Kroacia probleme me inflacionin

Diferenca në inflacion për 10% të familjeve me të ardhura më të ulëta dhe 10% të familjeve me të ardhura më të larta në Kroaci, arrin në rreth 5%, sipas një raporti të prezantuar nga Marina Tkalec, kërkuese në Institutin Ekonomik të Zagrebit.

Në mënyrë individuale, thotë ajo, ka edhe familje me inflacion 30%. Këto janë pikat kryesore që u nxorën nga faza e dytë e një projekti kërkimor trevjeçar mbi pabarazitë e inflacionit në Kroaci. Ajo është duke punuar me dy kolegë të tjerë, Ivan Zhilić dhe Ivica Rubil.

Shkalla në të cilën prirjet e inflacionit prekin grupe të ndryshme të popullsisë, në mënyra të ndryshme, dhe mënyra sesi familjet me të ardhura të ulëta dhe të larta përballen me norma të ndryshme inflacioni, për shkak të ndryshimeve në modelet e konsumit, trajtohet gjithashtu nga instituti Bruegel.

Së fundmi, instituti krahasoi vendet e Bashkimit Europian me të dhënat e fundvitit të kaluar. Kjo pasqyrë krahason një të pestën e familjeve me të ardhura më të ulëta me një të pestën e familjeve me të ardhura më të larta.

Me pak fjalë, Kroacia përshtatet me modelin që mbizotëron midis anëtarëve të BE-së: pra, që familjet me të ardhura të ulëta përballen me një normë më të lartë inflacioni sesa ato me të ardhura të larta. Ka shembuj të kundërt në BE, ku inflacioni më i lartë përjetohet nga familjet më të pasura, por këta janë më të paktë dhe janë kryesisht anëtarët më të zhvilluar të BE-së, si Suedia, Finlanda dhe Gjermania.

Sipas të dhënave të Bruegel, kur bëhet fjalë për inflacionin në Kroaci, diferenca midis kuintileve të ulëta dhe të sipërme është më pak se 2 pikë përqindje (1.86 pp). Për familjet me të ardhura më të ulëta, inflacioni në fund të vitit të kaluar ishte 14.55%, ndërsa për ato me të ardhura më të larta ishte 12.7%.

Ky ndryshim mund të mos duket i rëndësishëm, megjithatë, ka dallime të konsiderueshme brenda këtyre klasave. Hendeku është zbutur deri diku nga ndërhyrjet e qeverisë, veçanërisht në çmimet e energjisë dhe ushqimeve.

Përveç kësaj, duhet pasur parasysh se, për të ndikuar në pabarazinë e inflacionit, është thelbësore që çmimi i një kategorie specifike konsumi të ndryshojë dhe të zërë një peshë të ndryshme në shportën e konsumit të familjeve me të ardhura të ulëta dhe të larta.

Për shembull, megjithëse një rritje e mprehtë e çmimit të karburantit rrit inflacionin e përgjithshëm, një familje pa makinë do të ndikohet më pak se një familje që zotëron një ose dy makina. E njëjta rritje çmimi ka ndikim të ndryshëm në varësi të peshës së shpenzimeve totale të familjeve.

Ky është sigurisht rasti me çmimet mesatare të ushqimeve, të cilat janë rritur me një të pestën në vit, dhe kanë një peshë shumë më të madhe në shpenzimet e familjeve më të varfra sesa në ato më të pasura. E njëjta gjë vlen edhe për kostot e banimit, energjisë elektrike, ngrohjes dhe ujit. Megjithatë, ndikimi i rritjes së çmimeve në artikujt e transportit është i kundërt.

Familjet me të ardhura të larta janë më të cenuara ndaj rritjes së çmimeve për këto shërbime dhe mallra (automjete, karburante, mirëmbajtje, riparime). Kjo ndodh sepse ato udhëtojnë më shpesh, kanë më shumë makina dhe blejnë më shumë, kështu që pjesa e tyre në këto shpenzime është shumë herë më e lartë se familjet me të ardhura më të ulëta (shpesh pa makinë, dhe që përdorin transportin publik).

Për të njëjtat arsye, rritja vjetore e çmimeve të veshjeve dhe këpucëve ka efekt zbutës në pabarazinë e inflacionit; ndonëse rritjet e çmimeve në këtë sektor ishin më të vogla, kjo kategori ka një peshë dukshëm më të madhe në shpenzimet e konsumit te familjet me të ardhura të larta.

Sipas llogaritjeve të Bruegel, diferenca në inflacion në Kroaci në shtresat e vëzhguara të popullsisë, është dukshëm më e vogël se në disa vende ku inflacioni është rreth 20% (Lituani, Letoni, Hungari) dhe në Bullgari, Rumani ose Sllovaki. Në Letoni, për shembull, kjo diferencë është 7.6 pikë. Në të njëjtën kohë, në Republikën Çeke, Poloni dhe Slloveni, kjo masë e pabarazisë është pak më e ulët se në Kroaci/monitor

 

---