Varfëria e “fshehur”, Bazeli kontakton drejtpërdrejt me nevojtarët

Shumë prej tyre, pavarësisht se kanë të drejtë për të, nuk kërkojnë shërbime shtesë, kështu që administrata kantonale ka filluar t'u drejtohet drejtpërdrejt më shumë se 4,000 njerëzve - Një model i vëzhguar edhe nga Ticino.

Qyteti i Kantonit të Bazelit ka nisur një fushatë ndërgjegjësimi për të ulur varfërinë në pleqëri, një fushatë që mund të krijojë një shkollë. Meqenëse shumë, pavarësisht se kanë të drejtë për të, nuk kërkojnë përfitime shtesë, administrata kantonale ka filluar të kontaktojë personalisht mbi 4,000 persona. Për të qenë të saktë, që nga fillimi i shkurtit, 4,300 letra u janë dorëzuar përfituesve potencialë të përfitimeve shtesë AHV ose AI. Çdo zarf përmban të gjithë informacionin e nevojshëm mbi kërkesat e pranueshmërisë dhe hapat që duhen ndërmarrë për të paraqitur çdo kërkesë. Projekti gjithashtu përfshin Pro Senectute dhe Pro Infirmis, të gatshëm të ofrojnë mbështetje në procedura, nëse është e nevojshme.

Vera Frei, nga zyra e kontributeve sociale të kantonit të Bazelit, shpjegon se ka disa arsye pse njerëzit nuk kërkojnë ndihmën që do t’u takonte me të drejtë. Një studim kantonal i vitit 2024 tregoi se pengesa kryesore është mungesa e informacionit. Shumë nuk dinë kujt t’i drejtohen, kanë vështirësi të gjejnë informacionin e nevojshëm ose ndihen të turpëruar të kërkojnë ndihmë. Sipas studimit të Bazelit, një në tre persona do të gjendej në këtë situatë, një shifër që ka shkaktuar vendime të rëndësishme politike.

Kjo fushatë informuese – Frei ende specifikon – u bë e mundur pasi Këshilli i Madh i Qytetit të Bazelit miratoi ndryshimet e nevojshme legjislative në mbrojtjen e të dhënave vitin e kaluar. Një hap vendimtar është të mbështetemi në deklaratat tatimore të njerëzve për të identifikuar më shumë se 4,000 përfitues potencialë të përfitimeve, të cilët do të kontaktohen. Aktualisht ka rreth 16,000 njerëz në qytetin e Bazelit që tashmë përfitojnë nga përfitimet plotësuese për të qenë në gjendje të mbulojnë të gjitha shpenzimet shëndetësore dhe të jetesës.

Ticino vëzhgon me kujdes kritikat dhe perspektivat

Në Ticino, autoritetet po ndjekin me kujdes vendimin e Qytetit të Bazelit, por nuk e konsiderojnë të nevojshme të modifikojnë sistemin aktual për momentin. Në vend të kësaj, të dhënat e iniciativës së Bazelit po presin që ata të jenë në gjendje t’i analizojnë ato. Instituti i Sigurimeve Shoqërore, i pyetur nga RSI, menjëherë nxori në pah disa probleme. Përveç çështjes së dukshme të privatësisë së të dhënave, theksohet se të dhënat tatimore nuk ofrojnë një pamje të saktë të situatës aktuale, duke qenë shpesh të datuara disa vjet më parë dhe duke mos përmbajtur të gjithë informacionin e nevojshëm për shërbimet plotësuese. Prandaj, rreziku është të ftohen njerëzit të bëjnë kërkesa që më pas do të duhet të refuzohen, duke krijuar pakënaqësi.

Paolo Nodari, drejtor i Pro Senectute, e sheh me sy të mirë idenë pas zgjedhjes së Qytetit të Bazelit. “Është një qasje interesante sepse synon të jetë më proaktive. Tregon se nuk mjafton të presësh që njerëzit të trokasin në derë, duhet të ndalosh edhe ata që rrezikojnë të mbeten pas.” Megjithatë, Nodari nënvizon rëndësinë e veprimit në përputhje me mbrojtjen e të dhënave dhe, veçanërisht në situatat më të brishta, të shoqërimit të iniciativës me këshilla të përshtatshme, transmeton albinfo.ch.

Sistemi aktual i informacionit ndaj popullsisë i bind autoritetet, duke pasur parasysh gjithashtu se 18% e të moshuarve në Ticino përfitojnë nga ato plotësuese krahasuar me 12% të mesatares kombëtare. Megjithatë, sistemi i miratuar në qytetin e Bazelit ka avantazhin se ka dhënë një ide për numrin e njerëzve që do të kishin të drejtë për përfitime plotësuese, por nuk i kanë nevojë për to, ndërsa në Ticino mungon një vlerësim i ngjashëm. Gjithashtu, Nodari raporton se një anketë e kohëve të fundit e kryer në Zvicër tregon se rreth një në gjashtë persona që kanë të drejtë për përfitime plotësuese nuk i kanë nevojë për to. Arsyet janë të shumta: procedura komplekse, mungesë informacioni të qartë, modesti, frikë nga stigmatizimi, mungesë besimi në institucione dhe shqetësime në lidhje me kthimin e përfitimeve pas vdekjes. Ky fenomen prek veçanërisht njerëzit shumë të moshuar, njerëzit e vetmuar me probleme shëndetësore ose barriera gjuhësore. Për këtë arsye, puna e shoqërimit dhe këshillimit është themelore.

Kompleksiteti i kuadrit legjislativ njihet edhe nga autoritetet, të cilat mbështeten në rrjetin e gjerë të mbështetjes në territor, pjesë e të cilit është Pro Senectute. “Në Ticino dhe Moesano – përfundon Nodari – 26 punonjësit tanë socialë takojnë më shumë se 5,000 njerëz çdo vit. Nga këta, më shumë se gjysma raportojnë vështirësi administrative, përfshirë, sigurisht, çështjen e përfitimit plotësues. Shpesh, pa këtë mbështetje, shumë njerëz do të dorëzoheshin. Roli ynë është të krijojmë një urë lidhëse midis sistemit dhe njerëzve, midis rregullave komplekse dhe zgjidhjeve konkrete.”

Kantoni i Ticinos do të vazhdojë të ndjekë dhe analizojë të gjitha iniciativat e ndërmarra nga Kantonet e tjera. Nëse modeli i Qytetit të Bazelit do të provonte të ishte i suksesshëm me kalimin e kohës, ai mund ta bënte shkollën edhe në jug të Alpeve.

---