A duhet të ndalohet mbajtja e shamisë në shkolla? Debati në Zvicrën gjermanishtfolëse

Debati për mbajtjen e shamisë në shkolla është rikthyer fuqishëm në Zvicrën gjermanishtfolëse. Teksa parlamenti i Cyrihut po përgatitet të shqyrtojë një mocion të Partisë Popullore Zvicerane (UDC), që synon ndalimin e saj si për mësuesit ashtu edhe për nxënësit, ndarjet janë të thella si në politikë, ashtu edhe në sistemin arsimor.

Rasti që riktheu polemikat daton nga vera e kaluar. Në kantonin e St. Gallenit, punësimi i një mësueseje të re që mbante shami në një shkollë fillore shkaktoi kundërshtime nga prindërit. Nën presion, drejtoria e shkollës e tërhoqi vendimin.

Tashmë në Cyrih, UDC synon të shkojë edhe më tej. Mocioni i saj propozon një ndalim të përgjithshëm të shamisë në shkolla, një hap i paprecedentë në Zvicër. Qëllimi është që kjo nismë të shërbejë si model edhe për kantonet e tjera, duke qenë se vendimet në kantonin më të madh të vendit shpesh kanë efekt zinxhir.

Ndër mësuesit mbizotëron kujdesi. Shoqata e Mësuesve të Zvicrës gjermanishtfolëse rekomandon shmangien e simboleve fetare të dukshme, duke iu referuar parimit të neutralitetit të shtetit. Megjithatë, kjo mbetet vetëm një rekomandim. Në Zvicrën frankofone, sindikata e mësuesve nuk e sheh të nevojshme të mbajë qëndrim.

Një debat përtej shkollës

Komiteti i Egerkingenit, i lidhur me UDC-në, ka nisur së fundmi një peticion kundër shamisë në shkolla, duke mbledhur 12 mijë nënshkrime. Ndërkohë, në Parlamentin Federal, UDC ka paraqitur disa mocione, përfshirë edhe ndalimin e shamisë për personat nën 16 vjeç.

Debati shkon përtej mjedisit shkollor. Në thelb qëndron çështja e vendit të Islamit në Zvicër. Paralelisht, po shfaqen iniciativa për kufizimin e ndërtimit të xhamive, veçanërisht në St. Gallen, ku një projekt prej 15 milionë frangash ka nxitur kundërshtime të forta.

E majta e ndarë

Edhe në planin politik, ndarjet janë të dukshme. Partia Socialiste tashmë kundërshton ndalimin e shamisë në institucionet publike, një ndryshim që ka hasur kritika brenda saj. Një deputet nga St. Gallen është larguar nga partia për t’iu bashkuar Liberalëve të Gjelbër, duke argumentuar se kursi i ri largohet nga një vizion laik.

Publicisti Yves Petignat kritikoi gjithashtu të majtën, duke theksuar se historikisht Partia Socialiste ka qenë mbrojtëse e sekularizmit dhe duke ngritur pikëpyetje mbi ruajtjen e këtyre vlerave.

Ai shtoi se neutraliteti në arsim nënkupton që mësuesit të mos mbajnë simbole dalluese dhe se heqja dorë nga shenjat fetare nuk është masë e tepruar në raport me objektivat.

Liritë individuale

Nga ana tjetër, Inès El Shikh, bashkëthemeluese e kolektivit “Les foulards violets”, thekson nevojën për të dalluar situatat: shamia e mësueses, që përfaqëson shtetin, dhe ajo e nxënëses, që është përdoruese e shërbimit publik.

Ajo paralajmëron për pasojat e një ndalimi të përgjithshëm, duke iu referuar përvojës së Francës, ku sipas studimeve, ndalimi i simboleve fetare në shkolla ka ndikuar negativisht në integrimin arsimor dhe ekonomik të vajzave myslimane.

Në fund, ajo ngre një pyetje thelbësore: “A duam një shoqëri ku të gjithë janë të njëjtë, apo një shoqëri në paqe me diversitetin e saj?”

Paqartësi ligjore

Një nga çështjet kryesore mbetet ligjshmëria e një ndalimi të tillë. Rregullat ndryshojnë nga një kanton në tjetrin. Në Gjenevë, mësueset nuk lejohen të mbajnë simbole fetare të dukshme, një ndalim i konfirmuar nga gjykatat.

Për nxënësit, Gjykata Federale ka vendosur në vitin 2015 se një ndalim i përgjithshëm i shamisë cenon lirinë fetare, një qëndrim i mbështetur edhe nga Këshilli Federal.

Në këtë kontekst, mocioni i Cyrihut mund të përballet me pengesa ligjore, edhe nëse miratohet nga një parlament me shumicë të djathtë.

---