Autoritetet dhe ekspertët e sistemit penal në Zvicër po diskutojnë masa të reja për të ulur presionin mbi burgjet, të cilat po përballen me rritje të numrit të të burgosurve në fillim të vitit 2026.

Sipas ekspertit Benjamin Brägger, një nga zgjidhjet kryesore është zgjerimi i përdorimit të alternativave ndaj burgimit, veçanërisht për rastet që lidhen me gjoba të papaguara që shndërrohen në dënime me burg. Këto raste zënë një pjesë të konsiderueshme të kapaciteteve të burgjeve çdo vit.

Ai propozon që në vend të burgimit të aplikohet më shpesh puna në komunitet, sidomos për personat që nuk kanë mundësi reale të paguajnë gjobat për shkak të gjendjes së vështirë ekonomike. Sipas tij, kjo masë është më pak e kushtueshme dhe ndihmon në shmangien e mbingarkesës së sistemit.

Ekspertët theksojnë gjithashtu se një ditë burgimi kushton disa herë më shumë se një ditë pune në komunitet, duke e bërë këtë alternativë më efikase nga ana financiare.

Brägger shton se efektiviteti i dënimeve nuk varet kryesisht nga ashpërsia e tyre, por nga mundësia e zbulimit dhe kontrollit, duke sugjeruar rishikim të qasjes aktuale penale për të rritur efikasitetin e sistemit.

Këngëtarja zvicerane Veronica Fusaro do të ngjitet sonte në skenën e gjysmëfinales së dytë të Eurovision Song Contest 2026, që po mbahet në Vjenë, me synimin për të siguruar një vend në finalen e madhe të së shtunës.

Pas triumfit të Nemo dy vite më parë dhe vendit të dhjetë të Zoë Më vitin e kaluar, këtë herë është radha e artistes nga Berna, Veronica Fusaro, të përfaqësojë Zvicrën në edicionin e 70-të të festivalit evropian të muzikës.

Me këngën “Alice”, një kombinim alternativ pop-rock, artistja 29-vjeçare trajton temën e dhunës ndaj grave në një performancë treminutëshe me ngarkesë emocionale dhe energji skenike, transmeton albinfo.ch.

Skenografia është realizuar nga suedezi Fredrik “Benke” Rydman, i njohur edhe për krijimin e skenës rrotulluese të Nemo-s. Performanca e Fusaro pritet të jetë vizualisht spektakolare, ku ajo interpreton brenda një kubi të formuar me litarë të kuq, përpara se të shpërthejë me një solo elektrizuese në kitarë elektrike.

Në aspektin muzikor, “Alice” ndërthur kontraste të forta: ritmi fillestar i valsit krijon një ndjesi të lehtë dhe mashtruese, e cila më pas thyhet nga riff-et intensive rock që e bëjnë atmosferën gjithnjë e më dramatike.

Danimarka dhe Australia konsiderohen favorite

Në gjysmëfinalen e dytë do të garojnë 15 shtete: Zvicra, Armenia, Azerbajxhani, Bullgaria, Luksemburgu, Rumania, Republika Çeke, Shqipëria, Australia, Qiproja, Danimarka, Letonia, Malta, Norvegjia dhe Ukraina.

Sipas kompanive të basteve online, Zvicra nuk renditet ndër favoritët kryesorë për kualifikim. Ndërkohë, Danimarka dhe Australia konsiderohen si pretendente serioze për finalen, së bashku me Finlandën, Greqinë dhe Izraelin, të cilat siguruan kualifikimin në gjysmëfinalen e parë.

Këngëtari danez Søren Torpegaard Lund prezantohet me këngën “Før vi går hjem” (“Para se të kthehemi në shtëpi”), një këngë pop me elemente elektro dhe vizuale të frymëzuara nga klubet moderne.

Australia, e cila merr pjesë në Eurovision me ftesë që nga viti 2015, këtë herë përfaqësohet nga Delta Goodrem. Artistja 41-vjeçare, e cila ka shitur mbi nëntë milionë albume, konkurron me baladën “Eclipse”, një këngë romantike që flet për harmoninë dhe “rreshtimin e planetëve”.

Sipas analistëve të festivalit, edhe Rumania, Malta, Ukraina, Qiproja dhe Republika Çeke kanë gjasa të mira për të siguruar një vend në finale, ndërsa Armenia dhe Azerbajxhani konsiderohen më pak konkurrues.

Si përcaktohen finalistët?

Rezultatet e jurisë profesionale kombinohen me votat e publikut për të përcaktuar 10 këngët fituese nga secila gjysmëfinale. Këto 20 vende do t’u bashkohen finalistëve të kualifikuar automatikisht.

Përveç Austrisë, si vend organizator dhe fitues i vitit të kaluar, automatikisht në finale janë edhe Franca, Gjermania, Italia dhe Mbretëria e Bashkuar, për shkak të kontributit të tyre financiar në organizimin e festivalit.

Në bujqësi, gjithmonë ka shumë për të bërë dhe shpesh pak kohë. Kjo është e njohur edhe për Reto Meier, i cili punon si fermer i Demeter dhe drejton fermën e tij të vogël në Wülflingen, Winterthur, si permakulturë. Por një dërrasë e shtrirë ia prishi rrjedhën e punës në qershor 2025 dhe e bëri situatën edhe më të vështirë.

Atë ditë vere, Meier vazhdoi punën e tij të kositjes rreth 45 minuta pasi kishte filluar gjumi i natës. Një autobus u shndërrua në një urdhër penalizimi, i cili tani mund të përfundonte me një qëndrim në burg.

Për Meier është e qartë: “E gjithë kjo nuk shkoi siç duhet – nëse duan të më mbyllin në burg, ata në mënyrë të pashmangshme do të duhet të më nxjerrin nga oborri”, siç tregon ai 20 minuta.

Skuteri i braktisur i kushton fermerit 600 franga

Seria e fatit të keq të Meier filloi në orën 3 të pasdites. një të hënë verën e kaluar: Në fakt, fermeri donte të kositte barin në livadhin e tij, pastaj ta thante dhe ta përdorte si ushqim për kafshët e fermës së tij në dimër. Por në mes të livadhit ishte fshehur një skuter i majtë poshtë.

Rezultati: një makinë kositëse e dëmtuar që u kushtoi fermerëve 600 franga për riparimin dhe e hodhi atë prapa me gati tre orë. Megjithatë, fermeri donte ta përfundonte kositjen e livadhit në të njëjtën ditë: “Ne jemi një fermë kaq e vogël saqë kositim barin vetëm një herë në vit.” Kjo do të rezultonte në 300 balla bari në vit, vetëm sa për të kaluar dimrin me kafshët e fermës së Meier.

Shumë e nënvlerësuan përpjekjen e korrjes së sanës, sipas Meier: “Tharja e sanës është përgjithësisht e vështirë, kështu që përpiqesh ta krijosh të gjithë zonën brenda një dite.” Një ndërprerje mund të çojë në zgjatjen e punës për disa ditë ose edhe më gjatë – gjithashtu në varësi të motit.

Problemi: Nëse një pjesë e barit thahet vetëm më vonë, bari duhet të shtypet në balla në ditë të ndryshme dhe të transportohet – sipas Meier, një përpjekje e konsiderueshme shtesë. Përveç kësaj, ka edhe punime të tjera në fermë që nuk mund të prisnin. 45 minutat e kositjes deri në pushimin e natës ishin pra një zgjidhje emergjente.

Banorët së pari provojnë sabotimin dhe më pas telefonojnë policinë

Zgjidhja emergjente e Meier nuk u pa nga të gjithë si e tillë: një banor fillimisht e shqetësoi punën e tij me shkëlqim. “Kam kërkuar bisedën me Zotin, por kam hasur në veshë të shurdhër.” Më në fund, ky fqinj njoftoi policinë dy herë, në orën 22:15 dhe përsëri në orën 22:45. Rreth 30 minuta pas telefonatës së dytë, një makinë patrullimi e ndaloi Meierin në rrugën e tij për në shtëpi me një dritë blu.

Policia më pas i dha një gjobë për prishjen e pushimit të natës. Meier shpjegoi incidentin dhe refuzoi pagesën. Sipas policisë, megjithatë, nuk kishte asnjë arsye ligjore për të shkelur pushimin e natës. Përveç kësaj, është në diskrecionin e oficerëve të policisë lokale të vendosin për një gjobë në varësi të situatës, siç raportoi për herë të parë “Teal-Anzeiger”.

Bauer është i shqetësuar: “Duhet të jetë në gjendje të mbështetet në mirëkuptimin e shoqërisë”

Meqenëse Meier nuk donte të paguante për autobusët, çështja iu dërgua zyrës së gjykatës së rrethit Winterthur. Pas kësaj, fermeri mori një urdhër penal prej 150 frangash për prishje të qetësisë. Meqenëse letra i humbi, Meier nuk e apeloi urdhrin penal, që do të thotë se ai tani është ligjërisht i detyrueshëm.

Një deklaratë në urdhër penal e shqetëson veçanërisht Meier: “Aty thuhet se unë i marr këto autobusë sepse kam shpërfillur nevojën për pushim dhe relaksim të shoqërisë – kam punuar 105 orë këtë javë, nuk e kam futur skuterin në livadh vetë dhe do të kisha preferuar të isha në shtrat në atë kohë.”

Ai punon vetë si fermer në limit për të mirëmbajtur fermën e tij dhe për të kontribuar në biodiversitetin në Zvicër. “Mendoj se në raste të tilla duhet të jetë në gjendje të mbështetet në mirëkuptimin e shoqërisë – dhe ta vlerësojë situatën me njëfarë proporcioni dhe zemër”, thotë ai, transmeton albinfo.ch.

Burg apo hotel? Farmer flet për “dy ditë pushime”

Nëse Meier nuk i paguan këto gjoba, ai përballet me një dënim me dy ditë burg zëvendësues. Kohët e fundit ai mori një letër tjetër me mundësinë e shmangies së paraburgimit duke paguar – por e la këtë periudhë të kalonte. Megjithatë, në një grup në Whatsapp, Meier komentoi ironikisht mbi letrën: “Kisha dashur dy ditë pushime për një kohë të gjatë. Rezervimi për hotelin sapo ka mbërritur”, siç shkruan “Tages-Anzeiger”.

Pavarësisht humorit: Nëse Meier mungon për dy ditë, kjo mund të ketë pasoja të konsiderueshme. “Nuk kam marrë dy ditë pushim në dhjetë vitet e fundit – dhe nuk e di se si duhet ta trajtojë kompania.”

Një studim ndërkombëtar tregon se popullsia zvicerane është më pak e prirur të veprojë kundër ndryshimeve klimatike sesa ajo e vendeve fqinje. Dhe kjo, edhe pse Zvicra është një nga vendet që po ngrohen më shumë në botë.

“Rezultatet e vitit 2026 tregojnë një pikë kthese psikologjike për Zvicrën”, thotë Marcus Burke, analist në Ipsos në Zvicër, një nga lojtarët kryesorë në botë në kërkimin e tregut dhe sondazhet e opinionit. Edhe pse vendi është fizikisht më i ekspozuar ndaj ngrohjes globale sesa shumë të tjerë, ekziston “një dobësim i qartë i ndjenjës së urgjencës dhe një përparim shqetësues i fatalizmit ndaj klimës”.

Rezultatet tregojnë se një shkëputje në rritje nga çështja e klimës vërehet midis popullsisë zvicerane, si në përgjithësi ashtu edhe në krahasim me mesataret evropiane dhe botërore. Edhe pse efektet e ndryshimeve klimatike bëhen gjithnjë e më të prekshme, ndjenja e përgjegjësisë individuale vazhdon të bjerë në Zvicër, thotë Marcus Burke.

“Një pjesë në rritje e popullsisë beson se tani është tepër vonë për të vepruar, një qëndrim që e dallon Zvicrën nga vendet fqinje”, shpjegon analisti.

Kush duhet të veprojë për klimën? “Jo unë!”

Ipsos vëren se, në të gjitha vendet e studiuara, përqindja e njerëzve që besojnë se mosveprimi individual ndaj klimës është një dështim për brezat e ardhshëm është ulur: është rritur nga 72% në vitin 2021 në 61% sot. Me fjalë të tjera, ka gjithnjë e më pak njerëz që ndiejnë një detyrim moral për të lënë trashëgim një planet që lëshon më pak gazra serrë.

Përqindja është 50% në Zvicër, një rënie e dukshme prej 14 pikësh krahasuar me vitin 2021. Kjo shifër është dukshëm më e ulët se ajo e vendeve fqinje si Franca (63%) dhe Italia (62%), raporton RTS, transmeton albinfo.ch.

Marcus Burke thotë se nuk është i befasuar nga kjo mungesë interesi progresiv për çështjen e klimës në Zvicër, të cilën e sheh si një pasqyrim të një trendi më të gjerë në shkallë globale: “Pavarësisht zinxhirit të rekordeve të reja të temperaturës, gatishmëria e individit për të vepruar kundër ndryshimeve klimatike është në rënie”, thekson ai.

Njëmbëdhjetë vitet e fundit kanë qenë më të nxehtat e epokës moderne. Temperatura mesatare globale së shpejti mund të kalojë pragun kritik të ngrohjes prej 1.5 gradësh krahasuar me nivelet para-industriale.

Raporti i Ipsos tregon se, megjithëse ideja që të gjithë duhet të bëjnë pjesën e tyre mbetet e përhapur, ndjenja e urgjencës dhe përgjegjësisë individuale po dobësohet. Në të njëjtën kohë, tendenca për t’i konsideruar qeveritë dhe bizneset si përgjegjësit kryesorë për veprimet klimatike po rritet.

Çmimet e energjisë janë më shqetësuese sesa klima

Marcus Burke evokon një “lodhje kolektive”: një lodhje të përgjithshme të nxitur nga perceptimi i një krize klimatike komplekse dhe në dukje të pafundme.

Shqetësime të tjera, më të menjëhershme dhe konkrete e eklipsojnë çështjen e ndryshimeve klimatike. “Njerëzit janë më të shqetësuar për inflacionin, rritjen e kostos së jetesës dhe konfliktet gjeopolitike. Ata pyesin veten se sa do të kushtojë benzina dhe cilat do të jenë pasojat e luftës në Iran”, thotë Marcus Burke.

Mesatarisht, 74% e të anketuarve në 31 vendet thonë se janë të shqetësuar për rritjen e kostove të energjisë. Për pothuajse gjysmën e mostrës, përparësia është mbajtja e çmimeve të ulëta, edhe nëse kjo do të thotë një rritje e emetimeve të gazrave serrë.

Popullsia zvicerane më e sigurt në strategjinë kombëtare të klimës

Krahasuar me ata të intervistuar në Francë, Gjermani dhe Itali, popullsia zvicerane duket më e distancuar dhe më pak kërkuese përballë ndryshimeve klimatike, shpjegon Marcus Burke. Arsyeja është “një kombinim i fatalizmit më të theksuar dhe, paradoksalisht, besimit më të madh në strategjinë e vendosur tashmë nga qeveria e tij”.

Në detaje, përqindja e popullsisë zvicerane që beson se është “tepër vonë për të bërë diçka” kundër ndryshimeve klimatike (29%) është më e lartë se në vendet fqinje. Pikëpamja se veprimet individuale “nuk bëjnë asnjë ndryshim” është gjithashtu më e përhapur.

Kësaj ndjenje të pafuqisë i shtohet, shpjegon Marcus Burke, një nivel jashtëzakonisht i lartë besimi në faktin se qeveria zvicerane “ka një plan të qartë” për t’u përballur me krizën klimatike (32%). Ky besim tek autoritetet është shumë më i ulët në Itali (24%), Francë (21%) dhe Gjermani (19%).

“Ky kombinim – bindja se përpjekjet individuale janë të padobishme dhe besimi se autoritetet e kanë situatën nën kontroll – ndoshta ndihmon në uljen e ndjenjës së urgjencës personale, si dhe presionit të opinionit publik për politika më ambicioze klimatike”, shpjegon ai.

Mbetet për t’u parë nëse kjo shkëputje emocionale është e përkohshme apo pasqyron një evolucion më të qëndrueshëm në marrëdhënien e popullsisë zvicerane me krizën klimatike.

Tregu zviceran i banesave, veçanërisht në qytetet e mëdha, është shumë konkurrues. A i rrit pagesa e një ‘tarife për kërkuesin’ shanset tuaja për sukses?

Duke pasur parasysh mungesën e pronave me qira në qendrat urbane dhe përreth tyre, një numër gjithnjë e në rritje i kërkuesve të apartamenteve në Zvicër reklamojnë në mediat sociale dhe platforma të tjera digjitale gatishmërinë e tyre për të paguar një tarifë kujtdo që i ndihmon të gjejnë një akomodim pa të gjitha shqetësimet që zakonisht përfshihen në proces, siç janë listat e gjata të pritjes.

Sipas një raporti të kohëve të fundit, tarifat për këtë shërbim variojnë nga shifra tre deri në katër shifrore, varësisht nga sa i ngushtë është tregu i banesave në një komunitet të caktuar.

Për shembull, ‘norma e shitjes’ për Lucernin, ku shkalla e vendeve të lira është më pak se 1 përqind, është 1,000 franga, sipas një reklame të tillë.

Në Cyrih, kjo shumë është 500 franga për një apartament në lagjet 2, 3, 6 ose 8.

Përveç kësaj, shuma ndryshon në varësi të kritereve të kërkimit: tarifa e ofruar për një apartament ‘pa telashe’ do të jetë më e ulët se për kërkesa të veçanta, të tilla si pamje, ballkon ose vende parkimi, shkruan thelocal, transmeton albinfo.ch.

A ia vlen?

Nuk ka shifra zyrtare që tregojnë nëse pagesa të tilla ndihmojnë në gjetjen e qirave.

Megjithatë, raporti thekson se ky sistem “e përkeqëson problemin e një tregu tashmë konkurrues: ata që kanë para kanë avantazhin. Bazuar në të ardhurat ose pasuritë e tyre, ata kanë më shumë gjasa të sigurojnë një kontratë të re qiraje sesa qiramarrësit në rrethana të pasigurta financiare. Tarifa e gjetësit u jep atyre një avantazh shtesë.”

A është ky sistem i ligjshëm?

Edhe pse ngjan me ryshfet, tarifa e gjetësit nuk është e paligjshme nëse ofrohet vullnetarisht.

Sistemi nuk është ndryshe nga një pagesë për çdo shërbim të ofruar.

Megjithatë, u jep përparësi ndaj apartamenteve të pakta atyre me xhepa më të thellë, gjë që mund të shihet si e padrejtë dhe joetike.