A është jeta më e komplikuar në kantonet dygjuhëshe të Zvicrës?

Shumica e kantoneve zvicerane i përkasin rajoneve gjuhësore gjermane, franceze ose italiane. Por ka edhe disa ku fliten dy gjuhë kombëtare. A do të thotë kjo se gjërat mund të ndërlikohen?

Për shumë të huaj është e habitshme që një vend i vogël si Zvicra ka katër gjuhë kombëtare: gjermanisht (në fakt gjermanishtja zvicerane), italisht, frëngjisht dhe romansh, megjithëse e fundit flitet vetëm nga rreth 60,000 njerëz në Graubünden.

Sikur e gjithë kjo të mos ishte mjaftueshëm e komplikuar, tre nga 26 kantonet janë zyrtarisht dygjuhëshe dhe një është tregjuhëshe, sepse — pourquoi pas?

Frëngjishtja dhe gjermanishtja fliten në kantonet e Bernës, Fribourg dhe Valais.

Për më tepër, në Graubünden, fliten tre gjuhë: gjermanisht, romansh dhe italisht, varësisht nga afërsia me rajonet gjuhësore fqinje.

Të dhënat demografike tregojnë se shumica e njerëzve në Bernë (81 përqind) flasin gjermanisht, me përjashtim të zonës së quajtur Jura bernois, e cila është frëngjishtfolëse, transmeton albinfo.ch.

Popullsia e Fribourgut është kryesisht frëngjishtfolëse (63 përqind), ku gjermanishtja është mbizotëruese në pjesën lindore të kantonit, ku ndryshon emrin në Freiburg.

Në Valais, 63 përqind e banorëve flasin frëngjisht, dhe gjermanishtja flitet në rajonet malore, ku Valais bëhet Wallis.

Për dikë që nuk është mësuar me diversitetin gjuhësor të Zvicrës, e gjithë kjo mund të duket e ndërlikuar dhe konfuze.

Por për zviceranët, gjithçka është çështje e natyrshme – është mënyra se si është ndërtuar vendi, dhe askush nuk e vë në dyshim ose nuk shqetësohet prej saj.

Deputetët dhe zyrtarët publikë në kantonet dygjuhëshe komunikojnë në gjuhën zyrtare të zgjedhur prej tyre, që do të thotë se ata duhet të jenë të rrjedhshëm në të dyja për t’u zgjedhur, shkruan thelocal.

Në administratën publike dhe në punët zyrtare, gjuha e distriktit ka përparësi, megjithëse të dyja mund të përdoren në mënyrë të ndërsjellë.

Megjithatë, banorët privatë nuk janë të detyruar të dinë të dyja gjuhët, edhe pse shumë i dinë.

A nuk i jep gjithë kjo shumëgjuhësi e përfshirë brenda zonave gjeografike relativisht të vogla mundësi për keqkuptime dhe keqkuptime – dhe nëse po, pse zviceranët nuk grinden me njëri-tjetrin?

Në realitet, konfliktet për gjuhët (ose për shumë gjëra të tjera, në fakt) nuk janë aspak të zakonshme në Zvicër. Kjo nuk do të ishte mënyra zvicerane.

Çfarë gjuhe duhet të mësoni nëse jetoni në një kanton dygjuhësh?

Për shumë banorë të huaj, të qenit i aftë vetëm në një gjuhë është shpesh e vështirë; të kesh nevojë të zotërosh dy do të ishte një dhimbje koke e madhe.

Por mos u shqetësoni: duhet të mësoni gjuhën e folur në pjesën e kantonit ku jetoni.

Dhe kjo na çon në një pyetje tjetër: cila gjuhë do të kërkohej për të aplikuar për shtetësi zvicerane, pasi kandidatët për natyralizim duhet të demonstrojnë aftësi shkrimi në nivelin A2 (fillor) dhe aftësi të folura B1 (mesatare). Ky është niveli i përcaktuar në Kornizën e Përbashkët Evropiane të Referencës për Gjuhët.

Për fat të mirë, do t’ju duhet të demonstroni aftësi vetëm në njërën nga gjuhët zyrtare të kantonit tuaj.

---