A duhet të bëhet transporti publik në Zvicër dukshëm më i lirë?

Këshilli Kombëtar do të votojë sot për një iniciativë kantonale nga Kantoni i Jurës, e cila kërkon që transporti publik në Zvicër të bëhet dukshëm më i lirë.

Sipas nismëtarëve, vetëm në këtë mënyrë mund të inkurajohen më shumë njerëz të kalojnë te transporti publik dhe të arrihen objektivat klimatike.

Në emisionin Politikum të Radio SRF, deputetja e të Gjelbërve, Florence Brenzikofer, dhe deputeti i Partisë Qendrore, Martin Candinas, përplasen në prag të debatit.

Brenzikofer shprehet qartë: çmimet duhet të ulen. Sipas saj, ekziston një potencial i pashfrytëzuar, veçanërisht për një “segment çmimesh të thjeshtë, gjithëpërfshirës dhe në nivel kombëtar.” Ajo sjell si shembull studentët e Universitetit të Shkencave të Aplikuara të Zvicrës Veriperëndimore, të cilët udhëtojnë nga Bazeli përmes Oltenit dhe Aaraut, duke kaluar nëpër tri rrjete tarifore të ndryshme.

As një abonim për një linjë të caktuar, as një abonim i përgjithshëm (GA) nuk janë zgjidhje të duhura në këtë rast, thotë Brenzikofer. “Prandaj unë mbështes iniciativën kantonale të Jurës: ajo kërkon segmente të reja çmimesh, të leverdishme për qytetarët.”

Transport publik falas?

Jo në Zvicër.

A do të ishte e imagjinueshme të futet transport publik falas, siç është tashmë në Luksemburg? Candinas e kundërshton këtë hap radikal: “Kjo thjesht nuk i përshtatet mentalitetit zviceran. Gjithçka ka një çmim — dhe kjo është e drejtë.”

Iniciativa u refuzua në parlament

Transporti publik tashmë përdoret gjerësisht, thotë Brenzikofer. Por, sipas saj, mund dhe duhet bërë edhe më shumë. Si presidente e Shoqatës së Interesit për Transportin Publik Zviceran, ajo thekson: “Nga rrugët, në hekurudha dhe në mënyra të tjera më miqësore për klimën.”

Por kush do ta paguajë këtë?

Pyetja e pashmangshme që lind është: kush do ta paguajë? Transporti publik tashmë subvencionohet, sidomos transporti rajonal. Candinas, i cili është edhe president i shoqatës Litra — një grup lobimi për transportin publik — pajtohet që transporti publik është zgjidhja e së ardhmes, përcjell albinfo.ch.

Gjithsesi, sipas tij, duhet gjetur një ekuilibër mes financimit publik dhe atij nga përdoruesit. Banori i Graubünden-it kundërshton idenë që qytetarët të paguajnë më shumë për të avancuar transportin publik. Ai shton se transporti rajonal është një histori suksesi në Zvicër. Konfederata dhe kantonet kanë investuar me sukses në këtë sistem. Zvicra është “kampione evropiane për udhëtimet me tren” prej vitesh, me një rrjet të dendur dhe një saktësi të admirueshme. Për më tepër, çmimet janë të përballueshme, edhe krahasuar me standardet ndërkombëtare.

Si të veprohet më tej?

Përfundimi i Candinas: “Duhet të ketë një balancë mes mbështetjes nga shteti dhe kontributit të përdoruesit.” Mesazhi i tij është i qartë: për të ruajtur modelin e suksesshëm të transportit publik, nuk nevojiten masa drastike, por reforma të vazhdueshme dhe të kujdesshme në nivelet e duhura.

 

 

---