A do të jenë më shumë të huaj të kualifikuar për përfitime sociale zvicerane?

Marrëveshjet e reja të arritura midis Bernës dhe Brukselit në dhjetor 2024 do t’u japin shtetasve të BE-së në Zvicër edhe më shumë të drejta gjithëpërfshirëse sesa ato që gëzojnë aktualisht.

Sipas paketës së re të traktateve dypalëshe, më shumë se gjysmë milioni qytetarë të shteteve të Bashkimit Evropian mund të marrin një leje qëndrimi ‘C’ zvicerane pas vetëm pesë vitesh, pa kushte të bashkangjitura.

Kjo për shkak se qeveria zvicerane do të duhet të miratojë Direktivën e të Drejtave të Qytetarëve të BE-së, e cila u lejon shtetasve të BE-së dhe EFTA-s (Norvegjia, Islanda dhe Lihtenshtajni) të lëvizin lirisht brenda të gjitha shteteve kontraktuese (një nga të cilat është Zvicra) dhe u jep atyre të drejta qëndrimi të përhershëm pas pesë vitesh jetese në vend.

Të kesh një punë – ose, për këtë çështje, të jesh financiarisht i vetëmjaftueshëm, që është një kusht për marrjen e një leje – nuk do të ishte më një kërkesë.

Aktualisht, Zvicra nuk është e detyruar nga Direktiva, por nga marrëveshja për Lëvizjen e Lirë të Personave, kështu që ky do të ishte një ndryshim i madh.

Por sistemi i ri do të përfshijë edhe ndryshime të tjera.

Meqenëse shtetasit e BE-së/EFTA-s nuk do t’i nënshtrohen rregullave që nuk zbatohen edhe për qytetarët zviceranë, një detyrim tjetër do t’i imponohej edhe Zvicrës.

Në mënyrë specifike, Zvicra do të duhet të jetë më e përshtatshme ndaj migrantëve të BE-së që kanë nevojë për ndihmë sociale, shkruan thelocal, transmeton albinfo.ch.

Kjo do të thotë që nëse qytetarët e BE-së/EFTA-s që vijnë për të jetuar në Zvicër nuk mund të mbështesin veten, ata do të kenë të drejtë të marrin ndihmë publike – pa kontribuar kurrë në skemën e sigurimeve shoqërore të vendit.

Nëse marrëveshjet hyjnë në fuqi, qeveria pret 3,000 deri në 4,000 raste të reja të ndihmës sociale midis emigrantëve në vit.

Si do të ndryshonte kjo situatë nga ajo që është në fuqi tani?

Të dhënat nga Sekretariati Shtetëror për Migracionin (SEM) tregojnë se banorët e huaj – kryesisht ata nga vendet e treta – përfitojnë më shumë nga ndihma sociale.

Nga 669,100 persona nga vendet e treta që jetojnë në Zvicër në vitin 2022 (shifrat e fundit të disponueshme), 6.7 përqind morën ndihmë sociale.

Kjo përqindje është pothuajse tre herë më e lartë se ajo për njerëzit nga BE-ja dhe EFTA-ja – 2.3 përqind – dhe për zviceranët (1.9 përqind).

(Numri aktual për popullsinë zvicerane është më i larti nga të gjithë, por kjo për shkak se ka dukshëm më shumë qytetarë zviceranë sesa të huaj që jetojnë në Zvicër – prandaj, shprehja e numrit në përqindje jep një pasqyrë më të mirë të situatës.)

Kjo do të thotë që nëse traktatet e reja hyjnë në fuqi, numri i përfituesve të ndihmës sociale nga shtetet e BE-së/EFTA-s mund të jetë i barabartë – ose edhe më i madh – me atë të përfituesve të ndihmës sociale nga vendet e treta.

A është kjo “një marrëveshje e kryer”?

Jo ende.

Procesi i konsultimit mbi paketën e re Zvicër-BE, në të cilën partitë politike dhe shoqatat mund të paraqesin pikëpamjet e tyre, përfundoi në fund të tetorit.

Këshilli Federal tani po punon në draftin përfundimtar, i cili pritet të shkojë në Parlament në pranverë.

Në fund të fundit, votuesit zviceranë ka të ngjarë të kenë fjalën e fundit për marrëveshjet e reja – por jo para vitit 2027.

---