Sindikata zvicerane kritikon sulmin federal ndaj pagave minimale

Nëse projektligji bëhet ligj, paralajmëron ai, shumë prej këtyre punëtorëve nuk do të fitojnë më mjaftueshëm për të mbajtur veten dhe mund të varen nga përfitimet suplementare ose asistenca sociale-kosto që përfundimisht përballohen nga publiku

Ekuilibri ndonjëherë delikat i Zvicrës midis autoritetit federal dhe autonomisë kantonale është sërish nën tendosje. Federata e Sindikatave Zvicerane (USS) ka lëshuar një paralajmërim të ashpër: nëse parlamenti federal vazhdon me projektligje që do të kufizojnë ligjet kantonale të pagave minimale, ai do t’i rezistojë masës me të gjitha mjetet në dispozicion, raportoi RTS, transmeton albinfo.ch.

Debati buron nga një mocion i vitit 2022 nga Erich Ettlin, një senator centrist nga Obwalden, duke bërë thirrje që marrëveshjet e zgjeruara kolektive të punës (CCT) të kenë përparësi ndaj rregullave kantonale të pagës minimale – ku ekzistojnë të dyja. Parlamenti e mbështeti mocionin dhe Këshilli Federal, megjithëse hezitoi, që atëherë ka hartuar legjislacionin e nevojshëm. Në prill, komiteti përkatës i Këshillit Kombëtar miratoi propozimin.

USS ka frikë se ndryshimi do të çonte në një ulje të legalizuar të pagave për mijëra punëtorë me paga të ulëta. Nëse projektligji bëhet ligj, paralajmëron ai, shumë prej këtyre punëtorëve nuk do të fitojnë më mjaftueshëm për të mbajtur veten dhe mund të varen nga përfitimet suplementare ose asistenca sociale-kosto që përfundimisht përballohen nga publiku. Sindikata e ka quajtur propozimin si “anti-social” dhe “antidemokratik”.

Kundërshtimi ndaj masës është më i fortë në Zvicrën frëngjisht-folëse, ku disa kantone kanë miratuar tashmë ligjet e pagave minimale. Një shoqatë e qeverive perëndimore të Zvicrës, e cila përfshin Bernën, e dënoi propozimin në prill si një sulm ndaj autonomisë kantonale dhe një fyerje ndaj vullnetit të votuesve në rajon.

Pagat minimale janë tashmë në fuqi në Gjenevë, Neuchâtel, Jura, Bazel dhe Ticino. Iniciativat po avancojnë në Vaud dhe Fribourg, dhe nivelet e pagave komunale janë futur në Cyrih, Winterthur dhe Lucern. Kantonet argumentojnë se politika të tilla pasqyrojnë realitetet ekonomike lokale dhe gëzojnë mbështetje të qartë popullore.

Pierre-Yves Maillard, president i USS dhe një ish-këshilltar i qeverisë Vaud, e sheh projektligjin si një tejkalim demokratik. Çfarë justifikimi ka që një ligj federal të përmbysë një votë popullore në Gjenevë? pyeti ai në një konferencë për shtyp në Bernë. Kush në Obwalden, Zug apo Cyrih është i shqetësuar nga paga minimale e Gjenevës? Përgjigja është: askush, tha ai.

Sistemi federal i Zvicrës, këmbëngul zoti Maillard, është ndërtuar mbi subsidiaritetin  vendimet duhet të merren në nivelin më të afërt me qytetarët, me kusht që të mos dëmtojnë të tjerët. Mbi këtë bazë, argumentojnë sindikatat, paga minimale e Gjenevës duhet të lihet e paprekur.

Mbetet për t’u parë nëse Parlamenti ndan këtë pikëpamje. Ajo që është e qartë, megjithatë, është se çdo përpjekje për të standardizuar politikën e punës rrezikon të futet drejt kompleksitetit të federalizmit zviceran.

---