Në Zvicër janë rritur tensionet politike lidhur me zbatimin e iniciativës për infermierinë, e miratuar nga 61% e qytetarëve në referendumin e nëntorit 2021. E majta akuzon shumicën borgjeze në Parlament se nuk po respekton vullnetin e popullit, ndërsa kjo e fundit i konsideron masat e propozuara si tepër të kushtueshme.

Iniciativa parashikon, ndër të tjera, përmirësimin e kushteve të punës për infermierët, përfshirë uljen e orarit të punës dhe kompensime më të mira për punën gjatë festave dhe fundjavave. Për këtë qëllim, Këshilli Federal kishte propozuar uljen e orarit maksimal javor nga 50 në 45 orë dhe shtesa page prej 50% për punën në ditë feste.

Megjithatë, një komision i Këshillit Kombëtar ka zbutur këto propozime, duke ruajtur orarin maksimal aktual, duke vendosur orarin standard në 42 orë dhe duke ulur shtesat e pagës për festat në 25%.

Projektligji pritet të shqyrtohet më tej në seancë plenare nga Këshilli Kombëtar dhe më pas nga Këshilli i Shteteve, ku mund të ketë ende ndryshime.

Eksperti i mbrojtjes Camille Grand paralajmëron se Europa duhet të reflektojë mbi sigurinë e saj ushtarake, duke marrë parasysh se Shtetet e Bashkuara po humbasin gradualisht interesin për sigurinë evropiane. Ai thekson se kjo nuk do të thotë shkëputje nga SHBA-të, por riorganizim i partneritetit për të garantuar mbrojtjen e kontinentit në dekadat e ardhshme.

Grand nënvizon se NATO mbetet struktura kyçe e mbrojtjes, por sugjeron një “fazë 3.0”, më evropiane, ku SHBA-të mbeten aleate, por europianët marrin më shumë përgjegjësi. Ai përmend edhe tensionet rreth Grenlandës si një test për funksionimin e Aleancës dhe thekson nevojën për një qasje të organizuar dhe bashkëpunuese, transmeton albinfo.ch.

Eksperti thekson se sfidat e reja ndërkombëtare dhe konkurrenca midis fuqive të mëdha kërkojnë që Europa të rrisë kapacitetet e mbrojtjes dhe të marrë vendime strategjike, duke lënë pas komoditetin e dekadave të fundit të paqes nën ombrellën amerikane.Europa duhet të rishikojë sigurinë ushtarake përballë tërheqjes amerikane, paralajmëron eksperti Camille Grand
Eksperti i mbrojtjes Camille Grand paralajmëron se Europa duhet të reflektojë mbi sigurinë e saj ushtarake, duke marrë parasysh se Shtetet e Bashkuara po humbasin gradualisht interesin për sigurinë evropiane. Ai thekson se kjo nuk do të thotë shkëputje nga SHBA-të, por një riorganizim i partneritetit për të garantuar mbrojtjen e kontinentit në dekadat e ardhshme.
Grand nënvizon se NATO mbetet struktura kyçe e mbrojtjes, por sugjeron një “fazë 3.0”, më evropiane, ku SHBA-të mbeten aleate, por europianët marrin më shumë përgjegjësi. Ai përmend edhe tensionet rreth Grenlandës si një test për funksionimin e Aleancës dhe thekson nevojën për një qasje të organizuar dhe bashkëpunuese.
Eksperti thekson se sfidat e reja ndërkombëtare dhe konkurrenca midis fuqive të mëdha kërkojnë që Europa të rrisë kapacitetet e mbrojtjes dhe të marrë vendime strategjike, duke lënë pas komoditetin e dekadave të fundit të paqes nën ombrellën amerikane.

Të dielën në mëngjes, pak para orës 09:00, flakët përfshinë plotësisht një banesë pranë stacionit hekurudhor Altstetten në Cyrih. Për shkak të zjarrit, 20 persona u evakuuan nga ndërtesa, ndërsa banori i banesës u dërgua në spital për kontroll mjekësor.

Në vendngjarje ndërhyri një numër i madh forcash zjarrfikëse dhe emergjente. Falë reagimit të shpejtë, u arrit që zjarri të vihej nën kontroll dhe të mos përhapej në banesat e tjera. Shkaqet e zjarrit janë ende nën hetim.

Si qytet pritës në vitin 2025, Bazeli ia dorëzoi stafetën organizimit të Festivalit të Këngës Eurovision 2026 (ESC) Vjenës të hënën.

Për të shënuar këtë rast, kryebashkiaku i Bazelit, Conradin Cramer, i dhuroi kryeqytetit austriak një fanar karnavali.

Kjo do të jetë paraqitja e fundit e Bazelit si qytet pritës përpara se roli i tij të përfundojë zyrtarisht, thanë autoritetet e Bazelit në një njoftim për shtyp të hënën. Dhe ashtu si në ceremoninë e hapjes majin e kaluar në brigjet e Rinit, karnavali do të marrë pjesë përsëri në brigjet e Danubit, shkruan swissinfo, transmeton albinfo.ch.

Për të shënuar dorëzimin, një bandë me kostume me vathë dhe daulle mbajti një fanar karnavali të projektuar posaçërisht për qytetin e ri pritës përmes Vjenës. Conradin Cramer do t’ia dhurojë fanarin Kryetarit të Bashkisë së Vjenës, Michael Ludwig, në ceremoninë e hedhjes së shortit për gjysmëfinalet e ESC 2026 në Bashkinë e Vjenës.

Fanari i karnavalit paraqet këngëtarin austriak JJ, i cili solli ESC 2026 në Vjenë me fitoren e tij në Bazel pranverën e kaluar, me këngën Wasted Love. Në anën e pasme paraqitet një “Ueli” – një figurë tipike e karnavaleve të Bazelit – me Shtëpinë e Operas së Vjenës dhe Katedralen e Bazelit në sfond.

Eurovision do të mbahet në Vjenë për herë të tretë nga 12 deri më 16 maj. Kryeqyteti austriak priti edicionet e vitit 1967 dhe 2015 të konkursit.

Bashkia e Crans-Montanës ka tërhequr kërkesën e saj për të qenë palë civile në lidhje me zjarrin që ndodhi në lokalin Le Constellation në natën e Vitit të Ri. RTS e zbulon këtë, duke shpjeguar se ky vendim erdhi pasi prokurorja e Valais kishte informuar Bashkinë se ajo kishte ndërmend t’ia mohonte këtë mundësi.

Nga dosja penale e marrë nga Qendra e Hetimit RTS, duket se përfaqësuesi i Zyrës së Prokurorit Publik të Valais nuk kishte ndërmend ta pranonte kërkesën e Bashkisë.

Më 5 janar, ai në fakt i kishte shkruar avokatit të Bashkisë se donte t’i “mohonte Bashkisë së Crans-Montanës cilësinë e palës civile, pasi ajo vepron si një autoritet i ngarkuar me mbrojtjen e interesave publike”.

Pas marrjes së komunikimit nga Zyra e Prokurorit, avokati i Bashkisë i kishte shkruar Zyrës së Prokurorit Publik: “Ju informoj se, nga respekti për viktimat dhe pavarësisht nga çdo konsideratë ligjore, bashkia e Crans-Montanës tërheq kërkesën e saj për të ngritur një palë civile”. Kjo do të thotë që Bashkia nuk do të jetë në gjendje t’u kërkojë të pandehurve kompensim për asnjë padrejtësi të pësuar.

Një kërkesë që kishte shkaktuar zemërim

Dy ditë pas tragjedisë së 1 janarit, e cila shkaktoi 40 vdekje, Bashkia e Crans-Montanës kishte njoftuar se kishte marrë “vendimin unanim” për të qenë palë civile në procedurat penale. Duke nënkuptuar kështu që ju e konsideroni veten viktimë në këtë rast, shkruan RSI. Njoftimi kishte shkaktuar indinjatë, veçanërisht pasi Bashkia kishte pranuar se nuk kishte kryer kontrollet në bar gjatë periudhës nga viti 2020 deri në vitin 2025, transmeton albinfo.ch.

Bashkia kërkon të jetë palë në procedura

Pavarësisht se ka tërhequr kërkesën për të qenë palë civile, Crans-Montana dëshiron të jetë pjesë e procedurave ligjore në vazhdim. Arsyet për avokatin Gaspard Couchepin janë dy. E para është se menaxheri i Constellation do të kishte kryer shkelje në lidhje me legjislacionin e ndërtimit. Menaxheri, lexojmë në dokumentin e dërguar nga avokati, “do të kishte ngritur në mënyrë të paligjshme një fumoir pranë daljes së emergjencës”, “do të kishte bllokuar derën e sigurisë së bodrumit” dhe në veçanti do të kishte “zvogëluar gjerësinë e shkallëve që lidh katin përdhes me bodrumin” pa autorizim.

Avokati i bashkisë gjithashtu pohon pikën në lidhje me shitjen e pijeve alkoolike. Menaxheri, shkruan Couchepin, “nuk e kontrolloi moshën e personave të pranishëm në Konstelacion”.

Tani i takon Zyrës së Prokurorit të vendosë nëse Bashkia e Crans-Montanës mund të ketë apo jo cilësinë e palës në procedurë.

Paneli Zgjedhor për Ankesa dhe Parashtresa në Kosovë ka refuzuar katër ankesa në lidhje me numërimin e votave për zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 28 dhjetorit.

Sipas njoftimit, bëhet e ditur se ky institucion i ka konsideruar tri ankesa si të pas-afatshme, ndërsa një ankesë, sipas tyre, është tërhequr.

Ankesa e Bekim Haxhiut është hedhur e pas-afatshme me të cilën ka kërkuar që të urdhërohet Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) që të anuloj të gjitha fletëvotimet e pranuara me postë pas datë 29.12.2025 dhe të përjashtoj nga numërimi të gjitha fletëvotimet të pranuara pas këtij afati përfshirë ato të pranuara me 02.01.2026 dhe 05.01.2026, për Zgjedhjet e Parakohshme për Kuvend të Republikës së Kosovës, transmeton albinfo.ch.

Po ashtu PZAP ka hedhur të palejuar ankesën e parashtruar nga kandidati për deputet nga radhët e Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), Jakup Nura, i cili kishte kërkuar ëë të urdhërohet KQZ-ja që t’i numëroj të gjitha vendvotimet në Komunën e Skenderajt.

Sa i përket çmimeve, ka lajme të mira dhe të këqija për konsumatorët zviceranë: ndërsa disa shërbime do të bëhen më të lira në vitin 2026, do të duhet të paguani më shumë për të tjerat.

Së pari, le të shohim se për çfarë do të duhet të shpenzoni më shumë në Zvicër në vitin 2026.

Prime të sigurimit shëndetësor

Duke ndjekur modelin e disa viteve të fundit, çmimet e sigurimit të detyrueshëm shëndetësor të Zvicrës (KVG/LAMal) do të rriten përsëri. Ato do të rriten me 4.4 përqind në vitin 2026.

Kjo është mesatarja kombëtare – normat e disa kantoneve do të jenë edhe më të larta: për shembull, me një rritje prej 6.9 përqind mbi primet aktuale, banorët e Ticinos do të përballen me rritjen më të lartë – që barazohet me 582 franga në muaj.

Tjetra është Valais (5.8 përqind – 439 franga); Appenzell-Innerrhoden (5.5 përqind – 322 franga); Uri (5.3 përqind – 363 franga); Zurich (5.1 përqind – 451 franga); dhe Graubünden (5 përqind – 400 franga).

Sigurimi i makinës

Gjithashtu do të duhet të investoni më shumë në xhepat tuaj për të paguar për një sigurim tjetër të detyrueshëm – që është sigurimi i makinës.

Arsyet kryesore që ofruesit përmendin për rritjen e çmimeve janë kostot më të larta për riparime, pjesët rezervë më të shtrenjta, si dhe rritja e dëmeve nga stuhia.

Midis kompanive të anketuara nga platforma e konsumatorëve Comparis, Generali, Zurich Zvicër, Allianz, PostFinance, TCS dhe Bâloise përmendën të gjitha nevojën për rregullime të primeve. Zurich dhe TCS thanë se tarifat ka të ngjarë të rriten pa specifikuar se kur ose me sa.

Simpego, nga ana e saj, foli për rregullime rast pas rasti pas rinovimit të kontratës, shkruan thelocal, transmeton albinfo.ch.

Këto dy shpenzime të mëdha – sigurimi shëndetësor dhe i makinës – do të marrin një pjesë të konsiderueshme nga buxhetet individuale dhe familjare, por ka edhe njëfarë lehtësimi në horizont për konsumatorët.

Energjia elektrike do të bëhet më pak e shtrenjtë

A e mbani mend se si çmimi i energjisë elektrike ishte rritur ndjeshëm pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia në vitin 2022?

Në atë kohë, ajo përfaqësonte një shpenzim të madh për familjet në Zvicër.

Por, pasi u stabilizuan në vitet në vijim, çmimet e energjisë elektrike pritet të bien me një mesatare prej katër përqind në vitin 2026. Kjo do të thotë që një familje tipike do të paguajë 27.7 centimë për kilovat-orë vitin e ardhshëm, duke përfaqësuar një kursim mesatar vjetor prej 58 frangash.

Ndërsa kursimet mund të duken modeste, ato shtohen me kalimin e viteve.

Kredi dhe hipoteka më të lira për konsumatorët

Në vitin 2025, Banka Kombëtare Zvicerane e uli normën e saj bazë të interesit në zero përqind, dhe pritet të mbetet kështu edhe në vitin 2026.

Ky është një lajm i mirë për pronarët e shtëpive që duhet të rinovojnë hipotekat e tyre ose ata që duan të blejnë prona në vitin 2026.

E njëjta gjë vlen edhe për kreditë e konsumatorit.

Nëse po kërkoni të blini artikuj të shtrenjtë që zakonisht blihen me kredi – si shtëpi ose automjete, për shembull – mund të përfitoni nga kushte më të mira.

Kjo sepse kur një bankë qendrore ul normat e interesit, kreditë bëhen më të lira. Pra, nëse kualifikoheni për një kredi (domethënë, nëse keni një rezultat të mirë krediti), kjo mund të jetë një kohë e mirë për të aplikuar për një të tillë.

Po qiratë?

Në përgjithësi, qiramarrësit përfitojnë gjithashtu nga normat e ulëta të interesit.

Meqenëse norma bazë e interesit pritet të mbetet e pandryshuar në vitin 2026, dhe inflacioni gjithashtu do të mbetet i ulët, nuk parashikohet një rritje e përgjithshme e qirave.

Vendet në kopshte në Austri janë zgjeruar ndjeshëm vitet e fundit. Për të rekrutuar staf shtesë të nevojshëm urgjentisht, Austria ka rritur për disa vite numrin e vendeve të trajnimit. Vetëm javën e kaluar, u lançua një fushatë për të promovuar rrugë të reja trajnimi në arsimin e hershëm të fëmijërisë. Megjithatë, zgjerimi deri më tani nuk ka çuar as në rritje të numrit të studentëve dhe as në diplomime, sipas shifrave nga Ministria e Arsimit.

Më shumë se vitin e kaluar

Duke filluar nga viti shkollor 2021/22, qeveria e mëparshme konservatore-e Gjelbër krijoi vende shtesë në kolegje për arsimin e hershëm të fëmijërisë (BAfEP), me 150 të shtuar vetëm në vitin e parë. Kjo ende nuk ka rezultuar në regjistrime më të larta. Sipas përgjigjes së Ministrisë së Arsimit ndaj një hetimi parlamentar nga Partia e Lirisë (FPÖ), rreth 10,400 persona u regjistruan në vitin shkollor 2024/25 në programin pesëvjeçar BAfEP, i cili kombinon trajnimin profesional me diplomën e shkollës së mesme, dhe në kolegje dy deri në trevjeçare për të rritur. Ndërsa kjo ishte më shumë se në vitin e kaluar shkollor (rreth 10,100), ishte ende më pak se në vitin 2020/21 (rreth 10,600).

Duke parë shifrat e detajuara për kolegjet për të rritur – ku janë krijuar shumica e vendeve të reja vitet e fundit – pati të paktën një rritje prej gati 10 përqind krahasuar me vitin 2020/21, në pak mbi 2,000 studentë.

Fokusi i politikës ka një arsyetim të qartë: të diplomuarit e kolegjeve për të rritur kanë shumë më tepër gjasa të punojnë në kopshte pas diplomimit – rreth 80 përqind, krahasuar me rreth gjysmën e të diplomuarve nga programi pesëvjeçar BAfEP. Megjithatë, vetëm rreth një e treta e të gjitha diplomave BAfEP vijnë aktualisht nga këto kolegje.

Zgjerimi i nisur në vitin 2021 gjithashtu nuk është reflektuar ende në numrat e diplomimeve. Në vitet shkollore 2022/23 dhe 2023/24 – grupet e para të diplomimit me vende shtesë – kishte rreth 2,000 të diplomuar çdo vit, sipas ministrisë, afërsisht e njëjtë me tre vitet e mëparshme. Midis të diplomuarve, ka pasur një zhvendosje të kohëve të fundit drejt rrugës së kolegjit: 640 diploma u dhanë në këtë format, gati 200 më shumë se në vitin 2020/21.

140 ndërrues karriere në kolegjet e trajnimit të mësuesve

Duke parë më tej, trendi duket më pak mbresëlënës. Në vitin 2017, të dhënat e ministrisë tregojnë rreth 600 të diplomuar në kolegje. Duke përfshirë programin pesëvjeçar, në atë kohë kishte 2,300 të diplomuar – më shumë mësues të rinj potencialë të kopshtit sesa para se të fillonte zgjerimi aktual i trajnimit.

Në përgjigje të mungesës së stafit, rrugë shtesë trajnimi janë krijuar së bashku me BAfEP-të në vitet e fundit, duke përfshirë programe për ndërrues karriere në kolegjet e trajnimit të mësuesve (PH). Megjithatë, krahasuar me më shumë se 10,000 studentët BAfEP, këto programe mbeten margjinale. Në vitin shkollor 2024/25, vetëm rreth 140 persona u regjistruan në programet e edukimit të hershëm të fëmijërisë në shkollat ​​e mesme, sipas Ministrisë së Arsimit, shkruan theinternational. Një program edukimi i vazhdueshëm në Universitetin e Grazit, që synonte kualifikimin e asistentëve për t’u bërë edukatorë udhëheqës të grupeve, u përfundua së fundmi nga rreth 100 pjesëmarrës, transmeton albinfo.at.

Sipas Ministrit të Arsimit Christoph Wiederkehr (NEOS), Austrisë i mungojnë ende disa mijëra mësues kopshtesh. Prandaj, qeveria ka caktuar 32 milionë euro për 4,000 vende shtesë trajnimi deri në vitin 2028/29. Strategjia përfshin zgjerimin e programeve universitare me kohë të pjesshme, me qëllim ofrimin e tyre në çdo distrikt politik. Përdorimi i shtuar i mësimit në distancë synon të arrijë më mirë njerëzit e moshës 20 deri në 45 vjeç në zonat rurale që kërkojnë një ndryshim karriere.

Në të njëjtën kohë, ministria planifikon të synojë gjithnjë e më shumë të diplomuarit e shkollave të mesme: së bashku me Kampusin e Universitetit të Shkencave të Aplikuara në Vjenë, një diplomë bachelor në edukimin e hershëm të fëmijërisë do të ofrohet në kolegje të zgjedhura të trajnimit të mësuesve duke filluar nga kjo vjeshtë.

Viti 2026 do të jetë një vit i politikës evropiane për Zvicrën. Parlamenti do të debatojë marrëveshjet me Bashkimin Evropian dhe popullsia do të votojë për një iniciativë të UDC-së që bën thirrje për kufizimin e imigracionit.

Këshilli Federal do t’i dërgojë mesazhin e tij Parlamentit në mars mbi paketën e marrëveshjeve me Bashkimin Evropian. Zyrtarët e zgjedhur nga të gjitha palët mezi presin të fillojnë këto debate, duke filluar me përfaqësuesit e UDC-së. Partia ka kohë që po përgatit luftën e saj kundër BE-së, me komunikata, podkaste dhe iniciativa popullore.

Një bekim i kalendarit, UDC do të ketë një mundësi të parë verën e ardhshme për të dobësuar këto marrëveshje të reja, me iniciativën e saj “Jo Zvicër në 10 milionë”. Teksti dëshiron të kufizojë madhësinë e popullsisë zvicerane duke frenuar imigracionin dhe, nëse është e nevojshme, të rinegociojë marrëveshjet e nënshkruara tashmë me Brukselin. Kundërshtarët e tekstit kanë frikë se nëse po, marrëveshjet dypalëshe I dhe II do të dështojnë, shkruan RTS, transmeton albinfo.ch.

Nëse UDC thotë po, marrëveshjet e reja do të kenë tashmë epërsi në krah. UDC ka një lloj topi ndeshjeje në zotërim edhe para votimit për paketën Zvicër-BE, e cila do të zhvillohet në vitin 2027 ose 2028.

Interes në rritje i popullsisë

“Çështjet evropiane janë bërë gjithnjë e më të rëndësishme për votuesit”, thotë Rahel Freiburghaus, profesoreshë asistente në politikën zvicerane në Universitetin e Lozanës, në La Matinale, duke specifikuar se kjo është tani “sfida e tretë e madhe” në sytë e tyre, me kostot e shëndetësisë që mbeten shqetësimi kryesor.

Rahel Freiburghaus e shpjegon këtë evolucion pjesërisht duke pasur parasysh “kontekstin ndërkombëtar, më kompleks, veçanërisht që nga kthimi i Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë”.