Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë hap rrugën për “dëmshpërblime” klimatike ndaj vendeve ndotëse

(KEYSTONE/AP Photo/Yaron Kaminsky)

Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë (ICJ) ka vendosur që shtetet që shkelin detyrimet e tyre klimatike po kryejnë një akt “të paligjshëm”. Kjo mund t’u hapë rrugën kërkesave për dëmshpërblime nga vendet më të prekura nga ndryshimet klimatike.

Ky mendim këshillues i paprecedent, i kërkuar fillimisht nga studentët në arkipelagun Vanuatu, u miratua unanimisht nga gjykata më e lartë e OKB-së me seli në Hagë. Tani, ligjvënës, juristë dhe gjykatës në mbarë botën mund të veprojnë për të ndryshuar ligjet ose për të paditur shtetet për mosveprim ndaj krizës klimatike, transmeton albinfo.ch.

“Ndryshimet klimatike të shkaktuara nga emetimet e gazeve serrë përbëjnë një kërcënim urgjent dhe ekzistencial,” deklaroi kryetari i sapozgjedhur i ICJ, gjykatësi japonez Yuji Iwasawa, gjatë një fjalimi dyorësh.

Gjykata rrëzoi gjithashtu argumentin e vendeve më ndotëse se traktatet ekzistuese klimatike dhe procesi vjetor i negociatave COP janë të mjaftueshme.

Sipas Gjykatës, shtetet kanë “detyrime të rrepta për të mbrojtur sistemin klimatik”, duke konfirmuar se klima duhet të mbrohet “për gjeneratat e tanishme dhe të ardhshme”. Megjithatë, vendet kryesore ndotëse refuzojnë të njohin juridikisht të drejtat e personave që ende nuk kanë lindur.

Pjesa më e rëndësishme dhe ndoshta më e kontestuar e këtij mendimi lidhet me kompensimin që u detyrohet vendeve të shkatërruara nga pasojat klimatike. “Pasojat juridike të një akti ndërkombëtarisht të paligjshëm përfshijnë […] dëmshpërblim të plotë për dëmin e pësuar nga shtetet e lënduara, në formën e rikthimit, kompensimit dhe kënaqësisë,” sqaroi Iwasawa.

Gjykata theksoi gjithashtu se duhet provuar një lidhje e drejtpërdrejtë dhe e sigurt shkak-pasojë midis aktit të paligjshëm dhe dëmit, gjë e vështirë për t’u vërtetuar në gjykatë, por “jo e pamundur”, sipas 15 gjyqtarëve të ICJ.

Ky është mendimi i pestë unanim i Gjykatës në 80 vite.