Pse shkronja gjermane ‘ß’ nuk përdoret në Zvicër?

Shkronja ‘ß’ (eszett) është pjesë përbërëse e gjuhës gjermane. Por a e dini se nuk përdoret përgjithësisht nga gjermanët zviceranë?

https://www.thelocal.ch/20231116/why-is-the-german-letter-s-not-used-in-switzerland

Çfarë është “ß”?

Edhe pse eszett mund të duket si shkronja “B”, në të vërtetë është stenografi për dyfishin “ss” në gjermanisht, përcjell albinfo.ch.

Edhe pse përdoret në shumë fjalë gjermane, të tilla si der Straße (rruga), ajo ende mund të jetë konfuze për folësit joamtare.

Çfarë duhet të di për ‘ß’?

“S” gjermane ka dy tinguj: i fortë, si në fjalën angleze “njëjtë” dhe i butë, si tingulli “z” në “si”.

Në gjermanisht, ‘die Reise’ ilustron një ‘s’ të butë (r-aye-z-uh), ndërsa ‘das Haus’ përdor një ‘s’ të fortë (h-au-s).

Një “ss” e dyfishtë gjithmonë do të bëjë një tingull të fortë “s”, pavarësisht nëse përdorni “ss” ose “ß”.

 

Cila është historia e letrës?

Origjina e ‘ß’ nuk është e qartë, por hulumtimet sugjerojnë se daton që në shekullin e 13-të.

Megjithatë, deri në shekullin e 19-të ose një ‘ss’ ose sekuenca e shkronjave ‘ſs’ përdorej zakonisht në vend të ß.

Zvicra, ndryshe nga vendet e tjera gjermanishtfolëse, nuk e përdor eszett.

Edhe pse ‘ß’ u prezantua shkurtimisht në Zvicër pas ndryshimit të shkronjave nga Fraktur në Antiqua, kjo shkronjë u braktis përsëri.

Nga janari i vitit 1938, nuk mësohej më në shumë shkolla, duke përfshirë të gjitha shkollat fillore kantonale në kantonin e Cyrihut. ‘ß’ u hoq nga e gjithë korrespondenca zyrtare vetëm pas reformës së 2006-ës. Gazeta zvicerane NZZ përdori për herë të fundit ‘ß’ në 1974.

Ndryshe nga Zvicra, eszett vazhdon të përdoret në vende të tjera gjermanishtfolëse, si Austria dhe disa pjesë të Belgjikës.

​

 

---