Dizeli dhe kerosina rrezikojnë mungesën brenda katër deri në pesë muajsh

Çmimi i naftës po qëndron aktualisht rreth 100 dollarë për fuçi, për shkak të pasigurisë të shkaktuar nga konflikti në Iran dhe bllokimi i Gjirit të Hormuzit. Në një intervistë për programin Forum, specialisti i CRES, Édouard Gantès, paralajmëroi për mundësinë e mungesës së dizelit dhe kerosinës gjatë verës. Megjithatë, Zvicra është më e mbrojtur se Azia, falë partnerëve të saj evropianë, transmeton albinfo.ch.

Çmimet dhe tregu global

Ndërsa çmimet e naftës luhaten mes kërcënimeve të Donald Trump ndaj infrastrukturës iraniane dhe përpjekjeve për negociata, tregjet globale janë në pritje. Édouard Gantès, menaxher projekti në Qendrën për Kërkime mbi Biznesin dhe Shoqërinë (CRES), analizon pasojat e rritjes së çmimeve.

Sipas tij, tregu ka gjetur “një ekuilibër” rreth 100 dollarësh për fuçi. “Ky çmim është shenjë e së ardhmes,” thotë ai. “Investitorët dhe spekulantët mendojnë se nuk mungon sasia, por furnizimi është çështja kritike aktualisht.”

Një “shok nafte” më i vogël se ai i vitit 1973

Pyetur nëse mund të flitet për një shok nafte, Gantès ofroi një perspektivë më të nuancuar: “Mund të jetë një shok, por më i vogël se ai i vitit 1973 apo 1979 (…) megjithatë ka vështirësi në furnizim që ndikojnë realisht në ekonomi.” Ai parashikon rritje të çmimeve të energjisë dhe tkurrje të aktivitetit ekonomik që nga tremujori i dytë i vitit 2026.

Situata e rezervave në Evropë dhe Zvicër po bëhet shqetësuese, kryesisht për dy produkte: dizelin dhe kerosinën. “Ne mund të llogarisim se ka katër deri në pesë muaj konsum për dizelin deri në këtë verë, dhe deri në qershor për kerosinën në tregun evropian,” shpjegon specialisti. Ai thekson se Evropa importon masivisht këto produkte të rafinuara nga Lindja e Mesme dhe se zinxhiri i furnizimit duhet ristrukturuar.

Ekzistojnë alternativa, si linja ndër-arabe në Arabinë Saudite ose transporti me kamion në Emiratet e Bashkuara, por Gantès paralajmëron: “Kamionët nuk mund të zëvendësojnë energjinë dhe eficiencën e transportit përmes tubacioneve.”

Zvicra, më e mbrojtur

Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë ka diskutuar aktivizimin e rezervave strategjike. Qeveritë evropiane po koordinojnë planet për të shmangur panikun. Sipas Gantès, rezervat e Zvicrës janë gjithashtu 5-6 muaj për benzinë dhe dizel, një shifër relativisht qetësuese.

Rreziku kryesor lidhet me Azinë, që mund të paguajë më shumë për të siguruar furnizimet e saj. “Ata janë në rrjedhë të tensionuar dhe nuk do të hezitojnë të paguajnë mbi çmimin për të marrë prioritetin,” thotë ai. Azia varet masivisht nga Gjiri i Hormuzit, “një rrip 50 kilometrash që përqendron fuqinë blerëse të 2-3 miliard njerëzve.”

Në lidhje me Zvicrën, Gantès është qetësues: “Zvicra është pjesë e një tregu të përbashkët me partnerë të besueshëm. Franca, Gjermania dhe Italia kanë rafineri që mund të furnizojnë tregun zviceran. Sfida reale është koordinimi: duhet shmangur veprimet e vetmuara që mund të shtojnë kaos mbi një situatë tashmë të trazuar.”

Rezervat strategjike zvicerane

Sipas Zyrës Federale për Furnizimin Ekonomik, situata në Lindjen e Mesme nuk krijon për momentin rrezik mungese për Zvicrën. Rreth gjysma e naftës zvicerane vjen nga SHBA dhe mbi 30% nga Nigeria.

Zvicra ka rezervë të mjaftueshme për të mbuluar kërkesën kombëtare për katër muaj e gjysmë, më shumë se SHBA, Gjermania apo Franca. Aktualisht, Berna nuk ka përdorur ende këto rezerva, ndryshe nga disa vende të tjera të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë.

Në total, Zvicra ka mbi 14 milion fuçi benzinë dhe dizel dhe më shumë se 8 milion fuçi fiuel për përdorim shtëpiak, të ruajtura në të gjithë kantonet. Këto rezerva i përkasin kompanive naftës dhe mund të lëshohen menjëherë në rast nevoje.

---