Konfliktet ushtarake po riformësojnë rrjetin global të aviacionit

Rritja e tensioneve ushtarake në disa rajone të botës ka sjellë ndikime të drejtpërdrejta në industrinë e aviacionit civil, duke ndryshuar rrënjësisht rrugët ajrore dhe duke ndikuar në sigurinë, ekonominë dhe mjedisin, përcjell albinfo.ch.

Në vend të itinerareve të drejtëpërdrejtë, fluturimet ndërkombëtare sot ndjekin korridore të mbipopulluara ose shmangin zona të mëdha të hapësirës ajrore për shkak të rrezikut nga konfliktet. Nga Lindja e Mesme te Rusia dhe Afrika Sub-Sahariane, aviacioni përballet me kufizime të shumta që po e komplikojnë funksionimin normal.

Situata në Rusi

Në fillim të korrikut 2025, hapësira ajrore ruse u prek rëndë nga sulme me dronë të Ukrainës, çka çoi në anulimin ose shtyrjen e mbi 2 000 fluturimeve gjatë një fundjave të vetme. Aeroporti “Sheremetjevo” i Moskës dhe terminale të tjera kryesore u mbingarkuan, ndërsa pasagjerët mbetën të bllokuar për orë të tëra.

Autoritetet ruse raportuan rrëzimin e mbi 100 dronëve dhe e justifikuan mbylljen e përsëritur të hapësirës ajrore me “ndërhyrje të jashtme”. Që prej vitit 2022, Rusia ka mbyllur përkohësisht hapësirat e saj ajrore më shumë se 600 herë.

Ndikimet rajonale dhe globale

Përplasjet në Lindjen e Mesme, Azinë Jugore dhe Evropën Lindore kanë detyruar linjat ajrore të devijojnë itineraret. Në qershor 2025, një fluturim i “Qantas” nga Australia në Paris qëndroi për 15 orë në ajër pas mbylljes së papritur të hapësirës ajrore në Lindjen e Mesme. Po ashtu, tensionet mes Indisë dhe Pakistanit në maj çuan në ndryshime të konsiderueshme në fluturimet midis Evropës dhe Azisë Juglindore.

Sipas të dhënave nga “Flightradar24”, këto devijime kanë krijuar korridore ajrore të mbingarkuara, duke rritur ndjeshëm kompleksitetin dhe rrezikun e menaxhimit të trafikut ajror.

Kosto mjedisore dhe financiare

Sipas një studimi nga Universiteti i Reading dhe Instituti Pierre-Simon Laplace, shmangia e hapësirës ajrore ruse ka rritur emetimet globale të CO₂ me mbi 8 milionë ton në vitin e fundit. Konsumi i karburantit është rritur me rreth 13%, veçanërisht në fluturimet mes Evropës dhe Azisë.

Një tjetër hulumtim tregon se kompanitë ajrore po përballen me rritje deri në 39% të kostove për karburant dhe deri në 40% më shumë emetime karbonike në rrugët e devijuara.

Ndikimi në linjat ajrore

Kompani si “British Airways”, “Finnair” dhe “United Airlines” janë detyruar të ndryshojnë ose anulojnë disa itinerare për shkak të kufizimeve ajrore. Ndërkohë, linjat ajrore kineze kanë përfituar nga akses i pandërprerë në hapësirën ajrore ruse, duke ofruar udhëtime më të shkurtëra dhe më pak të kushtueshme.

Rreziku në rritje

Në zonat afër konflikteve, fluturimet civile ndajnë qiejt me operacione ushtarake. Në disa raste, janë raportuar incidente të rrezikshme. Në shkurt 2025, Kina zhvilloi stërvitje ushtarake pa paralajmërim në Detin Tasman, duke shkaktuar devijime të menjëhershme. Në një rast tjetër, në dhjetor 2024, një fluturim i linjës “AZAL” nga Azerbajxhani u rrëzua aksidentalisht nga një sistem rus i mbrojtjes ajrore, duke shkaktuar viktima.

 

---