Ndalohet pirja e ujit në 11 komuna afër Bazelit për shkak të aeroportit Basel-Mulhouse

Kimikatet në ujin e pijshëm po shkaktojnë shqetësim në 11 komuna të Alsace në kufi me Bazelin: Uji i rubinetit është i ndaluar për gratë shtatzëna, fëmijët e vegjël, të sëmurët rëndë dhe njerëzit e tjerë vulnerabël. Kjo është dekretuar nga Prefektura e departamentit Haut-Rhin. Rreth 60,000 njerëz jetojnë në zonën e prekur.

Shkak për këtë masë drastike janë të ashtuquajturat PFAS, të cilat përmbajnë deri në katërfishin e kufirit prej 0.1 mikrogramë për litër ujë të pijshëm. Këto kimikate kërcënuese për shëndetin kanë hyrë në ujërat nëntokësore nëpërmjet agjentëve zjarrfikës në aeroportin Basel-Mulhouse, veçanërisht gjatë ushtrimeve të shuarjes së zjarrit, raporton Blick, përcjell albinfo.ch.

Pavarësisht afërsisë së tyre të drejtpërdrejtë, uji i pijshëm në Bazel dhe Allschwil (Kantoni i Basel-Landschaft) nuk preket sepse nuk nxirret nga ujërat nëntokësore atje, por nga Rhine. Sipas kimistit kantonal të Bazelit, Yves Parrat, ky ujë përmban shumë më pak PFAS dhe filtrat e karbonit të aktivizuar do ta eliminonin këtë substancë gjatë trajtimit të ujit të rubinetit.

Megjithatë, Parrat flet për një “situatë shqetësuese”. PFAS është gjithashtu i pranishëm në ujërat nëntokësore të Bazelit. Dhe këto substanca nuk mund të hiqen më sepse mungon teknologjia dhe baza ligjore për ta bërë këtë.

Dy mocione të propozuara në nivel federal synojnë ta ndryshojnë këtë. Anëtarja e Këshillit të Shteteve të GLP, Tiana Angelina Moser, dëshiron një plan veprimi kundër kimikateve shumëvjeçare si PFAS. Dhe anëtarja e Këshillit të Shteteve të Qendrës, Marianne Maret, bën thirrje për vendosjen e vlerave kufitare për PFAS për të përshpejtuar rehabilitimin. Disa prej tyre përfshijnë shuma shumë të mëdha parash.

PFAS janë problem në shumë vende. Sipas Zyrës Federale për Mjedisin (FOEN), nivelet e ngritura të këtyre substancave “shpesh hyjnë në ujërat nëntokësore në zonën e ujëmbledhësit përmes përdorimit të shkumave zjarrfikëse që përmbajnë PFAS”. Kjo vlen jo vetëm për aeroportet, por edhe për qendrat e trajnimit të shërbimit zjarrfikës dhe të mbrojtjes civile: “Bazuar në përvojën e mëparshme, nëse trajnimi është kryer me agjentë shuarëse që përmbajnë PFAS, duhet të supozohet se këto qendra trajnimi mund të jenë të kontaminuara”.

Uji në aeroportin e Cyrihut, në rregull

FOEN thekson se zbatimi i vendeve të kontaminuara është një çështje kantonale. Kantoni i Cyrihut aktualisht po heton vendet e dyshuara të kontaminuara. Vlerat aktuale kufitare të PFAS për 2023 dhe 2024 u përmbushën në vendin e nxjerrjes së ujërave nëntokësore pranë aeroportit, shkroi Departamenti i Ndërtimit në përgjigje të një hetimi.

Kimikatet PFAS kanë qenë prej kohësh një komponent i shkumave zjarrfikëse pikërisht për shkak të qëndrueshmërisë së tyre. Këto ishin standardet ndërkombëtare dhe kërkoheshin edhe në Euroaeroport, sipas prefekturës. Që kur agjentët e shuarjes pa PFAS u miratuan në vitin 2017, aeroporti i ka përdorur vetëm ato.

Prefektura tani u ka kërkuar bashkive të prekura që të paraqesin një plan deri në fund të vitit se si synojnë të ulin nivelet e PFAS në ujin e pijshëm nën kufirin. Impiante të lëvizshme të trajtimit të ujit do të sigurohen në afat të shkurtër dhe sisteme më të mëdha filtrimi në afat të mesëm. Vlerësohet se kostoja e investimit për filtrat e ujit në njëmbëdhjetë bashkitë e prekura shkon në rreth 20 milionë euro. Përveç kësaj, do të ketë kosto operative prej rreth 600,000 euro në vit. Prandaj, çmimi i ujit të pijshëm ka të ngjarë të rritet duke filluar nga viti 2026.

Në rast se nivelet e PFAS në ujin e pijshëm mbeten shumë të larta edhe me sistemet e filtrit, prefektura po kërcënon me kufizime më të rrepta në përdorim.