A ka Zvicra energji të mjaftueshme për qendrat e të dhënave?

Konfederata është ndër vendet me numrin më të madh të qendrave të të dhënave për frymë në botë, dhe disa rrjete energjie janë tashmë afër limitit. Rritja e inteligjencës artificiale mund t'i vërë ato nën presion të mëtejshëm.

Qendrat e të dhënave po shumëfishohen në të gjithë Zvicrën, dhe kështu po shtohen edhe shqetësimet e popullsisë dhe kompanive të energjisë elektrike në lidhje me nevojat e tyre të larta për energji.

Një anketë nga AlgorithmWatch CH zbuloi se 72% e njerëzve që jetojnë në Zvicër besojnë se qendrat e reja të të dhënave duhet të ndërtohen vetëm nëse furnizohen me energji nga energjia e rinovueshme. Katër nga pesë persona po bëjnë thirrje për më shumë transparencë në konsumin e tyre të energjisë.

Në të njëjtën kohë, qeveria zvicerane tha se, për të përmbushur kërkesën e ardhshme për energji elektrike, mund të jetë e nevojshme të rishqyrtohet ndërtimi i centraleve të reja bërthamore. Një perspektivë që ngre frikën për mungesa të mundshme të energjisë dhe madje edhe ndërprerje të energjisë në vitet në vijim.

Qendrat e të dhënave furnizojnë me energji botën tonë të hiper-lidhur, nga shërbimet cloud deri te aplikacionet e bazuara në inteligjencën artificiale (IA). Në Zvicër, ato përfaqësojnë 6-8% të konsumit të energjisë elektrike dhe kjo pjesë pritet të rritet me ndërtimin e qendrave të reja.

Globalisht, qendrat e të dhënave përdorin 3% të energjisë elektrike – më pak se automjetet elektrike, kondicionerët ose industria e rëndë. Megjithatë, kërkesa mund të dyfishohet deri në vitin 2030 për shkak të serverëve IA me performancë të lartë, sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë (IEA).

Zvicra synon të ruajë një rol udhëheqës në botën dixhitale. Megjithatë, zgjerimi i qendrave të saj të të dhënave do të duhet të planifikohet me kujdes dhe të bëhet më efikas, për të shmangur mbingarkesën e rrjetit të furnizimit me energji elektrike, siç ka ndodhur tashmë në vende të tjera.

Dendësia e qendrave të të dhënave në Zvicër është ndër më të lartat në botë.

Zvicra ka rreth 120 qendra të të dhënave dhe më shumë se dhjetë projekte të reja janë në ndërtim e sipër. Kjo e vendos atë ndër vendet me përqendrimin më të lartë të qendrave të të dhënave për frymë në botë.

Disa faktorë e bëjnë Zvicrën një destinacion interesant për ata që menaxhojnë një qendër të dhënash. Pjesa më e madhe e energjisë elektrike vjen nga burimet e energjisë së rinovueshme (veçanërisht hidroelektrike) dhe energjia bërthamore, shkruan RSI. Kjo do të thotë që gjurma e karbonit e qendrave të të dhënave zvicerane është më e ulët se ajo e vendeve që mbështeten më shumë në lëndët djegëse fosile, transmeton albinfo.ch.

Zvicra është gjithashtu politikisht e qëndrueshme dhe ka një kërkesë të fortë të brendshme për shërbime dixhitale, veçanërisht në sektorin financiar. Temperaturat mesatare relativisht të ulëta, të cilat e bëjnë ftohjen e serverëve më efikase, dhe vendndodhja në zemër të Evropës gjithashtu luajnë në favor të Konfederatës.

Qendrat zvicerane të të dhënave janë të përqendruara kryesisht në zonën e Cyrihut. Këtu gjigantë si Google, Microsoft dhe Amazon Web Services marrin me qira hapësirë ​​nga operatorët vendas. Zgjedhja e Cyrihut nuk është e rastësishme: afërsia me klientët dhe lidhjet e shkëlqyera me fibra optike e bëjnë atë një qendër ideale.

Për të siguruar shpejtësi në shkëmbimin e të dhënave dhe vazhdimësinë operative, operatorët kanë tendencë të ndërtojnë më shumë struktura në të njëjtën zonë, duke krijuar grupe të vërteta. Ndër protagonistët e tregut janë gjigantët amerikanë Stack, Vantage dhe Equinix dhe Swiss Green Datacenter.

Aktualisht, qendrat e të dhënave të Kantonit të Cyrihut zënë më shumë se 114,000 metra katrorë, ekuivalenti i 16 fushave të futbollit.

Rrjeti elektrik i Cyrihut është tashmë në limit

Sipas Kompanisë së Energjisë Kantonale të Cyrihut (EKZ), disa zona të rrjetit kombëtar të transmetimit me tension të lartë nuk kanë më kapacitet për të përmbushur kërkesat e reja për energji. “Me rritjen e numrit të qendrave të të dhënave, rriten edhe sfidat që lidhen me menaxhimin e rrjetit”, shkroi një zëdhënës për Swissinfo. Nënstacione të reja janë në ndërtim e sipër kryesisht për të përmbushur kërkesën në rritje për qendra të të dhënave, thotë EKZ.

Si rezultat, disa operatorë të qendrave të të dhënave po zgjerohen në kantone të tjera, siç janë Aargow dhe Schaffhausen. “Në Cyrih pothuajse nuk ka tokë të disponueshme për qendra të reja të të dhënave dhe disponueshmëria e energjisë është edhe më e kufizuar”, thotë David Schoch, drejtues i kërkimit për kompaninë e shërbimeve të pasurive të paluajtshme CBRE.

Vende të tilla si Irlanda dhe Holanda, të cilat gjithashtu kanë një përqendrim të lartë të qendrave të të dhënave, tashmë kanë kufizuar ndërtimet e reja për shkak të ngopjes së rrjetit.

Edhe pse kërkesa për energji elektrike në Zvicër nuk është ende kritike, së shpejti mund të bëhet e tillë, paralajmëron Louise Aubet, bashkautore e një raporti mbi ndikimin mjedisor të teknologjive të informacionit dhe komunikimit në Zvicër. “Ne jemi plotësisht të varur nga teknologjitë dixhitale. Nuk duhet të nënvlerësojmë rreziqe të tilla si ndërprerjet e energjisë, të cilat mund të paralizojnë vende të tëra”, thotë Aubet.

Konsumi i qendrave të të dhënave mund të rritet me shpejtësi

Në dekadën e fundit, konsumi i përgjithshëm i energjisë elektrike në Zvicër ka mbetur i qëndrueshëm dhe konsumi për frymë është ulur, falë dimrave më të butë dhe rritjes së efikasitetit në ndërtesa, transport dhe industri.

Por ky trend mund të mos zgjasë. Sipas Adrian Altenburger, një profesor në Universitetin e Shkencave dhe Arteve të Aplikuara të Lucernës, vetëm qendrat e të dhënave mund të konsumojnë 10-15% të energjisë elektrike zvicerane deri në vitin 2030. Kjo është një shifër më e lartë se nevojat totale për energji të Kantonit të Cyrihut në vitin 2023.

Një analizë nga Politekniku i Zyrihut (ETHZ) vlerëson se vendi do të duhet të gjenerojë ose importojë edhe 4.6 TWh energji elektrike për të përmbushur këtë kërkesë, pak a shumë ekuivalente me ndezjen e 800 trilion llambave.

Sipas Altenburger, marrja e energjisë elektrike të nevojshme përmes energjisë së rinovueshme do të jetë një sfidë, sepse qendrat e të dhënave konsumojnë të njëjtën sasi energjie gjatë gjithë vitit, 24 orë në ditë. Kjo kërkesë e vazhdueshme është një nga faktorët që shtyn klasën politike dhe ekspertët të rihapin debatin mbi zgjerimin e prodhimit të energjisë elektrike bazë, siç është hidroelektrike ose bërthamore.

Sipas Altenburger, Zvicra do të ketë nevojë për planifikim të kujdesshëm për të parandaluar që qendrat e saj të të dhënave të mbingarkojnë rrjetin elektrik. Sipas të dhënave të disponueshme, Konfederata tashmë konsumon një nga kuotat më të larta të energjisë elektrike midis vendeve të dixhitalizuara.

IA mund të rrisë “në mënyrë drastike” ndikimin e qendrave të të dhënave

Zgjerimi i shpejtë i aplikacioneve të bazuara në IA rrezikon t’i bëjë qendrat zvicerane të të dhënave edhe më intensive në energji. Studiuesja Louise Aubet beson se IA do të rrisë “në mënyrë drastike” kërkesën për energji për qendrat e të dhënave, duke konsumuar potencialisht kapacitetin e krijuar nga efikasiteti në sektorë të tjerë.

Trajnimi i modeleve të mëdha gjuhësore (LLM) si GPT ose Gemini është veçanërisht konsumues energjie. Ky aktivitet zhvillohet kryesisht jashtë Zvicrës, veçanërisht në vendet që dominojnë zhvillimin e IA-së dhe që strehojnë qendrat më të mëdha kompjuterike, si Shtetet e Bashkuara dhe Kina.

Por nëse kërkesa globale për modele të IA-së me performancë të lartë vazhdon të rritet, Zvicra mund të ndiejë presionin për të ndërtuar një pjesë të këtij kapaciteti në vend. Kjo mund të çojë në përmirësimin e superkompjuterit të Alpeve ose në zhvillimin e infrastrukturës së re të dedikuar për trajnim.

Një zgjerim i këtij lloji do të ishte gjithashtu në përputhje me ambicien e Qeverisë për të forcuar sovranitetin dixhital të vendit.

Efikasitet dhe transparencë më e madhe

Nëse IA synon të rrisë konsumin e energjisë elektrike, çështja e efikasitetit bëhet qendrore.

“Konsumi i qendrës së të dhënave do të rritet me shpejtësi nëse nuk e përdorim infrastrukturën e IT-së shumë më me efikasitet”, thotë Matthias Haymoz, kreu i Shoqatës Zvicerane të Efikasitetit të Qendrave të të Dhënave (SDEA). Një studim i vitit 2021 nga Zyra Federale e Energjisë arrin në përfundime të ngjashme dhe vlerëson se mbi 40% e potencialit të efikasitetit të qendrave të të dhënave mbetet i papërdorur.

Shumica e operatorëve, shpjegon Haymoz, kufizohen vetëm në menaxhimin e ndërtesave, ndërsa infrastruktura e IT-së në pronësi të klientëve shpesh përjashtohet nga përpjekjet për efikasitet.

Angela Müller, drejtoreshë e AlgorithmWatch CH, mirëpret iniciativat për efikasitet të atyre që operojnë qendrat e të dhënave, por paralajmëron se problemi është strukturor. “Ne mbështetemi në deklaratat e vetë operatorëve, por nuk kemi të dhëna publike: nuk e dimë realisht se çfarë po ndodh pas atyre mureve gri”, thotë Müller.

Sipas Müller, kjo mungesë transparence kontribuon në nxitjen e shqetësimeve publike. “Popullsia dëshiron të dijë se cila do të jetë kostoja reale e dixhitalizimit të drejtuar nga IA”, thotë Müller.

---