Si është “e përfshirë” Zvicra në konfliktin SHBA-Iran?

Zvicra është një vend neutral dhe megjithatë luan një rol kyç në luftën midis Shteteve të Bashkuara dhe Teheranit. Pse ndodh kjo?

Më 28 shkurt, raketat amerikane dhe izraelite goditën disa qytete iraniane, me Teheranin që menjëherë nisi operacionet e veta hakmarrëse.

Edhe pse jo drejtpërdrejt, ky konflikt megjithatë prek edhe Zvicrën, pavarësisht – ose, në këtë rast, për shkak të – neutralitetit të saj.

Cili është saktësisht roli i Bernës?

Përgjigja e thjeshtë është se Shtetet e Bashkuara dhe Irani nuk kanë mbajtur marrëdhënie diplomatike për 46 vitet e fundit, kështu që ata nuk komunikojnë drejtpërdrejt.

Lidhjet e mëparshme miqësore midis dy kombeve u ndërprenë pas Revolucionit Iranian në vitin 1979, kur Shahu pro-perëndimor u dëbua dhe sundimtarët islamikë zunë vendin e tij.

Gjatë kryengritjes, ambasada amerikane në Teheran u sekuestrua dhe u mbyll, dhe lidhjet midis dy vendeve janë tendosur (për të thënë të paktën) që atëherë.

Sipas ministrisë së jashtme zvicerane, “si një vend neutral, Zvicrës i janë besuar [në vitin 1980] mandate të ndryshme mbrojtëse në lidhje me Iranin, duke përfshirë përfaqësimin e interesave të Shteteve të Bashkuara”.

Edhe pse ndonjëherë mund të duket si një detyrë e pafalshme, në situata të tilla, Berna ka përgjegjësinë të kërkojë përgjigjen zyrtare të SHBA-së ndaj pyetjes së Iranit dhe më pas t’ia komunikojë atë qeverisë në Iran.

Megjithatë, kryesisht roli i Zvicrës në Iran është i një natyre administrative – ai përfshin trajtimin e të gjitha çështjeve konsullore të SHBA-së, siç janë aplikimet për pasaporta dhe mbrojtja e qytetarëve amerikanë, raporton thelocal, përcjell albinfo.ch.

Tani, megjithatë, qeveria zvicerane po e gjen veten në një pozicion të palakmueshëm të përfaqësimit të interesave të SHBA-së në Teheran, ndërsa dënon sulmin e saj ndaj Iranit.

Dhe jo të gjithë në Zvicër janë të lumtur për këtë.

Duke pasur parasysh sulmet e fundit, një numër diplomatësh dhe politikanësh zviceranë po bëjnë thirrje që Zvicra të tërhiqet nga roli i saj si ndërmjetës midis Uashingtonit dhe Teheranit.

Për shembull, ish-diplomati François Nordmann theksoi se “iranianët dhe amerikanët po flisnin me njëri-tjetrin pa ndihmën e Zvicrës, dhe vende të tjera, si Turqia dhe Omani, po vepronin si lehtësues”.

“Mandati i dhënë Zvicrës e pengon atë të mbrojë interesat e veta, të flasë lirshëm dhe me forcë për ngjarje të tilla si masakrat e civilëve”, shtoi ai.

Ai nuk është i vetëm.

“Zvicra duhet të heqë dorë nga mandati i saj i ndërmjetësimit për Shtetet e Bashkuara në Iran sa më shpejt të jetë e mundur”, tha deputeti Gerhard Pfister, një ekspert i politikës së jashtme.

Një tjetër deputet, Roland Rino Büchel, ndan këtë qëndrim.

“Zvicra nuk është as një fuqi rajonale si Irani, as një fuqi e madhe si Shtetet e Bashkuara. Meqenëse jemi një vend i vogël dhe neutral, nuk ka kuptim që ne të ndërhyjmë në konfliktet ushtarake midis shteteve të palëve të treta”, argumenton ai.

Kjo nuk është e vetmja herë që Zvicra është thirrur të jetë një ‘ndërmjetës’ midis shteteve në grindje.

Për shembull, për më shumë se 50 vjet, Berna kishte përfaqësuar Shtetet e Bashkuara në Kubë dhe anasjelltas, pasi marrëdhëniet midis të dyjave u ndërprenë në vitin 1961.

Kur presidenti i atëhershëm Barack Obama rivendosi diplomacinë me Kubën në vitin 2015 dhe Berna mbeti, për të gjitha qëllimet dhe synimet, pa punë atje, roli i saj nuk u harrua: stafi i ambasadës së sapohapur amerikane varte një banderolë të madhe që thoshte “Faleminderit, Zvicër”.

---