Prokurorët në qytetin zviceran të St. Gallen kanë përfunduar një hetim mbi pesë ankesa për abuzim seksual ndaj Kishës Katolike pa ngritur asnjë akuzë.

Ankesat u dorëzuan pas publikimit të raportit mbi abuzimet në shtator 2023. Njëra prej pesë ankesave u dorëzua nga Dioqeza e Churit lidhur me një sulm të pretenduar në vitet 1970, ndërsa tjetra nga një individ privat, transmeton albinfo.ch.

Pesë priftërinj u akuzuan gjithsej, dhe dhjetë persona u identifikuan si viktima potenciale. Hetimet ishin “kohë-zgjedhëse dhe komplekse”, tha zëdhënësi i prokurorisë, Leo-Philippe Menzel, për transmetuesin publik zviceran SRF.

Koha e gjatë që ka kaluar që nga sulmet e pretenduara e bëri hetimin edhe më të vështirë. Statuti i kufizimit u përmend si një nga arsyet kryesore pse disa raste të tjera nuk mund të hetoheshin.

Në dy raste, dhoma e aktakuzës e kantonit St. Gallen refuzoi autorizimin për të hapur procedime penale, për shkak të mungesës së juridiksionit ose sepse një prift i akuzuar ishte përgjithmonë i paaftë për të qëndruar para gjykatës. Ky prift ka ndërruar jetë që atëherë.

Në katër raste ku statuti i kufizimit nuk kishte skaduar ende, prokuroria zhvilloi hetime të gjera. Megjithatë, akuzat nuk mund të vërtetoheshin. Kjo për shkak se të akuzuarit mohuan akuzat dhe viktimat, për shkak të kohës së madhe që kishte kaluar, ose nuk mundën të jepnin deklarata të mjaftueshme ose nuk dëshironin të riktheheshin te ngjarjet. Për këtë arsye, nuk u ngritën akuza në asnjë nga rastet.

Dioqeza e St. Gallen konfirmoi se një nga ankesat kishte ardhur nga ipeshkvi i dioqezës. Incidenti i raportuar përfshinte një anëtar të një urdhri fetar dhe dyshohet të ketë ndodhur në fillim të viteve 1970.

Gjykata e apelit në këtë rast gjithashtu refuzoi autorizimin për ndjekje penale, pasi anëtari i Kishës ishte shumë i moshuar. Të dy dioqezat theksuan se do të vazhdojnë të dërgojnë çdo informacion mbi shkelje të mundshme penale te autoritetet dhe do të zbatojnë vazhdimisht masat sipas ligjit kanonik.

Dioqeza e St. Gallen njoftoi se gjetjet e prokurorisë do të përfshihen në dy hetime të vazhdueshme sipas ligjit kanonik. Ndryshe nga ligji civil, Kisha mund të heqë statutin e kufizimit.

Numri i nxënësve që mungojnë në shkolla ka shënuar rritje në kantonin Basel-Landschaft gjatë viteve të fundit. Qeveria ka konfirmuar këtë trend në një raport të publikuar të mërkurën.

Sipas raportit mbi një mocion të Ernst Schürch (SP), numri i mungesave të justifikuara si përqindje e totalit të orëve mësimore ishte gati 3.6% në vitin shkollor 2023/24, krahasuar me rreth 1.4% në vitin 2019/20. Ndërkohë, mungesat e paarsyetuara ishin 0.04% në atë kohë dhe u rritën në 0.12% vitin e kaluar shkollor, transmeton albinfo.ch.

Shkollat kanë hapësirë për veprim

Drejtoria e arsimit synon të trajtojë këtë problem përmes një projekti të veçantë gjatë tremujorit të parë të këtij viti. Qeveria thekson se shkollat kanë në dispozicion të gjithë masat disiplinore në çdo nivel për të përballuar këtë situatë, dhe për këtë arsye kanë hapësirë të mjaftueshme për ta menaxhuar mungesën e nxënësve.

Mungesat në shkollë i referohen mungesave të shpeshta që nuk lidhen me sëmundje fizike, por më shumë me një rezistencë të konsiderueshme ndaj ndjekjes së mësimeve.

Shumë biznese turistike në kantonin Graubünden janë të detyruara të aplikojnë për kompensim pune me kohë të shkurtuar për shkak të mungesës së borës gjatë muajit dhjetor. Në total, gjashtë kompani, kryesisht restorante dhe kafene që ndodhen pranë pistave të skive në rajonet Surselva dhe Graubünden Qendror, janë prekur nga kjo masë.

“Rreth 100 punonjës do të preken në total,” tha Gian Reto Caduff, kreu i zyrës kantonale, duke konfirmuar raportimin e RSI për Keystone-SDA. Aplikimet e gjashtë kompanive u dorëzuan në kohë deri më 5 janar.

Sezona e kaluar dimërore nuk pati asnjë kompani në kanton që të aplikonte për punë me kohë të shkurtuar për shkak të humbjeve të klientëve nga moti. “Herën e fundit që regjistruam një numër më të lartë ishte në dhjetor 2022, me 13 regjistrime të aprovuara paraprakisht, dhe më pas përsëri në fillim të vitit 2023,” shtoi Caduff.

Shumë pista janë të mbyllura

Një vëzhgim i faqeve zyrtare të teleferikëve në Surselva dhe Graubünden Qendror tregon se shumë pista mbeten të mbyllura për shkak të mungesës së borës. Në Flims Laax Falera, vetëm 107 nga 216 kilometra pistash janë të hapura. Në Obersaxen Mundaun, 12 nga 45 pistat janë të aksesueshme.

Në Savognin, entuziastët e sporteve dimërore mund të skijojnë në një duzinë pistash, megjithëse zona e skive ka gjithsej 25 pista. Teleferiku Brambrüesch mbi Chur shtyu hapjen e tij për pothuajse një muaj dhe filloi të funksionojë vetëm më 13 janar.

Një sondazh i ri tregon se zviceranët e shohin neutralitetin më pragmatik se sa besohej më parë. Edhe pse 80% e popullsisë dëshiron të ruajë neutralitetin, një shumicë është e gatshme të furnizojë Ukrainën me armë për vetëmbrojtje.

Sipas një studimi të përfaqësueshëm nga instituti Sotomo, 56% e të pyeturve janë pro ose kryesisht pro dërgimit të municioneve zvicerane për mbrojtjen me dronë në Ukrainë. Në të njëjtën kohë, 85% besojnë se Zvicra nuk duhet të marrë pjesë në konflikte ushtarake.

Neutraliteti pragmatik

Zvicranët tregohen fleksibël dhe pragmatikë kur bëhet fjalë për neutralitetin. Rreth 80% mbështesin dërgimin e jelekëve mbrojtës për Ukrainën, gjë që aktualisht Zvicra nuk e bën, për të ruajtur barazinë mes agresorit (Rusia) dhe viktimës së luftës (Ukraina), transmeton albinfo.ch.

Një shumicë gjithashtu mbështet sanksionet ekonomike ndaj shteteve që shkelin ligjin ndërkombëtar (75%).

Michael Hermann nga Sotomo thekson se për popullsinë, neutraliteti nuk është një ideologji e fortë, por një mjet pragmatik. “Neutraliteti shihet si diçka praktike që do të mbetet e vlefshme për sa kohë që është e dobishme,” shpjegon ai.

Bashkëpunimi ndërkombëtar dhe NATO

Sondazhi zbulon gjithashtu se zviceranët mbështesin afrimin e politikës së sigurisë me Bashkimin Evropian dhe NATO-n. 83% duan të bashkëpunojnë me shtete miqësore për mbrojtjen e tyre, ndërsa 74% nuk besojnë se neutraliteti i armatosur ofron mbrojtje efektive.

58% e të pyeturve nuk përjashtojnë mundësinë e anëtarësimit në NATO nëse situata e sigurisë përkeqësohet. Hermann shpjegon se shumica e popullsisë e sheh neutralitetin si një koncept të suksesshëm për Zvicrën, por me një qasje shumë pragmatike: neutraliteti mund të interpretohet në mënyrë që të lejojë pjesëmarrjen në aleanca mbrojtëse sipas nevojës.

Metodologjia e sondazhit

Sondazhi u realizua nga instituti Sotomo për llogari të shoqatës së re “NeutRealität” dhe përfshiu 2088 pjesëmarrës të pyetur online nga 7 deri më 20 nëntor 2025. Gabimi i mundshëm statistik është +/-2.2%.

Një studim i ri i organizatës Addiction Switzerland hedh dritë mbi tregun e zi të kanabisit në Zvicër dhe tregon se produktet që qarkullojnë aty ndryshojnë ndjeshëm si në çmim ashtu edhe në përmbajtjen e substancës aktive THC.

Sipas studimit, çmimi i kanabisit në tregun e zi varion nga 1 deri në 37 franga zvicerane për gram, ndërsa niveli i THC-së (tetrahidrokanabinol) shkon nga 1 për qind deri në 60 për qind. “Këto janë luhatje jashtëzakonisht të mëdha”, thotë Frank Zobel, zëvendësdrejtor i Addiction Switzerland dhe bashkautor i studimit.

Studimi tregon gjithashtu se nuk ekziston një lidhje e qartë mes çmimit dhe fuqisë së produktit, çka e bën blerjen e kanabisit në tregun e zi një lloj “lotarie” për konsumatorët.

Produkte gjithnjë e më të forta dhe më të lira

Një gjetje shqetësuese lidhet me rrëshirën e kanabisit (hashashin). Edhe pse është më e përqendruar se lulet e kanabisit, ajo rezulton të jetë më e lirë për gram, duke e bërë produktin me fuqinë më të lartë dhe çmimin më të ulët në tregun e zi. Ndryshe nga lulet, rrëshira zakonisht importohet.

“Ky është një trend i përgjithshëm në tregjet e drogës: produktet po bëhen gjithnjë e më të forta dhe më të lira,” shpjegon Zobel. Sipas tij, përmbajtja e THC-së në rrëshirë ka arritur së fundmi rreth 30 për qind, gjë që përbën rrezik të veçantë për përdoruesit pa përvojë ose për ata që nuk e kontrollojnë mirë konsumin.

Krahasimi me projektin pilot në Lozanë

Në studim janë krahasuar produktet e tregut të zi në kantonin Vaud me kanabisin e ofruar në kuadër të projektit pilot të qytetit të Lozanës, ku shpërndarja bëhet në mënyrë të kontrolluar dhe ligjore.

Edhe pse në tregun e zi çmimet për sasi të mëdha janë më të ulëta dhe rrëshira ka mesatarisht përmbajtje më të lartë THC, Zobel thekson se produktet e projektit pilot mbeten konkurruese. “Shumica e pjesëmarrësve janë të lehtësuar që kanë dalë nga tregu i zi,” thotë ai.

Megjithatë, Zobel paralajmëron se në një treg të ligjshëm duhet treguar kujdes me produktet shumë të forta dhe çmimet shumë të ulëta, pasi këto mund të nxisin konsum problematik.

Drejt rregullimit ligjor të kanabisit

Në Zvicër po zhvillohet një debat i gjerë mbi dekriminalizimin dhe rregullimin e kanabisit. Komisioni Shëndetësor i Këshillit Kombëtar ka propozuar një ligj të ri që do t’u mundësonte të rriturve akses të rregulluar në produkte kanabisi, për shembull përmes farmacive ose dyqaneve të licencuara.

Prodhimi dhe tregtimi do të kontrolloheshin nga shteti, pa synuar nxitjen e konsumit, ndërsa kanabisi do të vazhdonte të klasifikohej si lëndë narkotike. Ligji pritet të hyjë në fuqi jo më herët se viti 2027. Ndërkohë, përveç Lozanës, projekte pilot për shpërndarjen legale të kanabisit janë duke u zhvilluar edhe në qytete të tjera zvicerane.

Gjatë Forumit Ekonomik Botëror (WEF), një zjarr shpërtheu në Hotel Victoria në Davos. Sipas raportimeve të një lexuesi, zjarri ka prekur një kasolle druri të vogël pranë hotelit.

Zjarrfikësit dhe policia janë në vendngjarje dhe po menaxhojnë situatën. Një punonjës i hotelit konfirmoi se është një zjarr i vogël dhe se njerëzit po evakuohen. Policia ka rrethuar zonën për siguri, raporton blick  transmeton albinfo.ch.

Zëdhënësi i Policisë Kantonale të Graubünden, Roman Rüegg, deklaroi për median se nuk ka të lënduar dhe situata është nën kontroll. Sipas gazetës Südostschweiz, zjarrfikësit po largohen gradualisht nga vendngjarja.

Nëse çiftet e martuara nuk do të tatoheshin më së bashku, por individualisht, më shumë gra do të ishin aktive në tregun e punës. Kjo është pritshmëria e përkrahësve të tatimit individual, i cili do t’i nënshtrohet votimit më 8 mars. Ata flasin për mijëra vende të reja pune që mund të plotësohen. Sa realiste janë këto pritshmëri? Një vështrim mbi faktet dhe vlerësimet.

Situata aktuale

Aktualisht, çiftet e martuara në Zvicër tatohen si një njësi e vetme, ku të ardhurat e të dy partnerëve mblidhen së bashku. Për shkak të sistemit progresiv të taksave, kjo shpesh rezulton më e kushtueshme sesa tatimi i ndarë. Si pasojë, shumë gra heqin dorë nga avancimi profesional ose nga rritja e orarit të punës: pse të punosh më shumë, kur një pjesë e madhe e të ardhurave shtesë përfundon në taksa?

Sidomos në familjet me fëmijë, ku kujdesi duhet organizuar dhe paguar, një të ardhur e dytë shpesh nuk duket e leverdishme.

Çfarë presin përkrahësit e tatimit individual?

Mbështetësit e reformës besojnë se, me heqjen e këtij disavantazhi fiskal, gratë – veçanërisht bashkëshortet dhe nënat – do të hynin më shpesh në tregun e punës ose do të rrisnin përqindjen e punësimit. Nëse kjo do të ndodhë realisht, mbetet e pasigurt, por disa studime flasin për një efekt të konsiderueshëm.

Sipas vlerësimeve, në nivel federal mund të krijohen 12’000 deri në 20’000 vende shtesë pune me orar të plotë si pasojë e tatimit individual.

Çfarë thonë studimet?

Studimi më i fundit (IWP, Brandt, 2025) parashikon rreth 16’000 vende të reja pune me orar të plotë. Prej tyre, rreth 15’000 persona do të hynin rishtazi në tregun e punës ose do të rrisnin orarin nga punë me kohë të pjesshme në kohë të plotë.

Studime të tjera janë porositur nga iniciatorët e reformës (Ecoplan, 2019) dhe nga qeveria federale (Departamenti Federal i Financave, 2022). Të gjitha arrijnë në përfundimin se pjesa më e madhe e rritjes vjen nga gratë, pasi ato janë më pak të punësuara dhe zakonisht punojnë me orar më të shkurtër.

Vlerësimet kryesore:

IWP (2025): 16’300 vende pune

DFF/EFD (2022): 11’900 vende pune

Ecoplan (2019): 19’300 vende pune

Pse pritet ky efekt?

Supozimi kryesor është se, me uljen e barrës tatimore, njerëzit duhet të punojnë më pak për të fituar të njëjtën shumë – ose, alternativisht, të punojnë më shumë për të fituar më shumë. Sipas kërkimeve ekonomike, shumica zgjedh opsionin e dytë: rrit angazhimin në punë, sepse një pjesë më e madhe e të ardhurave mbetet në xhep.

Megjithatë, madhësia e këtij efekti mbetet një vlerësim. Prandaj edhe shifrat ndryshojnë nga një studim në tjetrin, por të gjitha flasin për të njëjtin rend madhësie.

Para apo kohë e lirë?

Ekziston edhe një dilemë tjetër: kush mund të fitojë të njëjtën shumë duke punuar më pak, mund të zgjedhë më shumë kohë të lirë në vend të më shumë të ardhurave – për shembull për familjen ose kujdesin ndaj fëmijëve. Megjithatë, studimet tregojnë se uljet e taksave, në përgjithësi, çojnë drejt rritjes së punësimit.

A është shfrytëzuar tashmë potenciali?

Pjesëmarrja e grave në tregun e punës në Zvicër është tashmë mbi 80 për qind, një nivel i lartë në krahasim ndërkombëtar. Edhe pagat janë relativisht të larta, gjë që u mundëson shumë njerëzve të zgjedhin më shumë kohë të lirë në vend të më shumë të ardhurave. Rritja e punës me kohë të pjesshme e reflekton qartë këtë trend.

A ka mjaft vende të përshtatshme pune?

Gratë që, sipas studimeve, do të hynin në tregun e punës, duhet gjithashtu të gjejnë vende të përshtatshme. Kjo varet nga kualifikimet e tyre, nevojat e kompanive dhe situata e përgjithshme ekonomike.

Sa i madh është realisht efekti?

Tatimi individual në nivel federal ka shumë gjasa të sjellë më shumë gra në tregun e punës. Megjithatë, mbetet e paqartë se sa saktësisht. 10’000 deri në 20’000 vende shtesë pune në një treg me rreth 4.5 milionë vende pune do të ishte një zhvillim i rëndësishëm – por jo një ndryshim themelor i tregut të punës.