Inteligjenca artificiale ndihmon për të zvogëluar mbeturinat në furrat zvicerane

Inteligjenca artificiale i ndihmon dyqanet dhe restorantet të porosisin sasinë e duhur të produkteve të freskëta dhe të zvogëlojnë sasinë e ushqimit që përfundon në plehra.

Mbeturinat ushqimore janë një problem i madh në Zvicër: sipas të dhënave nga Konfederata, rreth 2.8 milionë ton ushqim hidhen çdo vit. Qëllimi është që të përgjysmohet deri në vitin 2030, por qëllimi është ende larg.

Pothuajse 40% e mbeturinave janë në ekonomitë tona vendase. Megjithatë, edhe në bujqësi, prodhimin e ushqimit, shitjen me pakicë dhe sektorin e ushqimit, ton ushqime që janë ende plotësisht të ngrënshme mbeten të papërdorura çdo ditë.

“Mbeturinat ushqimore janë përgjegjëse për 10% të emetimeve globale”, thotë Matthieu Ochsner. Ekonomisti 35-vjeçar i biznesit nga Cyrihu hetoi, së bashku me partnerin e tij Ferdinand von Hagen, tregtinë e produkteve të freskëta dhe restorantet për të kuptuar pse kaq shumë ushqime të pashitura mbeten në fund të ditës.

Përfundimi i zuri në befasi, thotë Ochsner: “Shumica e kompanive na kanë thënë se kërkesa e klientëve është e vështirë të parashikohet”.

Me startup-in e tyre “Go Nina”, një emër i frymëzuar nga fenomeni klimatik La Niña, Ochsner dhe von Hagen kanë zhvilluar një inteligjencë artificiale të projektuar për të zgjidhur këtë problem. Sistemi përpunon, për secilin produkt individual, parashikime ditore mbi sasitë që do të porositen, bazuar në të dhënat aktuale dhe të kaluara të shitjeve, përveç faktorëve të tjerë, siç janë moti, festat ose periudhat e pushimeve, shpjegon Ochsner.

Parashikimi aktual i porosisë për ditën tjetër shfaqet çdo ditë në dyqan në ekranin e arkës. Paralelisht, menaxhmenti mund të konsultohet me një analizë më të detajuar të të dhënave, për të monitoruar nëse mbeturinat ushqimore zvogëlohen dhe për të kuptuar se në cilat produkte duhet të përqendrohen më shumë.

Kompanitë e interesuara mund ta testojnë sistemin falas, më pas ofrohet një abonim midis 200 dhe 300 frangave. Aktualisht përdoret në rreth gjashtëdhjetë biznese, veçanërisht furra buke dhe disa restorante.

Për të zvogëluar mbeturinat ushqimore, Migros dhe Coop përdorin gjithashtu inteligjencën artificiale në proceset e planifikimit dhe porositjes. Coop shpjegon se IA ndihmon në përshtatjen më të mirë të sasive të porositura me kërkesën, duke shmangur kështu shpërdorimin: “Ajo merr në konsideratë, për shembull, trendin e fundit të kërkesës, parashikimet e motit ose efektet që lidhen me kalendarin, siç janë festat e ardhshme”.

Një strategji e ngjashme është miratuar edhe nga Migros: “Falë IA-së dhe planifikimit të bazuar në të dhëna, këto sisteme përpunojnë parashikime të sakta të nevojave, duke siguruar që produktet që prishen porositen në sasi optimale dhe shiten në kohë. Zgjidhjet marrin në konsideratë faktorë të tillë si data e skadimit, ndryshimet sezonale dhe trendet aktuale.”

Që nga fillimi i vitit, zinxhiri i furrave të bukës Maier ka përdorur gjithashtu inteligjencën artificiale në të dhjetë degët e tij. Menaxheri administrativ David Giess është përgjegjës për të. Para prezantimit, kujton ai, ishte e nevojshme t’u jepeshin disa shpjegime stafit: “U thashë bashkëpunëtorëve se IA nuk është një robot që ua vjedh punën, por thjesht një program që punon prapa skenave dhe përpiqet të kuptojë se sa të porosisë”.

Pas tre muajsh, bilanci i Giess është pozitiv: “Shpërdorimi i ushqimit po zvogëlohet”. Në të njëjtën kohë, xhiroja ka mbetur e qëndrueshme ose edhe është rritur. Kjo ndodh sepse IA ofron gjithashtu indikacione mbi produktet më të kërkuara, për të cilat është e përshtatshme të rriten sasitë e porositura. Megjithatë, cilësia e parashikimeve nuk është gjithmonë konstante dhe për këtë arsye po punojmë për përmirësimin e sistemit, raporton RSI, transmeton albinfo.ch.

Sidoqoftë, edhe në të ardhmen do të jetë e nevojshme të sigurohet personel për të vlerësuar në mënyrë kritike të dhënat e ofruara nga IA dhe, nëse është e nevojshme, për t’i korrigjuar ato: “Inteligjenca artificiale është një ndihmë, por nuk do të zëvendësojë kurrë një bashkëpunëtor”.

Midis furrave të bukës që përdorin sistemin është edhe dega Maier në Laufenburg, në lumin Rajn. Menaxherja Linda Jenner e konsideron inteligjencën artificiale një ndihmë të vlefshme në procesin e porositjes. Nuk ka frikë se një ditë do të zëvendësohet nga teknologjia: “Ne kemi nevojë për një person që kontrollon IA-në. Dhe marrëdhënia njerëzore do të mbetet e rëndësishme në të ardhmen në shitje”.

---