Pse viti 2026 pritet të jetë një vit tjetër i vështirë për tregtinë globale

Sistemi global i tregtisë, pas një prej viteve më transformuese të dekadave të fundit, po hyn në vitin 2026 me pasiguri të shtuara dhe sfida serioze për stabilitetin dhe rritjen ekonomike.

Gjatë vitit 2025, tregtia botërore e mallrave arriti të ruajë një qëndrueshmëri relative, pavarësisht politikave gjithnjë e më proteksioniste të Shteteve të Bashkuara. Sipas të dhënave të publikuara nga analisti i industrisë detare John McCown, vëllimet globale të transportit me kontejnerë u rritën me 2.1% në tetor krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Megjithatë, kjo rritje e përgjithshme fsheh ndryshime të rëndësishme rajonale. Importet drejt SHBA-së shënuan një rënie prej 8%, ndërsa tregjet e Afrikës, Lindjes së Mesme, Amerikës Latine dhe Indisë regjistruan rritje të ndjeshme të volumit tregtar. Këto zhvillime po detyrojnë zinxhirët globalë të furnizimit të riorganizohen dhe të përshtaten me realitete të reja tregtare.

Pas një rritjeje të fortë të importeve amerikane në vitin 2024, me mbi 15% në bazë vjetore, pritet që viti 2025 të mbyllet në kontrast të fortë. Ekspertët vlerësojnë se politikat tarifore të administratës Trump kanë luajtur një rol kyç në këtë zhvendosje të flukseve tregtare, duke e bërë vitin 2026 vitin e pasojave konkrete të këtyre masave.

Katër faktorë kryesorë që pritet të ndikojnë tregtinë në 2026

Rishikimi i marrëveshjes USMCA

Shtetet e Bashkuara, Kanadaja dhe Meksika po përgatiten për rishikimin e marrëveshjes së tregtisë së lirë të Amerikës së Veriut, e cila hyri në fuqi në vitin 2020. Procesi, që parashikohet nga vetë marrëveshja pas gjashtë vitesh, pritet të jetë kompleks dhe i vështirë, pasi çdo ndryshim mund të favorizojë njërin partner në kurriz të tjetrit, duke rritur tensionet negociuese.

Paqëndrueshmëri në transportin detar

Ekspertët paralajmërojnë se rikthimi gradual i anijeve në Detin e Kuq, pas uljes së rrezikut të sulmeve, mund të çojë në tepricë kapacitetesh dhe bllokime në portet europiane. Në të njëjtën kohë, një përshpejtim i ekonomisë amerikane në vitin 2026 mund të rrisë ndjeshëm kërkesën për transport, duke shtuar presionin mbi industrinë.

Marrëveshje tregtare të brishta

Arritjet tregtare të SHBA-së gjatë vitit 2025 përfshijnë marrëveshje jo tradicionale, shpesh pa mekanizma të fortë zbatimi. Armëpushimi tregtar njëvjeçar me Kinën shihet si i pasigurt, ndërsa ekziston rreziku që këto marrëveshje të dështojnë nën presione gjeopolitike dhe ekonomike.

Vendimi i Gjykatës së Lartë të SHBA-së

Një tjetër faktor i rëndësishëm për vitin 2026 është vendimi i pritshëm i Gjykatës së Lartë mbi ligjshmërinë e tarifave reciproke të vendosura nga administrata Trump. Në rast se ato shpallen të paligjshme, mbetet e paqartë nëse importuesit amerikanë do të kompensohen dhe çfarë instrumentesh alternative do të përdorë qeveria për të mbrojtur politikat e saj tregtare.

I pyetur nëse viti 2026 do të sjellë qetësi në frontin e tarifave, përfaqësuesi tregtar i SHBA-së, Jamieson Greer, u shpreh shkurt se kjo mbetet një vendimmarrje në dorën e presidentit Donald Trump./Bloomberg

 

---