Austria kryeson BE-në në vëllimin e mbeturinave, por “shkëlqen” në normat e riciklimit

Austria renditet e para në gjenerimin e mbeturinave në BE, por riciklon 60%; auditimi i BE-së paralajmëron se objektivat e riciklimit, kapaciteti dhe kërkesa e tregut mbeten prapa.

Çdo qytetar i BE-së gjeneron mesatarisht 500 kilogramë mbeturina në vit — dhe normat e riciklimit mbeten shumë të ulëta. Kjo sipas një raporti të publikuar të mërkurën nga Gjykata Evropiane e Auditorëve (ECA). Shumë vende të BE-së po përpiqen të përmbushin objektivat e riciklimit të BE-së. Edhe pse austriakët prodhojnë mbi mesataren 800 kilogramë mbeturina në vit, ata gjithashtu riciklojnë një përqindje të lartë — 60 përqind — duke e vendosur Austrinë midis tre vendeve të para në BE.

Sa i përket totalit të mbeturinave të gjeneruara, Austria renditet e para sipas të dhënave të Eurostat, e ndjekur nga Danimarka, Luksemburgu dhe Belgjika. Prodhuesit më të ulët të mbeturinave, bazuar në shifrat e viteve 2022–2023 të përdorura nga ECA, janë Rumania, Polonia dhe Estonia. Ndërsa Sllovenia, Gjermania dhe Austria riciklojnë më shumë, Greqia, Malta dhe Qiproja ende djegin ose depozitojnë pjesën më të madhe të mbeturinave të tyre komunale.

Blok: Trajtoni mbeturinat si burim

Kalimi në një ekonomi rrethore do të thotë trajtimi i mbeturinave si burim, tha Stef Blok, anëtari i ECA-s përgjegjës për auditimin, në një konferencë për shtyp të mërkurën. Megjithatë, “industria e riciklimit në BE po lufton për mbijetesë”, paralajmëroi Blok, duke vënë në dukje se produktet e bëra nga plastika e ricikluar janë shpesh më të shtrenjta se ato të rejat. Ai sugjeroi se më shumë stimuj financiarë në nivelin e prodhimit dhe kuota të detyrueshme për plastikën e ricikluar në produktet e reja mund të jenë pjesë e zgjidhjes. Zyrtari holandez shtoi se inkurajimi i njerëzve për të ndarë siç duhet mbeturinat mbetet gjithashtu një sfidë e madhe.

Ligji i BE-së i kushton rëndësi të madhe parandalimit të mbeturinave, ripërdorimit dhe riciklimit. Megjithatë, raporti gjeti pabarazi të mëdha midis shteteve anëtare në përmbushjen e këtyre objektivave, me disa që tregojnë pak ose aspak përparim. Komisioni Evropian ka qenë gjithashtu i ngadaltë në fillimin e procedurave të shkeljes – për shembull, veprimet ligjore për objektivat e paplotësuara të vitit 2008 u nisën vetëm vitin e kaluar, kritikoi ECA.

Mungesa e kapacitetit në industrinë e riciklimit

Një pengesë kryesore për arritjen e objektivave të riciklimit të BE-së, sipas auditorëve, është kapaciteti i kufizuar i industrisë së riciklimit. Në disa shtete anëtare, ka vetëm disa objekte, ose ato përballen me mbyllje – veçanërisht në riciklimin e plastikës. Faktorët që kontribuojnë përfshijnë kërkesën e ulët për materiale të ricikluara dhe importin e plastikës së lirë nga vendet jo-anëtare të BE-së. Raporti thekson se modeli i biznesit të kompanive të riciklimit duhet të rivlerësohet urgjentisht, shkruan theinternational, transmeton albinfo.at

ECA theksoi se objektivat e riciklimit mund të arrihen vetëm nëse ekziston infrastruktura e nevojshme dhe nëse ka kërkesë dhe treg për produktet e ricikluara. Komisioni duhet të marrë masa për ta bërë ekonominë rrethore – siç është riciklimi i materialeve – më të qëndrueshme ekonomikisht brenda BE-së. Procedurat e shkeljes duhet gjithashtu të iniciohen menjëherë për të parandaluar mosrespektimin dhe për të inkurajuar progresin.

Për më tepër, ECA i kërkoi Komisionit të vlerësojë kostot, përfitimet dhe fizibilitetin e futjes dhe/ose harmonizimit të taksave të deponive dhe djegies në të gjithë BE-në. Komisioni Evropian ka njoftuar tashmë një akt të ri legjislativ mbi ekonominë rrethore, të planifikuar për miratim në vitin 2026, i cili synon të adresojë sfidat në tregun e riciklimit dhe kërkesën e dobët për materiale të ricikluara.

---