Ambasadori Christopher Hill, një nga figurat më të njohura të diplomacisë amerikane në Ballkan dhe negociator kyç i çështjes së Kosovës, gjatë një interviste në Euronews Albania, foli dhe për vendimin e tij për të dëshmuar në Hagë në procesin ndaj ish-presidentit Hashim Thaçi, përcjell albinfo.ch.

Hill ndau refleksione personale dhe u shpreh mbi arsyet që e shtynë të merrte pjesë në këtë gjyq, duke theksuar rolin e përgjegjësisë morale dhe faktit që nuk kishte prova për përfshirjen e Thaçit në krime lufte.

Ai tha se vendimi për të dëshmuar nuk ishte nën presion politik apo profesional, por një përgjegjësi morale ndërsa theksoi se gjatë qëndrimit të tij në Kosovë dhe vizitave në fshatra ku ndodhën krime lufte, nuk pa asnjë provë që Thaçi të kishte urdhëruar apo kryer krime.
“Ai nuk më kërkoi për mbështetje, unë fola me disa njerëz sepse mendoja se ishte një përgjegjësi morale dhe vërtet mendoj se është një përgjegjësi morale. Isha aty, në vende të ndryshme në Kosovë, nuk qëndrova vetëm në Prishtinë, kam qenë në gjithë këto fshatra ku ka pasur krime lufte. Padyshim që ishin krime lufte, ka pasur krime ku autorë kanë qenë serbët kundrejt shqiptarëve, por më falni, ka pasur edhe krime të tjera. Unë ama në atë kohë nuk di asnjë lloj krimi për të cilin mund të thosha se u shkaktua nga z. Thaçi dhe ai tani ka diku tek 5 vite që është në burg, në paraburgim, dhe unë ndjeva se ishte përgjegjësi morale që të shkoja në Hagë, siç bëra, dhe kalova 3 ditë duke dëshmuar dhe ndonjëherë është e vështirë sepse prokurori ishte mjaft i ashpër për këtë çështje, por unë ndjeja se ishte diçka e padrejtë për ta mbajtur atë aty. Shqetësimi im ishte se aty gjatë luftës, unë pashë shumë gjëra gjatë luftës, por asnjëherë nuk pash Hashim Thaçin të vriste njerëz apo të jepte urdhra që të vriteshin njerëz, nuk pash diçka të tillë. Dhe kur mu kërkua që të dëshmoja, pranova”, tha ai.

Ambasadori shprehu gjithashtu rëndësinë e sqarimit të rolit të UÇK-së, duke theksuar se nuk ishte një njësi plotësisht e komanduar nga Thaçi, por me aktorë të pavarur.

“Mendoj se pjesë e kësaj ideje është se ajo që po përpiqeshin të thoshin prokurorët është se UÇK-ja ishte një njësi shumë e organizuar dhe se urdhri jepej nga kreu dhe ekzekutohej nga personi që ishte në fund. Kjo ishte një ekzagjerim i shkallës së organizimit vertikal të UÇK-së. Pra unë nuk mendoj se ka prova nga ajo kohë, ka pasur edhe aktorë të pavarur dhe e kam përmendur edhe tek libri im diçka të tillë. Ndonjëherë kur z. Thaçi binte dakord për diçka në Rambuje dhe më pas shkonte në shtëpi dhe kërkohej një leje, unë u habita që ishte përgjegjës, por ndjeja se ishte e rëndësishme për prokurorin dhe tre gjyqtarët në Hagë që të kuptonin këndvështrimin tim. Unë asnjëherë nuk e pranova idenë se kishte një UÇK që kishte një person në krye, Thaçin, që ishte duke dhënë këta urdhra. Jo, ajo që doja të thoja është që nuk pashë prova për diçka të tillë. Dhe duhet të jetë një gjykim që duhet të mbështetet mbi prova, pra ndjeva përgjegjësi morale që ta tregoja historinë siç e ndjeva unë. Unë nuk pretendoj t’i di të gjitha por kur më pyetën, unë ose do thoja “nuk e di” ose do thoja atë që unë dija.”

Pyetje: Si mendoni se do përfundojë ky gjyq?

Hill: “Uroj ta dija, uroj që të kisha një makineri që të më tregonte të ardhmen, dhe uroj që të kisha një makineri të kohës ku do shkoja pas në të kaluarën…”

Një numër shtetesh anëtare të BE-së, përfshirë edhe Francën e Italinë, kanë kundërshtuar heqjen e masave ndaj Kosovës, thonë burime në Bruksel. Por një pjesë e shteteve të tjera anëtare të BE-së janë shprehur për heqjen e masave. Pas përfundimit të procesit të zgjedhjeve komunale dhe transferit paqësor të pushtetit në veri, mendohej se Kosova ka arritur në pikën kur duhej të hiqeshin ato, megjithëse BE-ja nuk e ka bërë të qartë një gjë të tillë. Në një përgjigje për RTV21, një zëdhënës i BE-së tha se Bruskeli mirëpret dorëzimin e rregullt të qeverisjes lokale nëpër komunat e veriut.

“Komisioni ka ndërmarrë hapat e parë për heqjen graduale të masave që kanë qenë në fuqi në maj 2025. Siç është thënë më parë, ne synojmë t’i zbusim më tej këto masa. Ne e mirëpresim dorëzimin e rregullt të qeverisjes lokale në 4 komunat veriore dhe presim që kryetarët e rinj të përfaqësojnë interesat e të gjithë qytetarëve”.

Bashkimi Evropian përmendi edhe zgjedhjet që do të mbahen më 28 dhjetor dhe tha se pret një proces zgjedhor gjithëpërfshirës.

“Ne gjithashtu e marrim shënim shpalljen e zgjedhjeve të reja parlamentare më vonë gjatë dhjetorit dhe theksojmë rëndësinë e një procesi zgjedhor mirë të administruar dhe konkurrues — përfshirë pjesëmarrjen, certifikimin e partive politike dhe akreditimin e mediave nga të gjitha komunitetet. BE-ja është e gatshme të punojë me autoritetet e Kosovës sapo ato të zgjidhen, dhe të vazhdojë të mbështesë Kosovën në rrugëtimin e saj drejt BE-së. Ne presim me padurim që Kosova të rikthehet në binarët e reformave të nevojshme për BE-në, për të mirën e popullsisë së saj dhe për të avancuar në normalizimin e marrëdhënieve me Serbinë”.

Megjithëse mendohej se BE mund të heq masat ndaj Kosovës së paku deri pas zgjedhjeve të 28 dhjetorit, hulumtuesi i Grupit për studime juridike dhe politike, Besar Gërgi thotë se një varg veprimesh përfshirë edhe ato të anëtarëve të KQZ-së kundrejt Listës Serbe, e kanë shtyrë këtë vendim.

“Kemi edhe vendimin e anëtarëve të KQZ-së për mos certifikimin e Listës serbe gjë që mund të ketë ndikuar…”, ka thënë Gërgi. 

Masat ndaj Kosovës u vendosën në qershor të vitit 2023, ndërkohë Bashkimi Evropian vitin e kaluar kishte vendosur që masat ndaj Kosovës të hiqen në mënyrë graduale, që ndërlidhej me deeskalim të situatës në veri. Masat e BE-së e dëmtuan Kosovën me rreth 600 milionë euro fonde të pezulluara të cilat, thonë organizatat joqeveritare, rrezikojnë të humbasin përfundimisht. Kryetari i Aleancës Kosovare të Bizneseve, Agim Shahini thotë se humbjet janë shumë më të mëdha.

“Humbjet nga masat prekin miliarda, tregojnë se Kosova po mbetët e izoluar qoftë nga faktori ndërkombëtare qoftë nga masat e BE-së qoftë edhe nga SHBA së fundmi kur ndali dialogun strategjik…”, tha Shahini për rtv21

Megjithatë, njohësi i rrethanave politike, Arton Muhaxheri, u shpreh skeptik se Kosovës do t’i hiqen masat pas 28 dhjetorit. Sipas tij, autoritetet në Kosovë nuk kontribuuan në përmirësimin e marrëdhënieve me aleatët.

“Masat nuk hiqen deri sa të është Albin Kurti këtu nuk hiqen pavarësisht tranzicionit paqësor sepse nuk është determinuese sa po i dëgjon bashkësinë ndërkmbëtare në këtë moment…”, deklaroi Muhaxheri. 

Përveç dëmeve financiare, masat ndëshkuese të BE-së dëmtuan edhe imazhin e Kosovës, meqë, ato futën Kosovën në një listë me shtete problematike siç është Rusia.