Suedia tërhiqet nga plani për heqjen e parasë fizike për arsye sigurie

Foto ilustrim: Jonathan Brinkhorst

Suedia ka vendosur të tërhiqet nga plani i saj për të eliminuar plotësisht përdorimin e parasë fizike deri në vitin 2030. Ky ndryshim nuk vjen nga nostalgjia, por nga shqetësimet në rritje për sigurinë. Qeveria suedeze ka paraqitur një projektligj në Parlament, i cili do të detyrojë supermarketet dhe farmacitë të pranojnë pagesa në para të gatshme.

Aktualisht, mbi katër nga pesë pagesa në Suedi kryhen në mënyrë elektronike, duke e renditur vendin ndër më të avancuarit në botë në këtë drejtim. Kjo është paradoksale, duke pasur parasysh se Banka e Suedisë ishte e para në Evropë që emetoi kartëmonedha që në shekullin e 17-të, transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, deri në vitin 2026, paraja fizike është zhdukur pothuajse plotësisht nga qarkullimi. “Nuk e mbaj mend herën e fundit që kam pasur para me vete. Jam aq e shkëputur nga to, sa nuk i njoh më as disa monedha,” thotë Anika, një kliente në një supermarket suedez. Ndërkohë, një tjetër qytetare, Suzanne, shton: “Na është thënë të mbajmë pak para në shtëpi. Nëse gjithçka dështon, çfarë bëjmë? Pa para jemi në telashe!”

Autoritetet suedeze rekomandojnë që qytetarët të kenë rreth 100 euro në para të gatshme në shtëpi, për raste krize, lufte apo ndërprerjeje të energjisë elektrike. Një supermarket që Suzanne sapo kishte lënë ishte detyruar të mbyllej për shkak të një sulmi kibernetik që preku qindra dyqane.

Megjithatë, rikthimi i parasë fizike sjell edhe sfida. Sipas Jonas Gustafsson, drejtor komercial i bankës ICA, kjo rrit rrezikun e grabitjeve dhe incidenteve të tjera në dyqane. “Kërcënimet bëhen më serioze,” thekson ai.

Projektligji në diskutim

Projektligji parasheh gjithashtu që bankat të lejojnë klientët të tërheqin dhe depozitojnë para të gatshme, çka do të sjellë kosto shtesë, përfshirë transportin e sigurt të parave. Sipas Gustafsson, mbetet e paqartë se kush do t’i përballojë këto kosto.

“Në rast krize, volumi i parasë do të rritet ndjeshëm dhe kjo përbën një sfidë të madhe menaxhimi. Dikush duhet të marrë përgjegjësi për rreziqet,” thotë ai, duke shtuar se shteti duhet të luajë një rol më aktiv.

Ai sugjeron gjithashtu zhvillimin e mëtejshëm të zgjidhjeve digjitale, si rritja e limiteve për pagesat offline. “Paraja fizike është një alternativë – ndoshta jo më e mira – por në raste krize mund të jetë thelbësore,” përfundon ai.

Forca digjitale e Suedisë dhe varësia e saj nga teknologjia po shihen gjithnjë e më shumë si një dobësi, sidomos në klimën aktuale të tensioneve ndërkombëtare, veçanërisht në raport me Rusinë.