Pensioni AHV, ushtria, buxheti: Këto janë diskutimet e vitit 2024

Në vitin e kaluar, financat kanë dominuar veçanërisht politikën. Për këtë është pjesërisht përgjegjës edhe elektorati.

Dominuesi i debatit: Financat e shtrënguara të qeverisë federale dominuan të gjitha temat e tjera. Këtë e tregon analiza e Année Politique Suisse (APS). Asnjë temë tjetër nuk u diskutua më gjatë nën kupolën e Pallatit Federal. Gjithashtu sepse financat janë një çështje ndërsektoriale. Për të rritur shpenzimet ushtarake dhe për të respektuar frenimin e borxhit, përpjekjet e kursimit ishin të nevojshme në pothuajse të gjitha fushat e tjera të veprimtarisë federale. Kjo çështje do të mbetet me vendin edhe në vitet e ardhshme.

Të sapoardhurit në ide: 2024 ishte viti i parë i plotë i periudhës së re legjislative. Gjithashtu u shqyrtua se çfarë i motivonte politikanët të bënin propozime: Më së shumti propozime u bënë për politikën e azilit. Interesi për median, mbrojtjen kombëtare dhe institucionet politike u rrit më së shumti. Këtu përfshihen pyetje të tilla si mosha e votimit apo e ashtuquajtura “mashtrimi i nënshkrimeve”.

Në skenën mediatike: Ajo që vendoset në kutinë e votimit diskutohet edhe në media. Sipas analizës, raportet për sigurimet shoqërore janë rritur ndjeshëm – për shkak të pensionit të 13-të AHV dhe reformës së refuzuar të BVG. Financat dhe mbrojtja u diskutuan më shumë në media, si dhe vendimet e Këshillit Federal në lidhje me nismën 200 frangash. Interesi i mediave në fushën “para, valutë, kredi” ka rënë. Në vitin 2023, rënia e CS shkaktoi “aktivitet të madh parlamentar”, shkruajnë studiuesit.

Pesha të reja politike: Parlamenti u zhvendos në të djathtë në zgjedhjet e 2023 – dhe kjo ka një ndikim në historikun e partive. Partitë e qendrës janë më të suksesshmet me propozimet e tyre sepse mund të kërkojnë shumicën në të gjitha drejtimet (FDP përpara GLP dhe Mitte). Sipas APS, PS dhe të Gjelbërit ishin dukshëm më pak të suksesshëm se vitet e mëparshme, ndërsa SVP solli më shumë propozime përmes Këshillit Federal.

Votuesit skeptikë: Elektorati tregoi anën e tij skeptike në vitin 2024: në dy nga tre rastet, u tha jo ligjeve të miratuara nga parlamenti. Gjithashtu, u pranua nisma popullore për pensionin e 13-të të AHV-së. “Viti nuk përputhej me prirjen afatgjatë,” vënë në dukje autorët e APS, duke shkruar për “demokracinë e drejtpërdrejtë si një korrigjues”. Fenomeni është bërë më i theksuar krahasuar me vitet e mëparshme.

Çfarë kushton më shumë: Studiuesit vërejnë se, përveç nevojave të politikave të sigurisë, demokracia e drejtpërdrejtë është bërë një shtytës i dukshëm i kostos. Për shembull, pranimi i nismës popullore për një pension të 13-të AHV ka shkaktuar kosto miliarda. Kësaj i shtohen pasojat e referendumeve të mëparshme dhe të ardhshme: për shembull, zbatimi i iniciativës së kujdesit dhe kundërpropozimet indirekte ndaj nismave për lehtësimin e primit dhe drejtësisë tatimore./SRF