Pabarazia po rritet kryesisht në pasuri, ndërsa Zvicra fokusohet te pagat

Një raport i ri dhe gjithëpërfshirës, i hartuar nga disa profesorë të ekonomisë, tregon se pabarazia në Zvicër po zgjerohet ndjeshëm në fusha të papritura. Mediumi RTS ka pasur qasje ekskluzive në këtë raport.

Në Zvicër, diskutimet për pabarazinë zakonisht lidhen me dallimet në paga. Pagat e larta të disa drejtuesve të kompanive shpesh shkaktojnë reagime nga sindikatat, ndërsa negociatat për paga çdo vjeshtë janë të tensionuara, transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, sipas ekonomistit Marius Brülhart, profesor në HEC Lausanne dhe bashkautor i raportit, pabarazitë reale janë thelluar në fusha të tjera gjatë 25 viteve të fundit. Ai thekson se Zvicra njihet si një vend me shpërndarje relativisht të barabartë të pagave krahasuar me vendet e tjera evropiane, por kur bëhet fjalë për pasurinë, pabarazia është shumë më e theksuar.

Pasuria rritet më shpejt se të ardhurat

Sipas të dhënave të raportit, pasuria është rritur mesatarisht me rreth 4%, ndërsa të ardhurat vetëm me 2.5%.

Brülhart shpjegon se individët që zotërojnë aksione apo pasuri të paluajtshme kanë përfituar shumë më tepër sesa ata që varen vetëm nga paga. “Mesatarisht, pasuritë janë rritur me rreth 4%, ndërsa të ardhurat vetëm me 2.5%”, thekson ai.

Pse kapitali pasurohet më shpejt

Dy faktorë kryesorë e shpjegojnë këtë trend që nga vitet 2000:

Indekset e bursës janë rritur dy herë më shpejt se prodhimi i brendshëm bruto (PBB), duke rritur fitimet për aksionarët.

Çmimet e pasurive të paluajtshme janë rritur ndjeshëm, duke shtuar vlerën e pronave për pronarët.

Si rezultat, ata që posedojnë kapital përfitojnë më shumë sesa ata që jetojnë nga puna.

Pse sindikatat fokusohen te pagat

Pavarësisht këtyre zhvillimeve, Swiss Trade Union Federation mbron fokusin e saj te pagat. Ekonomisti kryesor i saj, Daniel Lampart, thekson se pagat mbeten burimi kryesor i të ardhurave për shumicën e popullsisë.

Sipas tij, ky fokus ka ndihmuar në kufizimin e hendekut mes pagave të ulëta dhe të larta, si dhe në ruajtjen e balancës mes të ardhurave të punonjësve dhe fitimeve të kompanive.

Sfida në taksimin e pasurisë

Profesori Dusan Isakov nga University of Fribourg vlerëson se ekziston hapësirë për rritjen e taksimit mbi pasurinë, por thekson se kjo është e vështirë për t’u zbatuar.

Zvicra tradicionalisht ka mbajtur taksa të ulëta mbi kapitalin për të tërhequr biznese. Për më tepër, taksimi i pasurisë është kompleks, pasi përfshin jo vetëm para në dorë, por edhe pasuri si prona që duhet të vlerësohen.

 

Rreziku për kohezionin social

 

Sipas raportit, financimi i projekteve të reja publike – si pagesa e pensionit të 13-të – mbështetet kryesisht në kontributet mbi pagat ose në TVSH, gjë që mund të thellojë më tej pabarazitë.

Brülhart paralajmëron për një ndryshim të rrezikshëm shoqëror: “Po shkojmë gradualisht drejt një shoqërie ku rëndësi më të madhe ka familja në të cilën lind apo martohesh, sesa përpjekja personale.”

Sipas tij, ky zhvillim e largon Zvicrën nga ideali meritokratik i bazuar në arsim dhe punë individuale.

---