Zona Shengen shënon 40-vjetorin

Keystone (AP Photo/Andreea Alexandru)

Katër dekada më parë në Luksemburg, pesë shtete evropiane hodhën themelet për një zonë të përbashkët udhëtimi pa kontrolle kufitare. Zvicra u bashkua në vitin 2008. Por në vitet e fundit, disa vende kanë rifutur kontrollet për arsye sigurie.

Më 14 qershor 1985, Gjermania, Franca, Holanda, Belgjika dhe Luksemburgu nënshkruan një marrëveshje në Shengen, Luksemburg, për heqjen graduale të kontrolleve në kufijtë e tyre të brendshëm. Marrëveshja për heqjen e kontrolleve kufitare hyri në fuqi rreth dhjetë vjet më vonë, në mars 1995, transmeton albinfo.ch.

Katër dekada më vonë, Zona Shengen përfshin 29 shtete evropiane, shtëpia e më shumë se 450 milionë njerëzve. Rreth 3.5 milionë njerëz kalojnë një kufi të brendshëm çdo ditë.

Përfshirja e Zvicrës

Zvicra është pjesë e Shengenit falë Marrëveshjeve Dypalëshe II. Që nga 12 dhjetori 2008, njerëzit kanë mundur të kalojnë nga vendi në shtetet fqinje pa kontrolle. Heqja e kontrolleve të aeroporteve për destinacionet brenda zonës Shengen pasoi në fund të marsit 2009.

Teksti i traktatit u lejon shteteve pjesëmarrëse të rivendosin kontrollet e përkohshme kufitare në rast të problemeve të sigurisë. Sipas Komisionit Evropian, një masë e tillë mund të merret vetëm si “masë e fundit dhe në situata të jashtëzakonshme” dhe duhet të respektojë “parimin e proporcionalitetit”.

Shumë vende, përfshirë Zvicrën, e kanë përdorur këtë instrument, veçanërisht gjatë krizës Covid-19. Pavarësisht se pandemia ka përfunduar që atëherë, kontrollet e kufirit të brendshëm kanë rënë vetëm pak. Njëmbëdhjetë shtete aktualisht kanë kontrolle në kufijtë e brendshëm, duke përfshirë të gjithë fqinjët e Zvicrës.

Megjithatë, Austria dhe Italia nuk e kontrollojnë kufirin me Zvicrën. Shtetet në fjalë kryesisht përmendin “nivelin e lartë të migrimit të parregullt” si justifikim për këto masa. Zvicra kohët e fundit dënoi praktikën e Gjermanisë.

Forcimi i kufijve të jashtëm

Nëse kontrollet e kufirit të brendshëm do të hiqen edhe një herë, kufijtë e jashtëm do të duhet të kontrollohen më mirë, sipas raportit të fundit të Shengenit. Pikërisht në këta kufij kontrollet kufitare duhet të evoluojnë drejt një sistemi dixhital, vuri në dukje raporti, shkruan swissinfo.

Ndryshimet në acquis të Shengenit janë ligjërisht të detyrueshme për Zvicrën. Në këmbim, Berna ka fjalën në mbledhjet e ministrave përkatës, të cilat zhvillohen disa herë në vit.

Megjithatë, Zvicra nuk ka të drejtë vote.