Propozimi zviceran kundër imigracionit lë shumë pyetje pa përgjigje

Në përpjekjen e tyre për të kufizuar imigracionin nga Bashkimi Evropian, Partia Popullore Zvicerane (SVP) ka sqaruar se cilat hapa duhet të ndërmerren për të arritur këtë qëllim. Por ende mbeten shumë “të panjohura”

Me pak fjalë, iniciativa “Jo 10 milionëve” synon të zvogëlojë në mënyrë drastike fluksin e të huajve në Zvicër, në mënyrë që popullsia e vendit të mos kalojë shifrën prej 10 milionësh, të cilën partia populiste thotë se do ta mbingarkojë infrastrukturën kyçe, siç janë strehimi, transporti publik, sistemi shëndetësor dhe shkollat, shkruan The Local, transmeton albinfo.ch.

Më konkretisht, propozimi përcakton që “popullsia e përhershme rezidente e Zvicrës nuk duhet të kalojë dhjetë milionë njerëz para vitit 2050. Nga viti 2050 e tutje, Këshilli Federal mund ta rregullojë këtë kufi çdo vit.”

Aktualisht, popullsia e vendit është pak mbi 9 milionë, duke përfshirë gati 2.5 milionë shtetas të huaj – domethënë, mbi 27 përqind të popullsisë.

Për të arritur këtë qëllim, si qeveria federale ashtu edhe kantonet duhet të “sigurojnë zhvillim të qëndrueshëm të popullsisë, veçanërisht me qëllim mbrojtjen e mjedisit dhe në interes të ruajtjes së qëndrueshme të burimeve natyrore, performancës së infrastrukturës, kujdesit shëndetësor dhe sigurimeve shoqërore zvicerane”.

Kjo është ajo që dimë, por përgjigjet për disa aspekte të këtij propozimi mbeten të pakapshme.

Këto janë disa nga “të panjohurat”:

Nëse iniciativa miratohet në një referendum më 29 nëntor, çfarë do të ndodhë me marrëveshjet dypalëshe midis Zvicrës dhe BE-së?

Shtetasit e Bashkimit Evropian, së bashku me ata nga EFTA (Norvegjia, Islanda dhe Lihtenshtajni) kanë qasje të lirë në tregun e punës të Zvicrës sipas kushteve të Marrëveshjes për Lëvizjen e Lirë të Personave (AFMP).

Një pyetje e madhe e hapur është: çfarë do të ndodhë me AFMP nëse votuesit e pranojnë iniciativën?

SVP thotë se Berna do të duhet të rinegociojë marrëveshjen në përputhje me rrethanat. Megjithatë, nuk është aspak e sigurt se Brukseli do të dëshirojë të ndryshojë kushtet e AFMP dhe madje mund të dëshirojë ta anulojë këtë, dhe ndoshta marrëveshje të tjera, krejtësisht.

Të thuash se kjo do të ishte e dëmshme për ekonominë dhe prosperitetin e Zvicrës do të ishte një nënvlerësim – vendi nuk mund të funksionojë në mënyrë efektive pa punëtorë të huaj, si të kualifikuar ashtu edhe të pakualifikuar, veçanërisht në industrinë e kujdesit shëndetësor, ndërtimit dhe shërbimeve.

Sipas shoqatës së biznesit Economiesuisse, “për të vazhduar krijimin e pasurisë, Zvicra do të ketë nevojë për punëtorë të huaj”.

Çfarë do të ndodhte me emigrantët nga vendet e treta?

Propozimi synon konkretisht qytetarët e BE-së/EFTA-s, pasi ata përbëjnë shumicën dërrmuese të fuqisë punëtore të huaj në Zvicër.

Megjithatë, iniciativa nuk trajton çështjen nëse njerëzit nga vendet e treta do t’i nënshtrohen të njëjtave kufizime.

Edhe vetë SVP-ja nuk e di se si do të trajtohet ky grup i të huajve dhe çfarë kufizimesh, nëse do të vendosen, do t’u vendosen atyre.

Në një intervistë me The Local në vitin 2025, një deputet i SVP-së, Yvan Pahud, një nga nxitësit e iniciativës, tha se “është shumë herët në këtë fazë për t’iu përgjigjur kësaj pyetjeje, pasi Këshilli Federal dhe Parlamenti do të duhet të finalizojnë detajet. Ata mund të eliminojnë preferencën për vendet e BE-së ose të mbajnë një preferencë bazuar në marrëveshjet që mund të arrihen me BE-në”.

A do të nxisë ligji i ri diskriminim ndaj të huajve që janë tashmë në Zvicër?

Ka shumë mundësi.

Dega e SVP-së në Cyrih ka mbledhur nënshkrime të mjaftueshme që iniciativa e saj popullore, “E drejta për një atdhe – Strehim për Popullin Tonë”, të sillet në kutitë e votimit.

Ky veprim është një degëzim i iniciativës “Jo 10 milionëve”, në kuptimin që thotë se, sapo të arrihet ky prag popullsie, pronarët do të duhet t’u japin përparësi “qytetarëve zviceranë dhe njerëzve që kanë jetuar në Cyrih për të paktën dhjetë vjet” kur ndajnë apartamente.

A do të thotë kjo që të huajt e sapoardhur nuk do të kenë qasje në strehim?

Edhe kjo mbetet për t’u parë.

Së fundmi, por jo më pak e rëndësishme: kur do të zbatohet ky ligj?

Duke supozuar se shumica e votuesve thonë “po” për këtë iniciativë – dhe tani duket se mund ta bëjnë – koha e zbatimit të saj në të ardhmen është një pyetje e madhe.

Edhe nëse Këshilli Federal vepron shpejt, do të duhen të paktën dy vjet para se ligji të hyjë në fuqi – por ndoshta më gjatë, duke pasur parasysh procesin e gjatë të negociatave me BE-në dhe procedurat e tjera ligjore që qeveria do të duhet të ndërmarrë.

---