Debat në Zvicrën frankofone për deportimet e detyruara të azilkërkuesve drejt Burundit

Foto ilustrim (KEYSTONE/Michael Buholzer)

Politika e azilit ndaj Burundit po përballet me kundërshtime në rritje në Zvicrën frankofone, pas disa rasteve të deportimeve të detyruara të azilkërkuesve. Komuniteti burundez dhe organizatat për të drejtat e njeriut i konsiderojnë këto kthime të rrezikshme, ndërsa autoritetet zvicerane theksojnë se ato janë të ligjshme.
Sipas shoqatave, të paktën 11 persona janë kthyer të martën në Bujumbura, kryeqytetin e Burundit.

Frikë dhe shqetësim në mesin e azilkërkuesve

Brenda komunitetit burundez në Zvicër mbizotëron një shqetësim i madh. Për shumë prej tyre, ideja e kthimit në vendin e origjinës është e papranueshme.
“Kam qenë i përndjekur dhe kam shpëtuar disa herë nga vdekja. E kam dëshmuar këtë në seancën time në SEM (Sekretariati Shtetëror për Migracion). Kam paraqitur prova. Kam plagë nga plumbat në krah. Por Zvicra nuk më ka besuar. Nëse kthehem atje, është si të nënshkruaj dënimin tim me vdekje”, thotë një azilkërkues i refuzuar, i identifikuar me pseudonimin Gicu Massoudi*, për programin e lajmeve të RTS.

Raporte për dhunë të gjerë në Burundi
Sipas organizatës Human Rights Watch (HRW), situata e të drejtave të njeriut në Burundi është përkeqësuar ndjeshëm. Në raportin e saj për vitin 2025, organizata përshkruan një klimë të gjerë dhune në vendin e Afrikës Lindore.

Ekspertë të Kombeve të Bashkuara raportojnë se mes janarit 2024 dhe majit 2025 janë dokumentuar, ndër të tjera, të paktën:
200 raste të dhunës seksuale (përfshirë përdhunime të fëmijëve),
58 zhdukje me forcë,
62 raste torture,
892 arrestime arbitrare,
605 ekzekutime jashtëgjyqësore,
shpesh të kryera nga forca shtetërore ose struktura të lidhura me to.

Thirrje për pezullim të deportimeve

Pas arrestimit të disa shtetasve burundezë javën e kaluar në Zvicrën frankofone, azilkërkuesit e refuzuar po përjetojnë frikë të shtuar.
“Jemi shumë të shqetësuar për gjendjen psikologjike të personave të rrezikuar nga deportimi”, deklaron Irène Blanc nga organizata për mbrojtjen e refugjatëve “Right to Stay”.

Sipas saj, duhet të vendoset një moratorium për deportimet derisa të bëhet një rishqyrtim serioz i situatës në Burundi dhe të merren plotësisht në konsideratë raportet ndërkombëtare.

Qëndrimi i autoriteteve zvicerane

Sekretariati Shtetëror për Migracion (SEM) thekson se çdo kërkesë për azil shqyrtohet në mënyrë individuale.
“Zvicra ndjek nga afër situatën në vendet e origjinës së azilkërkuesve, përfshirë Burundin. Sipas praktikës dhe jurisprudencës së Gjykatës Federale Administrative, kthimi në Burundi konsiderohet i ligjshëm dhe i arsyeshëm”, deklaroi zëdhënësja Anne Césard.
SEM shton se vitin e kaluar rreth 40% e aplikantëve nga Burundi kanë marrë leje qëndrimi ose azil, transmeton albinfo.ch.

Protesta në Zvicër

Organizatat e komunitetit dhe të të drejtave të migrantëve paralajmërojnë për vazhdim të deportimeve në ditët në vijim. Të martën në mbrëmje u mbajtën protesta në Gjenevë dhe Lozanë, përpara Këshillit të Madh të Vaud-it, për të kundërshtuar këto deportime që ata i konsiderojnë të rrezikshme.