Për një të pestën e të gjithë zviceranëve, gjysma e pagës së tyre shkon për qira

(KEYSTONE/Peter Schneider)

Shpenzimet e qirasë në Zvicër po rriten me shpejtësi dhe po ngarkojnë shumë familjet. A është ende real rregulli i përgjithshëm që një e treta e të ardhurave duhet të shpenzohen për kostot e strehimit?

“Do të më duhej të shpenzoja gjysmën e pagës sime në qira për të marrë një apartament të mirë”. Sarah Kaufmann (43) jetonte në Zug por tre vjet më parë asaj iu desh të linte kantonin e saj. Arsyeja kryesore: apartamentet ishin shumë të shtrenjta. Kaufmann arriti të gjente një apartament më të lirë në një rajon tjetër. Por situata e saj tregon atë që na ka prekur të gjithëve prej kohësh, shkruan Blick.

Për familjet zvicerane, qiraja është zëri më i madh i kostos në buxhet. Rregulli i famshëm thotë se jo më shumë se 30 për qind e të ardhurave bruto duhet të shpenzohen për kostot e strehimit.

Megjithatë, vitet e fundit ky zë buxhetor ka ndryshuar masivisht. Vetëm në vitin 2023, qiratë e kërkuara u rritën me përqindje të larta njëshifrore apo edhe dyshifrore në shumë kantone, transmeton albinfo.ch. Dhe qiratë ekzistuese gjithashtu u rritën në shumë vende pas dy rritjeve të normës referencë të interesit vitin e kaluar. Pra, sa realist është ky rregull i përgjithshëm?

Për familjet me të ardhura të ulëta, ky është mendim i dëshiruar

Organizata ombrellë Budget Advice Switzerland po i përmbahet rregullit. “Për ata me të ardhura më të ulëta, qiraja nuk duhet të përbëjë më shumë se një të tretën e të ardhurave neto”, shpjegon drejtori menaxhues Philipp Frei. “Idealisht, ne rekomandojmë një të katërtën e të ardhurave neto”.

Në këtë mënyrë ju jeni në anën e sigurt. Megjithatë, përqindjet janë vetëm udhëzime. “Gjithmonë duhet të shikosh çdo rast individual”, vazhdon Frei. Në fund të fundit është se buxheti thjesht duhet të funksionojë, shkruan albinfo.ch.

Këshillat buxhetore mendojnë se rritja e kostove të qirasë po bëhet një barrë në rritje. Familjet me të ardhura të ulëta në veçanti kanë pak mundësi. Një analizë nga Universiteti i Shkencave dhe Arteve të Aplikuara të Lucernit tregon se 20 për qind e familjeve me të ardhura më të ulëta shpenzojnë mesatarisht gjysmën e të ardhurave të tyre të disponueshme vetëm për qira. Pestës me të ardhura më të larta i nevojiten vetëm 17.2 për qind për qiranë bruto. Shifrat janë të vitit 2021. Prandaj situata është bërë edhe më e rëndë që atëherë.

Caritas kërkon një kuotë më të ulët

Për Caritas-in, pra është e qartë: “Kuota që qiranë nuk duhet të përbëjë më shumë se një të tretën e të ardhurave të familjes është në fakt shumë e lartë për njerëzit me të ardhura të ulëta”. Meqenëse ata tashmë kanë më pak para në dispozicion për pjesën tjetër të jetës së tyre, përqindja duhet të jetë edhe më e ulët se një e treta. Për shumë qiramarrës, kjo është një dëshirë e devotshme.

“Si rezultat i rritjes së kostove të strehimit, qiramarrësit me të ardhura të ulëta duhet të bëjnë kursime në fusha të tjera të jetës si ushqimi, shëndeti ose koha e lirë”, thotë zëdhënësja e Caritas, Daria Jenni. Prandaj, cilësia e jetës është në rënie. Zgjidhjet për strehim më të përballueshëm janë punuar në Zvicër për një kohë të gjatë. Masat nuk janë marrë ende.

Nëse këto zhvillime vazhdojnë, fenomene të ngjashme me ato të vendeve fqinje evropiane mund të bëhen së shpejti realitet në këtë vend. Sipas Budget Advice Switzerland, të rinjtë mund të largohen nga shtëpia shumë më vonë ose më shumë të rritur mund të zhvendosen në strehim të përbashkët – alternativa që disa zviceranë do të duhet të marrin në konsideratë, pavarësisht nëse u pëlqen apo jo.