Municionet e ushtrisë janë gjetur në të paktën 26 liqene zvicerane

(KEYSTONE/Christian Beutler)

Zyra Federale për Armatimet ka nisur një konkurs për ide se si mijëra tonë municione të hedhura të ushtrisë mund të nxirren nga liqenet. Ajo fjalë për fjalë ishte e përmbytur me sugjerime.

Një trashëgimi e ndotjes qëndron e fjetur thellë në fund të dhjetëra liqeneve zvicerane: të paktën 26 liqene janë prekur, siç tregon një analizë SRF e bazuar në një hetim historik nga Departamenti i Mbrojtjes. Kjo është më shumë sesa dihej më parë për publikun e gjerë.

Që nga Lufta e Dytë Botërore, fabrikat e municioneve dhe ushtria kanë fundosur mijëra tonë municione. Municioni u hodh në det në arka. Për dekada, kjo ishte një metodë e zakonshme e asgjësimit të municioneve të tepërta ose të dëmtuara. Thellë nën ujë, predhat nuk do të shkaktonin asnjë dëm, ose kështu mendohej në atë kohë.

Shumë liqene u përdorën edhe si poligone qitjeje. Deri tre vjet më parë, avionët luftarakë hodhën municion praktik në liqenin Neuchâtel. Bombat shtrihen vetëm disa metra nën sipërfaqen e ujit.

Municionet në liqene nuk përbëjnë një rrezik të menjëhershëm për njerëzit apo mjedisin, thotë Jörg Mathieu, specialist i eksplozivëve në Zyrën Federale për Armatimet. “Potenciali ndotës është në fakt shumë i lartë”, shpjegon Mathieu. Por rreziku i lëshimit të ndotësve është i vogël, sepse municioni është i mbyllur në baltën në shtratin e liqenit.

“Prandaj kemi thënë deri më tani se është më mirë të lihen municionet në liqen”, thotë Jörg Mathieu. Nëse rikuperohet, shumë ndotës mund të nxiten dhe të dëmtojnë ekosistemin e liqeneve.

Por ekspertët ende duan të sqarojnë se si dhe nëse municioni mund të rikthehet. Deri më tani mungon një zgjidhje teknike. Në gusht, Zyra Federale për Armatimet nisi një konkurs të pazakontë idesh për rikuperimin e municioneve dhe ofroi një çmim prej 50,000 frangash zvicerane.

Ata fjalë për fjalë ishin të përmbytur me ide, shpjegon Jörg Mathieu. Një punonjës kaloi ditë duke përpunuar email me sugjerime, përfshirë nga publiku i gjerë.

U morën gjithashtu disa ide mjaft të diskutueshme. “Dikush sugjeroi përdorimin e delfinëve dhe luanëve të detit për shpëtim,” thotë Jörg Matieu. Afati i fundit për paraqitjen e ideve përfundon në shkurt 2025. Më pas do të shqyrtohen më në detaje propozimet më interesante. Tri idetë më të mira do të shpërblehen më pas në prill të vitit të ardhshëm.

Megjithatë, nuk ka plane që idetë të zbatohen menjëherë. Specialistët do të duhet të hetojnë më në detaje nëse rikuperimi do të dëmtonte ekosistemin e liqeneve./SRF