarrës, ndërsa qiratë për njerëzit që kërkojnë strehim do të rriteshin edhe më shumë.

Qeveria e Zvicrës ka përshkruar jo vetëm anët negative që sheh nëse nisma “Jo 10 milionëve” miratohet në qershor, por edhe disa aspekte potencialisht pozitive të propozimit.

Këshilli Federal, së bashku me Parlamentin, shumicën e partive politike, qeveritë kantonale dhe komunale, ekonomistët, shoqatat e punëdhënësve dhe agjencitë e zbatimit të ligjit, u ka bërë thirrje votuesve të refuzojnë propozimin e Partisë Popullore Zvicerane (SVP) që kërkon të kufizojë numrin e të huajve nga BE-ja që lejohen të punojnë në Zvicër.

Votuesit zviceranë do të votojnë për propozimin kur të shkojnë në votime më 14 qershor. Sondazhet e fundit të opinionit sugjerojnë se publiku do ta mbështesë propozimin kundër imigracionit.

Pavarësisht kundërshtimit të qeverisë, një studim i kohëve të fundit i porositur nga Sekretariati Shtetëror për Migracionin (SEM), i cili analizon pasojat e kufizimit të imigracionit, gjithashtu shpjegon “anën tjetër” të mundshme të masës – domethënë, pikat e saj pozitive.

Le të shohim së pari anët negative – të gjitha arsyet pse qeveria është kundër iniciativës së SVP-së:

Mungesa e fuqisë punëtore

Disa sektorë kyç, duke përfshirë kujdesin shëndetësor dhe shërbimet sociale; prodhimin; ndërtimin; turizmin dhe mikpritjen; ​​si dhe IT-në, do të preken veçanërisht nga kufizimet e imigracionit.

Kjo mungesë do të kompensohej vetëm pjesërisht nga dixhitalizimi i detyrave të caktuara ose integrimi më i mirë i grave dhe punëtorëve të moshuar në tregun e punës.

Më pak para për pensionin shtetëror (AHV/AVS)

Është vërtetuar se punëtorët e huaj kontribuojnë më shumë në skemën e sigurimeve shoqërore të Zvicrës sesa tërhiqen prej saj.

Prandaj, kufizimi i imigracionit do të ndalonte rrjedhën e parave në fondin shtetëror të pensioneve, pasi popullsia e Zvicrës po plaket dhe shkalla e lindjeve mbetet e ulët.

Studimi vlerëson humbjen e mundshme afatgjatë për fondin AHV/AVS në gati 6 miliardë franga në vit.

Fundi i lëvizjes së lirë

Përfundimi i marrëveshjes për lëvizjen e lirë të personave do të shkaktonte fundin e të gjitha marrëveshjeve dypalëshe që Zvicra ka me Bashkimin Evropian.

Ky veprim do të kushtonte rreth 520 miliardë franga gjatë 20 viteve, për të mos përmendur dëmet në ekonominë, tregtinë, sigurinë e Zvicrës, si dhe arsimin dhe kërkimin shkencor.

Dhe tani për pikat pozitive të përshkruara në raport:

Ndihmoni në lehtësimin e mungesës së strehimit

Raporti pranon se që nga futja e lëvizjes së lirë në vitin 2002, punëtorët e huaj kanë kontribuar në rritjen e çmimeve të qirasë dhe të pronave, si dhe në mungesën e përgjithshme të strehimit.

Prandaj, kufizimi i imigracionit do ta përmbyste këtë trend, veçanërisht në qendrat urbane ku kërkesa për strehim është më e lartë.

Megjithatë, studimi thekson gjithashtu se imigracioni është vetëm një faktor midis të tjerëve, siç është ndërtimi i pamjaftueshëm.

Më pak shpenzime për mirëqenie

Më pak para do të shpenzoheshin për ndihmë sociale, pasi shtetasit e huaj e përdorin këtë ndihmë më shpesh sesa qytetarët zviceranë (27.7 përqind kundrejt 10.2 përqind), raporton thelocal, transmeton albinfo.ch.

Për më tepër, në fushën e arsimit, nevoja për infrastrukturë shkollore do të binte ndjeshëm: studimi vlerëson 130,000 fëmijë më pak në moshë shkollore deri në vitin 2100, që përkthehet në afërsisht 1,000 shkolla më pak (megjithëse fakti që shkalla e lindjeve në Zvicër është në nivelin më të ulët luan gjithashtu një rol).

Presioni i reduktuar mbi mjedisin

Sipas studimit, zvogëlimi i popullsisë do të ulte konsumin e përgjithshëm të burimeve dhe përdorimin e tokës.

Gjithashtu, nevoja për infrastrukturë transporti do të ishte më e ulët, prodhimi i mbeturinave do të ulej dhe emetimet e gazrave serrë do të zvogëloheshin.

Organizata Botërore Meteorologjike (OBM) parashikon një të ashtuquajtur fenomen El Niño për mesin e këtij viti. Kjo mund të prishë motin në verën e viteve 2026 dhe 2027 – mund të ketë rekorde të reja të nxehtësisë në Evropë.

Meteorologu Peter Wick thotë se një klimë globale që ngrohet në kombinim me El Niño e bën një verë të ngrohtë mbi mesataren më të mundshme sesa një verë jashtëzakonisht të ftohtë – por një parashikim i saktë nuk mund të bëhet ende sot.

Ndikimi në motin zviceran i paqartë

Meteorologë të ndryshëm parashikojnë një rekord të nxehtësisë për vitin 2026 për shkak të fenomenit El Niño. Kjo rrit rrezikun e thatësirës, ​​përmbytjeve dhe zjarreve në pyje. Wick konfirmon se një fenomen i tillë moti do të ndodhë këtë vit dhe vitin tjetër. Ai shpjegon: “Në të gjithë botën, El Niño në fakt ka një efekt në temperatura, të cilat kanë vazhduar të rriten vitet e fundit gjithsesi. Pra, është shumë e mundur që efekti El Niño të çojë në një vit të ngrohtë mbi mesataren, raporton 20minuten, transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, si një meteorolog serioz, ai nuk mund të parashikojë në këtë kohë se si fenomeni do të ndikojë në motin në Zvicër. “Edhe në një vit El Niño, mund të jetë më i freskët se zakonisht nëse do të kishim drejtim të vazhdueshëm nga perëndimi në veriperëndim.”

Moti zviceran është kryesisht i lidhur me kushtet e motit mjaft afatshkurtër. Fakti që vera është mesatarisht më e ngrohtë se ajo e vitit të kaluar është një trend që është parë për një kohë të gjatë: “Në vitet e fundit ka qenë pothuajse pa përjashtim shumë e ngrohtë, pjesërisht edhe me temperatura rekord vjetore mesatare. Ka shumë më tepër të ngjarë që vera të jetë shumë e ngrohtë mesatarisht për shumë vite sesa të bëhet shumë e ftohtë.