Ekziston një rrezik i konsiderueshëm i rrëshqitjeve të dheut në shumë lugina në Graubünden

Keystone, foto nga arkiva

Përveç “pjerrësisë së monitoruar më mirë në Evropë” mbi fshatin e rrëshqitjes së dheut të Brienzit, ekziston një rrezik i konsiderueshëm i rrëshqitjeve të dheut në shumë lugina të tjera të Graubündenit. Një në dhjetë ndërtesa në kanton ndodhet në një zonë të përgjithshme të rrezikut natyror.

Rasti më i njohur i rrezikut të lartë të rrëshqitjeve ndodh aktualisht në Brienz. Rreth 80 banorë të këtij fshati në luginën e Albulës janë evakuuar që prej muajit nëntor për shkak të një orteku të afërt. Por kjo nuk është e gjitha. I gjithë mali mbi fshat është monitoruar intensivisht prej vitesh dhe, sipas bashkisë përgjegjëse të Albulës/Alvra, është “pjerrësia më e monitoruar në Evropë”.

Që në pranverën e vitit 2023, rreth 1.2 milionë metra kub mbeturina u shkëputën atje dhe u ndalën pak para vendbanimit. Të gjithë banorët u evakuuan herët, shkruan Blick.

Shembulli i rrëshqitjes së dheut në Bondo në luginën Bregaglia tregon se kjo nuk është gjithmonë e mundur. Aksidenti në Piz Cengalo mori tetë jetë në vitin 2017. Tre milionë metra kub shkëmb u rrëzuan nga krahu i tij verior, në Blatten VS shifra ishte 3.5 milionë metra kub, transmeton albinfo.ch.

Zona të tjera me një rrezik të konsiderueshëm të rrëshqitjeve të shkëmbinjve dhe rrëshqitjeve të dheut ndodhen midis Thatis dhe Andeer, në Rheinwald pranë Sufers dhe Splügen, pranë Savognin dhe Mulegns në kalimin Julier dhe në Engadin pranë Pontresina dhe Samedan, si dhe në Susch, Lavin dhe Zernez. Rrëzimet e shkëmbinjve priten gjithashtu në luginat Poschiavo, Bergell dhe Mesox, në Graubünden Oberland, në luginën Domleschg dhe pranë Chur në Felsberg. Kjo tregohet nga një vështrim në hartën interaktive të rrezikut për kantonin e Graubündenit.

Nga gjithsej 170 000 ndërtesa të kantonit, 10 për qind ndodhen brenda zonave të përgjithshme të rrezikut natyror, siç mund të shihet nga udhëzimet kantonale për hartat e rrezikut. Nga këto ndërtesa, një e treta janë të zëna  që janë 5100 ndërtesa banimi. Një e treta e këtyre 10 për qind përdoret për bujqësi, një e pesta janë ndërtesa industriale dhe tregtare, dhe pjesa tjetër përdoret për qëllime të tjera.

Përveç rrëshqitjeve të shkëmbinjve dhe rrëshqitjeve të dheut, Graubündeni është gjithashtu në rrezik nga ortekët, rrjedhjet e mbeturinave, përmbytjet, rrëshqitjet e dheut, shembjet dhe tërmetet. Kjo e fundit përbën rrezikun më të madh, tha specialisti i rreziqeve natyrore kantonale, Urban Maissen, për gazetën “Südostschweiz” në fund të majit. Një tërmet me magnitudë 5.6 ballë në zonën e Churit mund të marrë jetë të panumërta dhe të shkaktojë miliarda euro dëme, tha Maissen për gazetën e përditshme.