Një rinoçeront me qëndrim ilegal në Zvicër

Përshtypje nga shfaqja "Kosovo for dummies" e Jeton Nezirajt, e cila këto ditë po shfaqet në "Schlachthaustheater" të Bernës

Një kuti kartoni e mbështjellë me gjemba dhe brenda saj një zë femre që flet herë gjermanisht e herë shqip. Kjo skenë shkund pluhurin e përditshmërisë rutinë në restorantin e vogël “Ali Baba dhe 40 cubat” të arabit Salal që shërben “döner”. Që në fillim, një  asociim i qartë me skenat aktuale me tela gjemborë, me refugjatë arabë, shqiptarë, në Maqedoni, Hungari e gjetiu.

Qetësia monotone në imbisin e arabit, ku z. Schmidt vegjetonte duke ngrënë nga katër dönerë përnjëherë dhe shprehte dashurinë për të huajt, pëson një çarje kur aty vjen refugjatja nga Kosova, ilegalja e bukur, Antigona. Kjo është pikënisja e shtjellimit dramatik të komedisë “Kosovo for dummies”, me autor Jeton Nezirajn dhe regjisor Johannes Mager.

Bartësja e rolit kryesor, atij Antigonës, Albana Agaj është themeluese dhe drejtuese e trupës teatrore “Forever Productions” e cila ka prodhuar shfaqjen që u dha premierë të enjten që shkoi në “Schlachthaus Theater” të Bernës.

Antigona e porsaardhur në Zvicër hyn në mënyra të ndryshme ne jetët e personazheve të shfaqjes. Nëpunësi shtetëror, z. Hartmann e nuhat gjendjen e Antigonës dhe bën të gjitha përpjekjet  për të mos ia dhënë lejen e qëndrimit në Zvicër. Në vargun e gjatë të dokumenteve që i kujtohen t`ia kërkojë është edhe “vërtetimi se ajo nuk është rinoçeront”, një gjetje kjo që komedisë ia shton edhe segmentin e dramës së absurdit. Hartmann është një nëpunës që shikon me dyshim dhe përçmim çdo gjë të huaj. Për të, gjithçka ndahet në “këtu” dhe “atje”, në “tanët” dhe “të tyre” . Ai madje edhe për qenin zviceran i cili e ndjek për ta kafshuar, thotë se këtë po e bën pasi nuk guxon të kafshojë të huajt, sepse në një rast të tillë, ai, qeni, do të akuzohej për racizëm!

Nga ana tjetër, z. Schmidt që është një kombinim në mes idealistit dhe njeriut naiv, para se të vinte Antigona, planifikonte të shkruante një guidë për Kosovën. “Kosovo for dummies” do të quhej libri i tij për vendin që nuk e kishte vizituar kurrë ndonjëherë, ndërsa me ardhjen e Antigonës shpreson t`i afrohet më shumë këtij qëllimi. Por, situatën e saj ai e sheh edhe si shans për një afrim romantik me të, duke i ofruar madje edhe martesën (për letra).

Sigurisht, nuk është në natyrën e një teksti të tillë gjetja e një zgjidhjeje ose përgjigje përfundimtare për problemet që shtron. Më shumë “detyrë” e tekstit dramatik dhe e inskenimit është evidentimi i problemeve, në këtë rast ai i dallimeve ndërkulturore dhe vënia në lojë e paragjykimeve që shkojnë deri në shkallën e groteskës. Si e këtillë, u lihet shikuesve të japin “zgjidhjet” e veta. Fundja, vetë Neziraj u “garanton” në tekst atyre  se “nëse shfaqja nuk u pëlqen, autori është i gatshëm ta rishkruajë atë nga fillimi!”

“Schlachthaustheater” i Bernës synon të sjellë shqiptarët në teatër

“Albana  Agaj thotë për albinfo.ch se shfaqja po pritet mjaft mirë dhe se ajo do të jepet filimisht edhe në Gjermani e pastaj, vitin që vjen edhe në Kosovë e në Shqipëri. Ajo u bën thirrje me këtë rast publikut shqiptar të Zvicrës të vijë për të shikuar këtë shfaqje e cila flet edhe për realitetin kosovar. Sjellja e komunitetit shqiptar në sallën e teatrit ka qenë edhe njëra ndër arsyet që „Schlachthaustheater Bern” ka marrë për të inskenuar këtë tekst komedie.

“Kosovo for dummies” është shfaqja e dytë  e Jeton Nezirajt që po jepet në “Schlachthaus Thetare” të Bernës. E para ishte “Flutirimi mbi Teatrin e Prishtinës”, e dhënë vitin e kaluar. Edhe për trupën e Albana Agajt “Forever Productions” ky është produksioni i dytë në po këtë teatër, pas atij “Verrate wenn du küsst” (Trego kë po e puth) në shkurt të vitit 2014. “Kosovo for Dummies” do të jepet në këtë teatër edhe më: 15, 16, 17 dhe 18 shtator.

Në shfaqje luajnë aktorët: Albana Agaj, Gunther Kaindl, Ursula Stäubli, Robert Baranowski dhe Nadim Jarrar.