Pse është kaq e rëndësishme përgjegjësia personale në Zvicër?

Nocioni i përgjegjësisë individuale nuk është vetëm një detyrim ligjor, por është gjithashtu i rrënjosur thellë në mentalitetin dhe kulturën zvicerane. Dhe manifestohet në mënyra të ndryshme.

Në disa vende – duke përfshirë vendet skandinave – popullsia pret që qeveria t’i vijë në ndihmë në shumë situata dhe t’u adresojë nevojat.

Kjo është më pak e vërtetë në Zvicër, ku theksi vihet në përgjegjësinë e secilit person për të qenë i pavarur – domethënë, të kujdeset për veten dhe të kontribuojë edhe në shoqëri, dhe jo anasjelltas.

Ky parim është përcaktuar në Nenin 6 të Kushtetutës së Zvicrës, i cili thotë se “çdo person është përgjegjës për veten e tij dhe kontribuon sipas aftësive të tij në përmbushjen e detyrave të Shtetit dhe shoqërisë”.

“Përgjegjësia personale është qendrore në Zvicër sepse është pasojë e drejtpërdrejtë e një shkalle të lartë të lirisë individuale dhe demokracisë së drejtpërdrejtë, bazuar në idenë se çdo qytetar duhet të mbajë pasojat e veprimeve të tij”, tha David Fiorucci, autor zviceran dhe ekspert i lidershipit.

Për më tepër, “të jesh ‘përgjegjës’ do të thotë të pranosh jo vetëm të veprosh me vetëdije, por edhe të marrësh plotësisht përgjegjësi për rezultatet e zgjedhjeve të tua, qofshin të mira apo të këqija”, theksoi ai, shkruan thelocal, transmeton albinfo.ch.

Kushdo që është rritur ose ka jetuar në Zvicër për një kohë të gjatë është i njohur me këtë parim: sipas Qendrës Zvicerane për të Drejtat e Njeriut (SCHR), ai “është thellësisht i rrënjosur në traditë dhe vetëdije kombëtare”.

Cilat janë disa shembuj nga jeta reale të këtij theksimi të përgjegjësisë individuale në Zvicër?

Më i fundit ka të bëjë me turistët zviceranë të bllokuar në Lindjen e Mesme pasi SHBA-të dhe Izraeli nisën sulmet ajrore ndaj Iranit më 28 shkurt.

Mbyllja e aeroporteve në Dubai, Abu Dhabi dhe Doha – qendrat kryesore të tranzitit për në Azi – ka lënë rreth 4,000 shtetas zviceranë pa një perspektivë të qartë për t’u kthyer në Zvicër.

Por, ndërsa fqinjët Franca dhe Gjermania po përgatitnin fluturime riatdhesimi për qytetarët e tyre, Departamenti Federal i Punëve të Jashtme i Zvicrës tha se riatdhesimi i turistëve të bllokuar në vende të huaja nuk varet nga qeveria, por është përkundrazi një çështje “përgjegjësie individuale”.

Me fjalë të tjera, qëndrimi i qeverisë zvicerane është se turistët zgjedhin me dëshirë të udhëtojnë në destinacione të ndryshme dhe për këtë arsye duhet të marrin përsipër vetë pasojat.

Por ky qëndrim nuk është vetëm kulturor.

Akti zviceran për jashtë vendit përcakton që qeveria pret që “çdo individ të marrë përsipër përgjegjësi personale kur planifikon dhe ndërmerr një periudhë jashtë vendit ose ndjek një aktivitet jashtë vendit, të veprojë në një mënyrë të përshtatshme për rrezikun dhe të përpiqet të kapërcejë çdo vështirësi vetë”.

Një shembull tjetër: Leja prindërore

Në Suedi, ku qeveria ofron shumë përfitime sociale për banorët e saj, leja prindërore 480-ditore është norma.

Kjo është shumë larg situatës në Zvicër, ku leja statutore është vetëm 14 javë (98 ditë) për nënat dhe dy javë për baballarët.

Kjo sepse Zvicra – e gjetët – ka një histori të fortë të përgjegjësisë individuale, e cila promovoi idenë se shteti (ose punëdhënësi) nuk duhet të paguajë për njerëzit që zgjedhin të kenë fëmijë.

Prindërit mund të blejnë një ‘sigurim plotësues të maternitetit’ për të plotësuar përfitimet statutare – të cilat gjithashtu bien nën kategorinë e ‘përgjegjësisë personale’.

E gjithë kjo mund të bjerë ndesh me imazhin që Zvicra pëlqen të nxisë si një komb socialisht progresiv, por është vetëm një pjesë e historisë.

Përgjegjësia personale kundrejt asaj sociale

Ashtu siç e vlerësojnë zviceranët përgjegjësinë individuale, ata gjithashtu kanë një ndjenjë të fortë për kontekstin më të gjerë të përgjegjësisë sociale.

Ky nocion përfshin vetëdijen sociale, e cila përqendrohet jo vetëm në të drejtat e veta, por edhe në ato të të tjerëve që jetojnë në të njëjtën shoqëri.

Një shembull i kujdesit për mirëqenien e të tjerëve është ndjenja e solidaritetit që është gjithashtu e rrënjosur thellë në mentalitetin zviceran.

Për shembull, në vend që të zbatohet një qasje individuale ndaj sigurimit shëndetësor, sistemi i Zvicrës bazohet në idenë se të gjithë personat e siguruar formojnë një grup.

Mund ta mendoni këtë sistem në terma të një fondi të madh në të cilin çdo banor i Zvicrës jep një kontribut (domethënë, pagesat e primeve), në mënyrë që në një rast urgjence të ketë burime të mjaftueshme në dispozicion për t’i dhënë dikujt ndihmën që i nevojitet.

Ky lloj qasjeje “një për të gjithë” ka përparësi ndaj qëndrimit “secilit për të vetën” që mbizotëron në shumë vende të tjera.

---