Kriza politike në Kosovë po vazhdon të thellohet edhe më shumë, madje dy krahët politikë (PDK dhe Blloku VLAN) janë pozicionuar në qëndrimet e tyre, sa që kanë bllokuar çdo mundësi për tejkalimin e asaj që në politikën vendore po quhet “ngërç”. Sipas analistëve politikë, mosmarrëveshjet kanë shkuar deri në atë masë, sa që nuk ka zgjidhje pa ndërmjetësimin e palës ndërkombëtare.

Kriza është thelluar pasi presidentja e vendit, Atifete Jahjaga ka refuzuar kërkesën e partive të koalicionit paszgjedhor (LDK, AAK, Nisma) dhe të 17 deputetëve minoritarë, që të kërkojë sqarime shtesë nga Gjykata Kushtetuese për dalje nga kriza.

Jahjaga ka një qëndrim ndryshe nga kërkesat e Bllokut. Ajo kërkon që zgjidhja të gjendet në një takim të përbashkët të të gjithë liderëve politikë.

“Do të vazhdojë në lehtësimin e procesit rreth krijimit të institucioneve të reja përmes takimeve me liderët politikë të vendit. Po ashtu, mbes e gatshme të vazhdojë lehtësimin e procesit përmes së cilit liderët e partive politike parlamentare do të gjejnë zgjidhje për impasin e krijuar”, thotë ajo.

Deputetët që kanë fituar mandatin për Kuvend nga tri partitë e opozitës, por edhe ata të pakicave, kanë kërkuar nga Jahjaga që kjo e fundit ta dërgoj në Gjykatë pikën 127 të aktvendimit të mëhershëm të Gjykatës Kushtetuese.

Kjo pikë që u sugjeron ligjvënësve që vet të gjejnë zgjidhjen, nuk është shumë e qartësuar. Prandaj, ata kërkojnë që presidentja Jahjaga edhe një herë të kërkojë nga Gjykata, të sqarojë se si është menduar praktikisht kjo pikë. Mirëpo Jahjaga refuzoi këtë kërkesë, duke i vënë opozitën “në siklet”.

Albinfo.ch intervistoi disa nga analistët politikë në Kosovë dhe në Maqedoni. Ata thonë se kriza ka shkuar deri në atë masë, sa që vetëm zgjedhjet e jashtëzakonshme mund ta shpëtojnë vendin. Ndërsa për krizën pesëmuajshe, ata i bëjnë me faj të gjithë liderët e partive politike, përfshirë edhe presidenten Jahjaga.

Zgjedhjet, opsioni më i padëshiruar

Adrian Çollaku është kryeredaktor i gaztës elektronike “Blic”. Ai tha se janë dy opsionet reale se si mund të tejkalohet kriza politike: “riformatimi i koalicionit V-LAN dhe marrëveshja e mundshme PDK –LDK”. Kjo e fundit, sipas tij, është më pak e mundshme, ndërsa ndryshimi i marrëveshjes për koalicion pazgjdhor është real.

“Pas humbjes së pozitës së kryeparlamentarit për shkak të vendimit të Gjykatës, Blloku duhet ta rikonfigurojë marrëveshjen, duke e risistemuar liderin e LDK-së, Isa Mustafa qoftë në pozitën e kryeministrit, apo sido që merren vesh ndërmjet vete, dhe PDK-së t’ia lënë postin e kryeministrit. Pra, VLAN nuk ka më kohë për të humbur”, thotë Çollaku.

Vendimi i Gjykatës, siç tha ai, duhet të respektohet, prandaj “Blloku duhet t’ia votoj PDK-së kandidatin për kryeparlamentar, dhe t’i hapet rruga krijimit të qeverisë”.

“Hashim Thaçi i ka 14 ditë kohë ta formoj qeverinë. Pas kësaj periudhe, Jahjaga obligohet që sipas verdiktit të Gjykatës Kushtetuese t’ia jap Bllokut të drejtën që ta zgjedh kandidatin e saj, sepse në të kundërtën ekziston mundësia që qytetarët t’i shohim në rrugë”, thotë Çollaku.

Ndërsa në mes PDK-së dhe Bllokut, sipas tij, është më pak i mundshëm. “E nëse dështojnë këto mundësi, atëherë shkohet në zgjedhje, të cilat duket se nuk po preferohen aq shumë as nga ndërkombëtarët, e sidomos tani kur vendi gjendet para shumë sfidave, si Gjykata Speciale, bisedimet me Serbinë, etj”, konsideron Çollaku.

Ndërsa njohësi i çështjeve politike, Azem Vllasi thotë se zgjidhja më e lehtë dhe më e shpejt për të kapërcyer ngërçin politik është koalicioni PDK – LDK.

“Unë mendoj se LDK-ja është përgjegjëse për situatën e krijuar sepse ajo e pati të qartë vendimin e Gjykatës Kushtetuese e cila i jepte të drejtën PDK-së për të zgjidhur postin e kryeparlamentarit”, konsideron Vllasi sipas të cilit, LDK në koalicion me PDK-në mund t kërkojë edhe postin e kryeministrit.

Rashidi: përgjegjës, gjithë klasa politike

Ndërkaq analisti nga Maqedonia, Nazim Rashidi thotë se fajtorë për këtë gjendje është gjithë klasa politike në Kosovë. “Përgjegjësia pa diskutim është e krejt klasës politike. Ajo që del në sipërfaqe është mungesa e dëshirës për të gjetur kompromis dhe kjo bie në kurriz të të gjithëve”, deklaroi Rashidi.

Por, një gjë që është me rëndësi, sipas tij, është funksionimi i institucioneve që “duket se është korrekt”. “Kjo është meritë e përgjegjshmërisë së administratës, njerëzve që vlerësojnë shtetin dhe që duket bie në kontradiktë me klasën politike që s’po gjen dot fuqinë të gjejë zgjidhje”, tha Rashidi.

E para që duhet të ndodhë tani, sipas tij, është që subjektet politike të nxisin administratën, punonjësit e shtetit që të vazhdojnë të jenë të përgjegjshme. Realisht çdo situatë e ngjashme kudo në Ballkan, siç tha ai, do të mund të sillte edhe një krizë më të thellë shoqërore.

Në pyetjen se ku duhet të gjendet zgjidhja politike në Kuvendin e Kosovës, apo në takim me liderët politikë, Rashidi thotë se kjo ka më së paku rëndësi.

“Ngërçi politik kudo që të zgjidhet, në parlament apo me zgjedhje duhet të arrihet sa më parë. Ky është prerogativi. Presioni duhet të jetë ndaj politikës mos të shtyjë më gjendjen pezull. Një gjë është evidente, nëse s’ka kompromis deri më tani, sovrani le të vendos edhe një herë”, tha ai.

Në pyetjen se, sa e ka dëmtuar kriza imazhin e Kosovës, Rashidi tha se kjo i dëmton të gjithë, “klasën politike, shtetin, por më shumë njerëzit, pikërisht ata që më së shumti po tregohen të përgjegjshëm në këtë periudhë”.

Ndryshe, zgjedhjet në Kosovë janë mbajtur me 8 qershor, ndërsa Kuvendi është shpërbërë në muajin maj. Nga ajo periudhë Kosova funksionon pa Kuvend dhe me një qeveri në detyrë. Hendikep i mungesës së institucioneve mbetet miratimi i buxhetit të Kosovës për vitin 2015.

Presidentja Atifete Jahjaga nuk po e përjashton mundësinë për shkuarjen në zgjedhje të jashtëzakonshme.