Sa lirshëm lëvizin qytetarët e BE-së në Zvicër?

Në përgjithësi, shtetasit e BE-së dhe EFTA-s (kjo e fundit përbëhet nga Norvegjia, Islanda dhe Lihtenshtajni), kanë një akses pothuajse të pakufizuar në lejet e punës dhe të qëndrimit zvicerane.

Megjithëse nuk është anëtare e Bashkimit Evropian, Zvicra nënshkroi të ashtuquajturin traktat për Lëvizjen e Lirë të Personave (AFMP) me Brukselin në 1999, shkruan The Local.

Sipas qeverisë zvicerane, marrëveshja, e cila hyri në fuqi më 2002, “heq kufizimet për qytetarët e BE-së që dëshirojnë të jetojnë ose punojnë në Zvicër. E drejta e lëvizjes së lirë plotësohet me njohjen reciproke të kualifikimeve profesionale, me të drejtën për të blerë pronës, dhe nga koordinimi i sistemeve të sigurimeve shoqërore. Të njëjtat rregulla vlejnë edhe për qytetarët e shteteve anëtare të EFTA-s”, përcjell albinfo.ch.

Çfarë do të thotë kjo në praktikë?

Kjo do të thotë që qytetarët e 27 anëtarëve të BE-së, bashkë me Norvegjinë, Islandën dhe Lihtenshtajnin, nuk kanë nevojë për leje nëse punojnë në Zvicër deri në tre muaj.

Përtej kësaj periudhe, ju duhet të aplikoni për një leje qëndrimi nga komuna zvicerane në të cilën jetoni.

Për ta bërë këtë, duhet të paraqisni një kartë identiteti ose pasaportë të vlefshme, si dhe konfirmimin zyrtar të punësimit ose një kontratë pune, shkruan The Local.

Pasi ta keni bërë, dhe të merrni lejen tuaj B, ju mund të punoni në Zvicër për kohëzgjatjen e vlefshmërisë së lejes suaj (nga një deri në pesë vjet).

Për më tepër, ju do të gëzoni të drejtat që nuk i kanë qytetarët e kombeve të treta: jeni i lirë të ndryshoni vendin e punës dhe të lëvizni nga një kanton në tjetrin.

Një përfitim tjetër që keni ju si qytetar i një shteti të BE/EFTA është se mund të vini në Zvicër dhe të kërkoni punë deri në gjashtë muaj pa asnjë kërkesë për vizë.

Sipas qeverisë, “për tre muajt e parë nuk keni nevojë për leje. Pas kësaj, ju mund të merrni një leje qëndrimi afatshkurtër BE/EFTA, e cila është e vlefshme për tre muaj në vit, me kusht që të keni mjetet e nevojshme financiare për të mbështetur veten”, përcjell albinfo.ch.

Dhe ju keni edhe më shumë të drejta:

Nëse keni punuar ligjërisht në Zvicër dhe keni kontribuar në skemën e sigurimeve shoqërore, atëherë keni të drejtë të merrni përfitime papunësie.

Në rast se mbeteni të papunë ndërkohë që keni një leje C ose B, do të merrni përfitime papunësie, për sa kohë që keni qenë i punësuar në Zvicër për të paktën 12 muaj në dy vitet e fundit dhe keni jetuar në vend me kohë të plotë gjatë asaj periudhe.

Gjithashtu, në rast të humbjes së vendit të punës, një qytetar i BE/EFTA nuk duhet të largohet menjëherë nga Zvicra, shkruan The Local.

Në vend të kësaj, ata mund të qëndrojnë në vend për të paktën gjashtë muaj për të kërkuar punë të re.

Megjithatë, ata do të duhet të aplikojnë për një leje si punëkërkues pranë autoriteteve kantonale të migracionit ndërsa kërkojnë një pozicion të ri.

Një përfitim tjetër është se nëse jetoni në Zvicër si qytetar i BE/EFTA, mund të blini pronë, keni të njëjtat të drejta në këtë drejtim si qytetarët zviceranë.

Ju nuk keni nevojë për leje ose ndonjë leje shtesë që një shtetas zviceran nuk do t’i kërkonte për të blerë pronë, përcjell albinfo.ch.

Cilat janë disa nga kufizimet e vendosura për qytetarët e BE/EFTA-s?

Punëdhënësit në Zvicër duhet të respektojnë rregullat e qeverisë dhe veçanërisht me ‘hierarkinë e punësimit’ që zbatohet për tregun e punës.

Ky urdhër u jep prioritet punësimit për çdo vend të lirë pune shtetasve zviceranë. Nëse nuk gjendet asnjë, atëherë kompanitë mund të punësojnë punëtorë nga shteti i Bashkimit Evropian ose EFTA, shkruan The Local.

Disa kufizime janë gjithashtu në fuqi për shtetasit kroatë, megjithëse vendi është anëtar i BE-së dhe qytetarët e atij vendi janë pjesë e AFMP-së, nëse imigrimi i punëtorëve kroatë tejkalon një prag të caktuar, Zvicra mund të përdorë një klauzolë mbrojtëse dhe të kufizojë numrin e lejeve, në thelb, trajtojnë kroatët në të njëjtën mënyrë si punëtorët e vendeve të treta.

Kjo klauzolë mbrojtëse është përdorur në janar 2023, përcjell albinfo.ch.

---