Zvicra përcakton prioritetet e transportit deri në vitin 2045, fokus i veçantë në Zvicrën frëngjishtfolëse

Këshilli Federal i Zvicrës ka prezantuar të mërkurën linjat kryesore të zhvillimit të infrastrukturës së transportit deri në vitin 2045. Ministri i Transportit, Albert Rösti, bëri të ditur se projektet përfshijnë hekurudhat, autostradat dhe transportin urban, me theks të veçantë në Zvicrën frëngjishtfolëse, përfshirë rajonin e Liqenit të Gjenevës dhe Jurës.

“Zvicra duhet të ketë një nga sistemet më të mira të transportit në botë, në mos më të mirin,” deklaroi Rösti, duke theksuar se planifikimi i projekteve të tilla kërkon dekada dhe përbën një detyrim ndaj brezave të ardhshëm. Sipas tij, rrugët e mira të komunikimit janë faktor kyç për rritjen ekonomike, integrimin e popullsisë dhe zhvillimin e vendit.

Qeveria është mbështetur në një raport ekspertësh të ETH Cyrih, publikuar vjeshtën e kaluar, si dhe në vlerësime të brendshme. Një projektligj pritet të dërgohet për konsultim deri në fund të qershorit.

Investime miliardëshe në hekurudha

Zvicra frëngjishtfolëse pritet të përfitojë rreth 7 miliardë franga nga projektet hekurudhore. Rösti pranoi se infrastruktura ekzistuese në këtë rajon është e pamjaftueshme, por theksoi se zhvillimi duhet të jetë i balancuar në të gjithë vendin. Ai nënvizoi gjithashtu se projekte të tjera janë planifikuar edhe pas vitit 2045.

Në fazën e parë të zhvillimit, që parashikohet për vitin 2027, Këshilli Federal do të kërkojë rreth 20 miliardë franga. Ndër projektet kryesore janë përmirësimet në linjën hekurudhore Biel–Lozanë/Gjenevë, investime në rajonin e Renens, zgjerimi i stacionit Gjenevë Cornavin, si dhe zhvillime në linjat Neuchâtel–La Chaux-de-Fonds dhe trafikun rajonal Gjenevë–Lozanë.

Në Zvicrën gjermanishtfolëse parashikohet rritje e frekuencës së trenave në akse të rëndësishme si Bernë–Cyrih, Bernë–Lucernë dhe Bazel–Cyrih.

Financimi dhe votimi popullor

Nevojat financiare për projektet hekurudhore deri në vitin 2045 vlerësohen në rreth 24 miliardë franga, ndërsa aktualisht mungojnë rreth 10 miliardë. Për këtë arsye, Këshilli Federal propozon zgjatjen e përkohshme të shtesës prej një përmijë të TVSH-së pas vitit 2030, çka do të sillte rreth 8 miliardë franga shtesë deri në 2045. Për dy miliardët e mbetur po shqyrtohen skenarë të ndryshëm.

Meqë kjo masë kërkon ndryshim të Kushtetutës, qytetarët zviceranë do të thirren të votojnë.

Autostradat dhe projektet e braktisura

Parashikohen gjithashtu projekte të reja autostradash, të financuara nga Fondi për rrugët kombëtare dhe trafikun e aglomeracioneve (FORTA). Në fazën 2027 përfshihet zgjerimi në gjashtë korsi i segmentit Perly–Bernex në kantonin e Gjenevës, si dhe një zgjerim tjetër në Argovi, me kosto rreth 1.5 miliardë franga.

Ndërkohë, më shumë se 30 projekte të tjera, me vlerë rreth 18 miliardë franga, janë braktisur për shkak të raportit të ulët kosto–përfitim, përfshirë projektin Le Vengeron–Nyon, i refuzuar në votim në nëntor 2024.

Reagime politike dhe shoqërore

Planet e paraqitura kanë shkaktuar reagime të forta nga partitë dhe shoqatat e majta. Të Gjelbrit i cilësojnë projektet si “mohim të demokracisë” dhe paralajmërojnë kundërshtim, duke akuzuar ministrin Rösti se po rikthen projekte autostradash të refuzuara nga populli. Shoqata të tjera, si ATE dhe Actif-trafiC, flasin për pasoja të rënda për brezat e ardhshëm dhe shkelje të objektivave klimatike.

Nga ana tjetër, Këshilli Shtetëror i Neuchâtel-it ka shprehur kënaqësi për përfshirjen e linjës direkte Neuchâtel–La Chaux-de-Fonds në planin e vitit 2027, duke e konsideruar atë thelbësore për mobilitetin kantonal dhe zhvillimin e rajonit.

---