Pse kantoni i Aargaut mund të jetë vendi më i mirë për të jetuar në Zvicër

Është e vështirë të krahasosh cilësinë e jetës në pjesë të ndryshme të Zvicrës, por një studim i ri sugjeron se një kanton është shumë më i mirë se të tjerët kur bëhet fjalë për kritere të caktuara.

Çdo vit, 26 kantonet e Zvicrës renditen dhe krahasohen për sa i përket lirive të tyre ekonomike dhe sociale.

Në Indeksin e Lirisë, organizata Avenir Suisse rendit secilin kanton sipas 29 kritereve të ndryshme, duke përfshirë barrën tatimore, stabilitetin financiar të arkës së shtetit, tregun e punësimit, politikat kundër pirjes së duhanit, sigurinë dhe madje edhe kohëzgjatjen e qëndrimit që kërkohet për natyralizim.

Fituesi i qartë i përgjithshëm është Aargau, i cili mori 70.1 pikë (nga 100).

“Ky kanton fiton pothuajse në të gjitha aspektet, duke zënë vendin e parë në nën-indeksin social dhe vendin e dytë në nën-indeksin ekonomik”, tha Avenir Suisse.

Për shembull, ai fitoi maksimumin prej 100 pikësh për zgjidhshmërinë financiare, si dhe për mënyrën se si rregullon tregun e tij të punës.

Cilët janë fituesit e tjerë dhe humbësit?

Nëse mendoni se kantonet ndërkombëtare si Gjeneva, Cyrihu dhe Vaud janë ndër më liberalet, gaboheni.

Ka të ngjarë të jetë një surprizë për disa njerëz, por dy Appenzelët – Inner dhe Ausserrhoden – zënë vendin e dytë dhe të tretë, përkatësisht.

Cyrihu, nga ana tjetër, është pothuajse në fund të renditjes – në vendin e 25-të.

Megjithatë, jo gjithçka është bardh e zi.

Kjo do të thotë që kantonet “kryesore” nuk janë domosdoshmërisht të vlerësuara lart në të 29 kategoritë, ndërsa ato me renditje më të ulët performojnë dobët në të gjitha kategoritë.

Studimi zbulon, për shembull, se “Zug vazhdon të shkëlqejë si kantoni që ofron liritë më të mëdha ekonomike, por renditet vetëm i 21-ti në liritë sociale.”

Për më tepër, “Jura dhe Vaud përballen me të njëjtën situatë si Zug: ato zënë pozicione të larta në liritë sociale (të 2-ta dhe të 4-ta), por renditen në fund për liritë ekonomike.”

Në rastin e Aargaut, edhe pse është fituesi i përgjithshëm, ai merr zero pikë (si shumë kantone të tjera) për sa i përket të drejtave politike të dhëna të huajve rezidentë.

Për shembull, ai ka ndër kriteret më të vështira të vendit për marrjen e shtetësisë – në vitin 2020, mbi 64 përqind e votuesve të kantonit miratuan procedura më të rrepta të natyralizimit.

Dhe ka më shumë: gjithashtu disa vite më parë, policia e trafikut të Aargaut thuhet se shënjestroi të huajt që kalonin nëpër kanton, veçanërisht shoferët nga Evropa Lindore dhe Ballkani.

Çfarë dimë tjetër për Aargaun?

I vendosur midis Cyrihut, Bazel-City dhe Gjermanisë, Aargau është kantoni i katërt më i madh i Zvicrës për nga popullsia – pak mbi 735,000 njerëz në vitin 2025.

Kryeqyteti i tij është Aarau (pa ‘g’), reputacioni i të cilit u dëmtua në vitin 2019, kur një studim nga Instituti për Vështrim të Klientit në Universitetin e St.Gallen zbuloi se “pothuajse askush në Zvicër” nuk e pëlqen këtë qytet, shkruan thelocal, transmeton albinfo.ch.

Kjo mund të mos jetë e vërtetë për 22,000 njerëzit që jetojnë atje, por të anketuarit në studim thanë se qytetit i mungojnë mundësitë kulturore.

Ata gjithashtu i japin një vlerësim të ulët sepse nuk u pëlqen dialekti i Aaraut.

A është i vërtetë ky vlerësim?

Ne nuk mund të gjykojmë dialektet, por e dimë që ky qytet në lumin Aare ka një qytet të vjetër tërheqës me rrugica historike dhe çati të zbukuruara.

Dhe, ndryshe nga deklarata për mungesën e kulturës, Aarau ka si një muze arti (Kunsthaus) ashtu edhe një muze qyteti (Stadtmuseum).

---