Pse dokumentet zvicerane nuk përmbajnë vendlindjen?

(KEYSTONE/Christian Beutler)

Ndryshe nga shumica e pasaportave në botë, dokumentet zvicerane nuk përmbajnë vendlindjen e mbajtësit, por vetëm “vendin e origjinës”. Kjo praktikë unike rrjedh nga traditat e vjetra që lidhin qytetarët me komunat e tyre historike, edhe pse shumë prej tyre mund të mos kenë vizituar kurrë atë vend.

Historia e vendit të origjinës

Prej shekujsh, komunat zvicerane kishin një marrëveshje me qytetarët e tyre: ata ofronin shërbim në milicinë lokale, dhe në këmbim komuna i ndihmonte në rast nevoje. Tradicionalisht, fëmijët trashëgonin vendin e origjinës të babait të tyre, ndërsa gratë merrnin atë të bashkëshortit pas martesës. Aktualisht, fëmijët marrin vendin e origjinës të prindit nga i cili trashëgojnë mbiemrin.

Një simbol identiteti i paprekshëm

Me kalimin e kohës, shumë zviceranë u shpërngulën nga vendet rurale drejt qyteteve për një jetë më të mirë. Megjithatë, komuna e origjinës vazhdonte të mbante përgjegjësi sociale ndaj qytetarëve të saj. Në vitin 2012, Parlamenti zviceran vendosi që komunat e reja të banimit nuk mund të kërkonin më rimbursime nga komunat e origjinës, duke ngritur pyetjen nëse kjo praktikë kishte ende kuptim, transmeton albinfo.ch.

Status quo-ja triumfon

Në vitin 2001, u debatua mundësia e zëvendësimit të vendit të origjinës me vendlindjen në dokumente, por propozimi u hodh poshtë. Në fund të vitit 2022, pas një peticioni, çështja u shqyrtua sërish nga Zyra Federale e Policisë (Fedpol), e cila kërkoi mendimin e kantoneve, partive dhe organizatave të ndryshme. Përgjigja ishte e qartë: shumica dërrmuese mbështeti ruajtjen e vendit të origjinës.

Argumentet pro përmbajtjes së tij ishin vlera sentimentale dhe juridike që mbart, si dhe lehtësia që ofron në identifikim. Gjithashtu, përfshirja e vendlindjes do të mund të krijonte probleme për personat e lindur jashtë vendit, duke rritur mundësinë e diskriminimit.

Një detaj i rëndësishëm për zviceranët jashtë vendit

Për 813,000 zviceranët që jetojnë jashtë vendit (të dhëna të vitit 2023), vendi i origjinës është ndoshta lidhja më e prekshme me atdheun e tyre. Ky vend përfaqëson juridiksionin e tyre në raste si divorci dhe zgjedhjet, duke u dhënë mundësinë të votojnë sipas vendit të tyre të origjinës ose vendbanimit të fundit.

Organizata e Zviceranëve Jashtë (OSA) e mbështeti ruajtjen e vendit të origjinës, duke argumentuar se një vendlindje problematike mund të sjellë vështirësi në udhëtime, si rasti i një gruaje zvicerane të lindur në Tel Aviv, që mund të përballet me probleme për të hyrë në Iran.

Përveç përfitimeve praktike, vendi i origjinës luan gjithashtu një rol thelbësor në ruajtjen e trashëgimisë familjare, pasi komunat mbajnë arkiva që mund të jenë të vlefshme për studime historike.

Pavarësisht debatit, vendi i origjinës vazhdon të mbetet një simbol identiteti për zviceranët dhe, deri më tani, askush nuk ka guxuar ta ndryshojë këtë traditë.