SHBA do të lëshojnë mushkonja sterile për të luftuar sëmundjet

Shtetet e Bashkuara planifikojnë të lëshojnë deri në 64 milionë mushkonja sterile në shtetet e Kalifornisë dhe Floridës, në përpjekje për të frenuar përhapjen e mushkonjave që transmetojnë sëmundje të rrezikshme.

Kjo teknikë, e cila është testuar më parë edhe në Zvicër, po jep rezultate premtuese në uljen e popullatës së këtyre insekteve.

Sipas projektit “Debug”, i financuar nga Google, qëllimi është reduktimi i lindjeve të mushkonjave të dëmshme. Mushkonjat janë përgjegjëse për rreth 760 mijë vdekje në vit në nivel global, pasi transmetojnë rreth 17% të sëmundjeve infektive, përfshirë malarien, dengën, ethet e verdha, chikungunya dhe Zika.

Ndryshimet klimatike po e përkeqësojnë situatën

Ngrohja globale po u lejon mushkonjave të përhapen në zona të reja të botës dhe të mbijetojnë për periudha më të gjata verore, duke rritur rrezikun e krizave shëndetësore në të ardhmen.

Ekspertët theksojnë se zgjidhja nuk është zhdukja e të gjitha specieve të mushkonjave. Nga rreth 3,500 specie të njohura, vetëm rreth 100 pickojnë njerëzit, dhe vetëm pesë prej tyre shkaktojnë rreth 95% të infeksioneve.

Sterilizimi i mushkonjave mashkullore

Metoda kryesore e përdorur është sterilizimi i mushkonjave mashkullore. Këto insekte më pas çiftëzohen me femrat, por vezët që ato vendosin nuk janë të afta të zhvillohen, duke ulur gradualisht popullatën.

Në kantonin e Tiçinos në Zvicër, kjo metodë është testuar prej tre vitesh kundër mushkonjës tigër. Rezultatet e para tregojnë ulje mbi 90% të popullatës në zonat ku është aplikuar programi, i cili po zgjerohet edhe në komuna të tjera, përfshirë Mendrision.

Metoda të ndryshme sterilizimi

Në Zvicër përdoret sterilizimi me rrezatim në laborator, ndërsa në SHBA studiuesit po testojnë metodën “Wolbachia”, ku mushkonjat infektohen me një bakter që dëmton aftësinë e tyre riprodhuese dhe ul transmetimin e sëmundjeve si dengu.

Studime të fundit kanë treguar se kjo metodë ka ulur me rreth 89% rastet e dengës në disa zona të Brazilit.

Këto teknika nuk përdorin insekticide dhe konsiderohen më të sigurta për mjedisin, megjithëse efektiviteti i tyre ndryshon sipas kushteve.

Zgjidhje më të gjera kundër sëmundjeve

Shkencëtarët theksojnë gjithashtu rëndësinë e përmirësimit të diagnostikimit, trajtimeve dhe vaksinave në vendet e prekura, duke e parë luftën kundër sëmundjeve të transmetuara nga mushkonjat si një strategji më të gjerë sesa vetëm teknologjitë e kontrollit të insekteve.

Në të ardhmen po studiohet edhe “forcimi gjenetik”, një metodë që synon të ndryshojë gjenetikisht mushkonjat për të ndikuar në aftësinë e tyre për t’u shumuar.

---