Zvicër: Referendum kundër lehtësimit të ligjit për materialet ushtarake

Foto ilustrim @unsplash

Një referendum është nisur kundër lehtësimit të rregullave për shitjen e materialeve ushtarake zvicerane. Populli zviceran do të votojë për ndryshimet në ligjin mbi materialet e luftës, të miratuara nga Asambleja Federale muajin e kaluar. Një aleancë që përfshin Partinë Socialdemokrate, Partinë e Gjelbër, Partinë Popullore Ungjillore dhe organizata të tjera joqeveritare njoftoi nisjen e referendumit të mërkurën.

Ky projekt synon të lehtësojë jo vetëm eksportin, por edhe ri-eksportin e pajisjeve ushtarake. Në një konferencë për shtyp në Bernë, Rayyân Rehouma nga Grupi për një Zvicër pa Ushtri (GSoA) dënoi “përpjekjet e pandërprera të lobimit të industrisë së armëve”. Këshilltari Kombëtar Clarence Chollet (Të Gjelbrit/NE) shtoi se ndryshimi i ligjit ka të bëjë me politikën ekonomike, jo atë të sigurisë.

Ndërkohë, Marc Jost (EVP/BE) e përshkroi ligjin si një “ligj që i jep përparësi fitimit mbi parimet”. Ai tha se mbështet një industri armësh të fortë brenda kuadrit të mbrojtjes kombëtare dhe dëshiron që Zvicra të mbetet partner i besueshëm, por sipas tij, lehtësimi i rregullave shkon shumë larg, duke refuzuar që armët zvicerane të qarkullojnë pa kontroll në mbarë botën.

Mirjam Hostetmann nga të Rinjët Socialiste e konsideroi këtë lehtësim ligjor një “skandal”, duke theksuar se bëhet në kohën kur “lufta shitet si paqe dhe vdekjet civile paraqiten si motor ekonomik”. Këshilltarja Kombëtare Priska Seiler Graf (Partia Socialdemokrate/Zurich) paralajmëroi se propozimi minon neutralitetin dhe besueshmërinë e Zvicrës, transmeton albinfo.ch.

Aleanca gjithashtu nënvizoi se industria e armëve nuk po përballet me vështirësi ekonomike dhe argumentoi se Zvicra ka shumë produkte më të rëndësishme për eksport sesa armët.

“Konfliktet nuk vuajnë mungesë armësh, por mungesë zgjidhjesh politike, diplomatike dhe humanitare,” tha Clarence Chollet. Rayyân Rehouma shtoi se Zvicra mban përgjegjësi për krimet e kryera kur pajisjet e saj ushtarake përdoren kundër civilëve ose përfundojnë në duart e grupeve terroriste.

Këshilli Federal – “i vetmi roje”

Parlamenti ka vendosur të miratojë paraprakisht kërkesat e eksportit nga vendet me një regjim eksporti të ngjashëm me atë të Zvicrës, edhe nëse ato janë përfshirë në konflikte të armatosura. Këto vende përfshijnë 17 nga 27 shtetet anëtare të BE-së, si dhe SHBA, Kanada, Australi, Japoni, Zelandë të Re dhe Argjentinë. Këshilli Federal mund të refuzojë këto kërkesa vetëm në rrethana të jashtëzakonshme.

Marc Jost kritikoi zhdukjen e kritereve objektive të përjashtimit, duke e përshkruar Këshillin Federal si “të vetmin roje”. “Çfarë konsiderohet rrethana e jashtëzakonshme?” pyeti Clarence Chollet.

Disa folës përmendën SHBA-në, që kohët e fundit sulmoi Venezuelën, dhe që mund të marrë materiale zvicerane edhe gjatë një lufte. Palët e përfshira në luftën civile në Sudani mund të pajisen gjithashtu indirekt me armë zvicerane. Por jo Ukraina, e cila u sulmua në shkelje të ligjit ndërkombëtar. Priska Seiler Graf e quajti situatën “shaka”, duke kujtuar se fillimisht ligji synonte të lehtësonte ri-eksportin për këtë vend.

50,000 nënshkrime deri në mesprill

Referendistët kritikojnë veçanërisht këtë lehtësim, sepse vjen pak vite pas hyrjes në fuqi në 2022 të kundërpropozimit të iniciativës popullore “kundër eksportit të armëve në vendet e përfshira në luftë civile”. Çdo shitje është e ndaluar nëse një vend është i përfshirë në konflikt ose shkel rëndë të drejtat e njeriut.

Komiteti përfshin edhe degët e reja të Partisë së Gjelbër dhe PEV, POP-in, si dhe organizata të ndryshme si Terre des Hommes, Frieda, humanrights, Public Eye dhe Justitia et Pax. Referendistët besojnë se mund të mblidhen 50,000 nënshkrimet e nevojshme deri në mesprill.