Çfarë po bënë Zvicra për të parandaluar mosmarrëveshjet për ujin

Uji mund të jetë një burim konflikti midis shteteve, por gjithashtu mund të inkurajojë bashkëpunimin, në këtë mes, Zvicra e sheh diplomacinë e ujit si një strategji afatgjatë dhe në rritje për paqen.

A do të ketë luftëra për ujin në të ardhmen? Distopitë e evokojnë këtë si një skenar të mundshëm teksa në fund të fundit, uji është një burim i kufizuar me të cilin përballet presioni në rritje në mbarë botën nga rritja e popullsisë, ndotja dhe ndryshimet klimatike, shkruan swssinfo, përcjell albinfo.ch.

 

Përveç liqeneve ndërkombëtare, ka më shumë se 280 lumenj ndërkufitarë në mbarë botën. As rezervat ujore nëntokësore nuk respektojnë kufij. Pra, menaxhimi ndërkufitar i ujërave është shpesh një çështje kyçe në bashkëpunimin midis shteteve – dhe historikisht gjithashtu një nga më të vjetrat.

 

Si kulla e ujit të Evropës, Zvicra ka shumë përvojë me këtë: 6% e burimeve të ujit të pijshëm të Evropës ndodhen në vend, siç janë burimet e lumenjve Rhone, Rhine dhe Inn, të cilët rrjedhin prej andej nëpër disa vende. Zvicra negocioi përdorimin e përbashkët të trupave ujorë me fqinjët e saj shumë kohë më parë – në 1890 ra dakord me Gjermaninë, për shembull, për të ndërtuar hidrocentralin Rheinfelden përgjatë lumit Rhine, jo shumë larg Bazelit në Zvicrën veriore.

 

Procese të gjata pa garanci për sukses

Kombi alpin ka përvojë me ujin në një kontekst tjetër ndërkombëtar – atë të bashkëpunimit ndërkombëtar. Bujqësia dhe uji janë fusha tradicionale të veprimtarisë për Agjencinë Zvicerane për Zhvillim dhe Bashkëpunim.

 

“Kur filluam punën në këtë zonë 60 vjet më parë, kishte vetëm gjysmën e njerëzve në botë,” thotë Simon Zbinden, i cili është përgjegjës për çështjet e ujit në agjenci. Ndërsa fokusi në të kaluarën ishte kryesisht në ndërtimin e objekteve sanitare si banjat, ai ka ndryshuar që atëherë, thotë ai: “Sot, ka të bëjë kryesisht me mbrojtjen e qëndrueshme të ujit.”

 

Diplomacia e ujit është një qasje e integruar që synon të përdorë mjetet diplomatike dhe bashkëpunimin ndërkombëtar për të siguruar paqen. “Qëllimi është i qartë – të mbyllen marrëveshje që sigurojnë përdorimin paqësor të burimeve për të mirën e të gjithëve”, thotë Zbinden. Edhe nëse distopitë japin një pamje tjetër, uji rrallëherë është shkaku i problemeve ndërshtetërore, edhe nëse mund t’i përkeqësojë ato, shton ai.

 

Por kjo do të thotë gjithashtu se vullneti për të bashkëpunuar është një parakusht që diplomacia të hyjë në lojë. Azia Qendrore tregon se çfarë mund të shkojë keq. Pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik, dolën pesë shtete të reja që duhej të rregullonin menaxhimin e ujit. Edhe pse kishte marrëveshje nga epoka sovjetike se si duhet të shpërndahej burimi mes tyre, kishte edhe një sërë problemesh të trashëguara. Deti Aral, i cili pothuajse është tharë plotësisht, shërben si shembull sesi trajtimi problematik i rezervave ujore mund të jetë i dëmshëm. Në krye të kësaj vjen ndikimi i ndryshimeve klimatike.

---