Shëndeti mendor, arsyeja kryesore për mbështetjen e sigurimeve zvicerane për paaftësinë

(KEYSTONE/Christian Beutler)

Numri i personave që marrin mbështetje për rehabilitim profesional sipas skemës së sigurimit të paaftësisë u rrit përsëri vitin e kaluar.

Në vitin 2025, problemet e shëndetit mendor mbetën shkaku kryesor i aftësisë së kufizuar, veçanërisht midis të rinjve.

Rreth 61,000 persona përfituan nga masat e rehabilitimit profesional, tha të hënën Zyra Federale e Sigurimeve Shoqërore (FSIO). Kjo përfaqëson 3,300 përfitues më shumë se në vitin 2024 dhe më shumë se tre herë më shumë se në vitin 2008. Shpenzimet përkatëse arritën në 979 milionë CHF në vitin 2025, një rritje prej gati 10% krahasuar me vitin e kaluar (892 milionë CHF). Përveç kësaj, 37,000 persona morën pagesa ditore për paaftësi që arrinin në total 780 milionë CHF.

Në vitin 2025, problemet e shëndetit mendor mbetën shkaku kryesor i aftësisë së kufizuar. Ato përbënin 55% të rasteve midis atyre që merrnin masa rehabilitimi. Midis adoleshentëve dhe të rriturve të rinj, kjo përqindje ishte deri në 64%. Kjo u pasua nga sëmundjet e kockave dhe sistemit muskuloskeletor (14%), aftësitë e kufizuara kongjenitale (12%) dhe aksidentet (8%).

Kërkesat e reja për sigurim invaliditeti u rritën gjithashtu.

Në vitin 2024, 64,000 persona paraqitën një kërkesë për rehabilitim profesional ose përfitime, sipas Zyrës Federale për Sigurime Shoqërore, shkruan swissinfo. Kjo përfaqëson një rritje prej gati 59% krahasuar me vitin 2008. Rritja ishte veçanërisht e dukshme tek ata nën 35 vjeç, ku numri i aplikimeve u dyfishua gjatë kësaj periudhe, transmeton albinfo.ch.

Përmirësim i lehtë në shkallën e suksesit

Vitin e kaluar, më shumë se 41,000 persona përfunduan një program rehabilitimi profesional. Nga këta, rreth 19,200 – ose 47% – gjetën punë në tregun e hapur të punës. Pak më shumë se 17% ishin përsëri të aftë për punë, megjithëse nuk kishin gjetur ende një punë. Megjithatë, rreth 14,900 persona, ose 34%, nuk ishin riintegruar ende ose nuk mund të riintegroheshin për arsye të ndryshme. Sipas zyrës së sigurimeve shoqërore, këto rezultate janë pak më të mira se ato të vitit të kaluar.

Një analizë e situatës një vit pas përfundimit të masave tregon gjithashtu një trend pozitiv. Nga afërsisht 23,000 persona që përfunduan një program rehabilitimi në vitin 2023, 13,600, ose 58%, ishin në punësim të paguar pa marrë pension invaliditeti një vit më vonë.

Skema e sigurimit të invaliditetit zbaton parimin e “rehabilitimit para pensionit”. Kjo qasje u përforcua nga ndryshimet legjislative në vitet 2008, 2012 dhe 2022.