Si e vendos inteligjenca artificiale të ardhmen e ekonomisë zvicerane?

Sa e qëndrueshme është e ardhmja ekonomike në një kohë kur inteligjenca artificiale po e ndryshon botën? – Tre skenarë.

Zviceranët kanë pasuritë më të larta për frymë në botë, kryesisht për shkak të rritjes së ndjeshme të çmimeve të shtëpive.

Megjithatë, ari i betonit kundërshtohet edhe nga borxhet hipotekare. Prandaj, lind pyetja: Sa e qëndrueshme është e ardhmja ekonomike, në një kohë kur IA po ndryshon kryesisht botën (e punës)? Ekspertët hedhin dritë mbi tre skenarë.

1. Pikëpamja optimiste: Shatërvani dixhital i rinisë

Jan-Egbert Sturm, drejtor i Institutit KOF të ETH Zurich, e sheh IA-në si një mundësi sipërfaqësore. Ndërsa plakja, ndryshimet klimatike dhe deglobalizimi ngadalësojnë ekonominë, fitimet nga IA mund t’i zvogëlojnë këto efekte. Sipas një studimi të Deloitte, Zvicrës do t’i mungojnë rreth 300,000 punëtorë deri në vitin 2050. Për të kompensuar këtë, produktiviteti do të duhet të rritet me 1.2 përqind në vit – katër herë më shpejt se më parë.

Sturm nuk i fsheh vështirësitë: “Pesë vjet më parë u tha: Mëso të programosh, atëherë e ke zgjidhur! Sot, IA mund të kodojë më shpejt dhe shpesh pa gabime sesa shumë specialistë të IT-së. Kërkesa po bie, por ai nuk beson në një shkallë papunësie të lartë përgjithmonë. IA automatizon detyrat, jo profesionet. Forumi Ekonomik Botëror WEF gjithashtu pret që 92 milionë vende pune të zhduken, por do të krijohen 170 milionë të reja, raporton SRF.

2. Pikëpamja pesimiste: fundi i punësimit fitimprurës

Peter G. Kirchschläger, etik në Universitetin e Lucernës, e kundërshton në thelb këtë logjikë. “Qëllimi i inteligjencës artificiale nuk është plotësimi, por zëvendësimi i njerëzve”, thotë ai. Ai e konsideron realiste që puna të eliminohet për 50 deri në 70 përqind të njerëzve. Ndryshe nga revolucioni industrial, të gjithë sektorët preken në të njëjtën kohë.

Nëse fitimet rrjedhin vetëm në mënyrë të njëanshme, ekziston një kërcënim për rënien e konsumit dhe trazirat sociale. Prandaj, Kirchschläger apelon për rishpërndarje radikale: një taksë globale mbi të dhënat dhe të ardhurat nga IA që rrjedh në një bazë të kushtëzuar të ardhura. “Nuk duhet të biem në frikë tani, por duhet të veprojmë në mënyrë racionale.”

Ai propozon një autoritet të OKB-së që teston mjetet e IA-së para se të futen në përdorim, ngjashëm me ilaçet. Presioni mbi shtetet është thjesht shumë i madh për të mos u rregulluar, transmeton albinfo.ch.

3. Skenari pragmatik: kthim në tregti

Marc Beierschoder i Deloitte Zvicër e sheh zhvillimin ende në fillim. Ndërsa disa CEO tashmë po kërkojnë kursime prej 20 përqind të kostove përmes IA-së, ai nuk beson në zhvendosje totale. “Ne e shpikëm punën. Nuk e shoh rastin që një superinteligjencë të na marrë gjithçka”, thotë ai.

Megjithatë, profilet ndryshojnë. Kur puna mendore e paguar shumë përmes IA-së bëhet e disponueshme pa asnjë kosto, puna fizike fiton në vlerë. Beierschoder raporton për një punonjës që ka dhënë dorëheqjen për t’u bërë çatixhi – një punë e sigurt për IA-në. Është imazhi i një të ardhmeje në të cilën puna e përsëritur e zyrës po zvogëlohet dhe njerëzit kthehen në profesione që janë më afër ekzistencës së tyre fizike.

---