Archives

Politikë për mua do të thotë të ndërtosh ura

Posted on by Arben Gjinaj

I nderuari Andreas, kur filloi karriera jote politike dhe a e sheh të qenit figurë publike më shumë si privilegj apo si përgjegjësi?

Karriera ime politike filloi në vitin 2006 si këshilltar bashkiak në qytetin tim të lindjes, Korneuburg. Pesë vjet më vonë, në vitin 2011, u emërova këshilltar bashkiak për çështjet ekonomike, përpara se të zgjidhesha deputet në Parlamentin e Austrisë, në tetor 2019. Për mua, është një nder i madh dhe një privilegj i veçantë të jem figurë publike. Në të njëjtën kohë, e shoh edhe si një përgjegjësi të madhe – domethënë, të punoj për të gjithë njerëzit në Austri, pavarësisht nga origjina, feja apo prejardhja e tyre shoqërore. Për mua, politikë do të thotë ndërtim urash dhe justifikim i besimit që njerëzit kanë tek unë përmes një pune të ndershme dhe të besueshme.

 

Kur ke pasur kontakt për herë të parë me kosovarët dhe çfarë përshtypjeje ke për ta?

Kontakti im i parë i drejtpërdrejtë me shqiptarët nga Kosova ndodhi nëpërmjet grupit parlamentar të Shoqatës së “Miqësisë Austriako-kosovare” në Parlament. Në atë kohë, fokusi kryesor ishte njohja e patentë-shoferëve të Kosovës në Austri – një çështje që ishte e rëndësishme për shumë njerëz dhe ishte trajtuar prej vitesh. Edhe gjatë këtij kontakti fillestar, i përjetova kosovarët si njerëz jashtëzakonisht të përkushtuar, të ngrohtë dhe të vendosur, të cilët janë të dedikuar fuqimisht ndaj komunitetit të tyre, duke treguar njëkohësisht respekt të madh për Austrinë. Këto takime përforcuan dëshirën time për të thelluar më tej marrëdhëniet midis vendeve tona.

Deputeti Andreas Minnich gjatë një takimi me presidenten e Kosovës, Vjosa Osmanin

 

A mund ta përshkruash shkurtimisht historinë e Shoqatës së “Miqësisë Austriake-kosovare” për lexuesit tanë: Kur u themelua, cili është vizioni, misioni dhe qëllimet e saj, dhe cilët janë anëtarët e saj?

Shoqata e “Miqësisë Austriako-kosovare” u themelua në prill 2016 nga kolegu im euro-deputet, Lukas Mandl, së bashku me shumë mbështetës të përkushtuar. Që nga fillimi, shoqata kishte qëllime të qarta dhe të orientuara drejt së ardhmes: mbështetjen e liberalizimit të vizave për Kosovën, shoqërimin e vendit në rrugën e saj drejt anëtarësimit në BE, promovimin e anëtarësimit në Këshillin e Evropës dhe thellimin e marrëdhënieve dypalëshe në të gjitha fushat e shoqërisë. Disa vjet pas themelimit të saj, pata privilegjin të bëhesha pjesë e kësaj shoqate miqësie. Sot, ne jemi thellësisht të përkushtuar për të forcuar më tej lidhjen midis Austrisë dhe Kosovës në një nivel politik, ekonomik, kulturor dhe njerëzor dhe për të ndërtuar ura të reja bashkëpunimi.

 

Si janë sot marrëdhëniet midis Austrisë dhe Kosovës dhe si e vlerëson rolin e Shoqatës së “Miqësisë…” që ti drejton në forcimin dhe zhvillimin e këtyre raporteve?

Unë, besoj se marrëdhëniet midis Austrisë dhe Kosovës aktualisht janë në një nivel jashtëzakonisht pozitiv dhe të qëndrueshëm. Ekziston një shkëmbim intensiv dhe besimplotë në të gjitha nivelet: politik, ekonomik dhe kulturor. Do të doja të theksoja veçanërisht dialogun e rregullt me ambasadorin kosovar në Vjenë, i cili zhvillohet jo vetëm në kontekstin e ngjarjeve zyrtare, por edhe në formën e një diskutimi të vazhdueshëm dhe të hapur mbi çështjet aktuale. Si kryetar i Shoqatës së “Miqësisë Austriako-kosovare”, e shoh rolin tonë si promovim aktiv të këtij dialogu, dhënien e një impulsi të ri dhe inicimin e projekteve të përbashkëta. Ne e shohim veten si ndërtues urash midis dy vendeve tona – me qëllim thellimin e mëtejshëm të marrëdhënieve tashmë të shkëlqyera.

Çfarë aktivitetesh planifikon Shoqata e “Miqësisë…” në të ardhmen, dhe cilat janë planet afatgjata?

Shoqata jonë po punon vazhdimisht për të thelluar bashkëpunimin midis Austrisë dhe Kosovës në shumë fusha – qoftë politikë, ekonomi, kulturë apo arsim. Një nga prioritetet tona aktuale është mbështetja e Kosovës në rrugën e saj drejt integrimit evropian. Si anëtar dhe delegat në Këshillin e Evropës, është një përparësi personale për mua ta shoh Kosovën si anëtare të plotë të këtij institucioni. Pranimi i Kosovës në Këshillin e Evropës do të ishte një sinjal i fortë nga komuniteti evropian dhe një hap i rëndësishëm drejt njohjes ndërkombëtare dhe stabilitetit të vendit. Në planin afatgjatë, ne duam të forcojmë më tej marrëdhëniet dypalëshe dhe të mbështesim në mënyrë aktive rrugën e Kosovës drejt Evropës përmes projekteve të synuara, ngjarjeve të dialogut dhe nismave parlamentare.

 

Shtatorin e kaluar, ti u rizgjodhe si deputet në Parlamentin e Austrisë. Një numër i madh i shtetasve austriakë me origjinë kosovare votuan për ty. Si e sheh ti integrimin e kosovarëve në jetën politike austriake?

Dua të falënderoj sinqerisht shumë shqiptarë të Kosovës në Austri që më dhanë përsëri besimin e tyre dhe më dhanë votën e tyre shtatorin e viti të kaluar. Ky besim është një nder i madh për mua dhe, në të njëjtën kohë, një detyrim për të qenë një zë për të gjithë shqiptarët dhe kosovarët në vendin tonë, madje edhe në Parlamentin Austriak. E shoh integrimin e njerëzve me origjinë kosovare në Austri shumë pozitivisht në përgjithësi. Shumë prej tyre janë integruar jashtëzakonisht mirë në shoqërinë tonë – profesionalisht, në jetën shoqërore dhe gjithnjë e më tepër edhe politikisht. Është e rëndësishme që gjithnjë e më shumë njerëz me origjinë shqiptare ose kosovare të marrin pjesë aktive në jetën politike, sepse kjo jo vetëm që forcon zërin e tyre, por edhe pasuron demokracinë tonë. Jam shumë i nderuar dhe i përkushtuar për të qenë një zë për të gjithë shqiptarët dhe kosovarët në vendin tonë.

Përfaqësues të komunitetit shqiptar në Austri, vizitë në Parlamentin e Austrisë dhe takim përmbajtësor me deputetin, Andreas Minnich

 

Për kosovarët që jetojnë në Austri ti je bërë veçanërisht i njohur përmes projektit “Agjenda Kosova 2030’’. Për çfarë bëhet fjalë saktësisht në këtë koncept?

“Agjenda Kosova 2030’’ është njëkohësisht një vizion dhe një qëllim konkret: Së bashku me partnerët tanë në Austri dhe Kosovë, ne duam të punojmë drejt anëtarësimit të Kosovës në Bashkimin Evropian deri në vitin 2030. Ky qëllim është ambicioz, por i arritshëm – nëse politika, biznesi dhe shoqëria civile punojnë së bashku. Agjenda qëndron për një kurs të qartë evropian për Kosovën, për një gatishmëri për reforma, përparim dhe stabilitet. Austria luan një rol të veçantë në këtë sepse kemi lidhje historikisht të ngushta dhe vendi ynë e mbështet aktivisht Kosovën në procesin e saj të integrimit evropian. Jam i bindur se me përpjekje të kombinuara, ëndrra e pranimit të Kosovës në BE mund të bëhet realitet.

 

Në nivel rrethi, bashkie dhe rajoni në të gjithë Austrinë, ka politikanë nga Shqipëria dhe Kosova. A mendon se ka ardhur koha të kesh një koleg me origjinë kosovare në Parlamentin e Austrisë?

Po, absolutisht. E konsideroj një hap të ardhshëm krejtësisht të natyrshëm dhe të rëndësishëm që ne gjithashtu të mirëpresim anëtarë të parlamentit me origjinë kosovare ose shqiptare në Parlamentin e Austrisë. Shumë njerëz me origjinë nga Kosova apo Shqipëria po japin kontribut të jashtëzakonshme në Austri – në biznes, kulturë, arsim dhe gjithnjë e më shumë edhe në politikë në nivel komunal dhe rajonal. Ky zhvillim tregon se integrimi në Austri ka sukses kur njerëzit janë të përkushtuar dhe marrin përgjegjësi. Përfaqësimi në parlament përmes një deputeti me origjinë kosovare, pra, jo vetëm që do të ishte një simbol i integrimit të suksesshëm, por edhe një aset për demokracinë tonë. Diversiteti forcon politikën – dhe pasqyron Austrinë moderne dhe të hapur që duam ta formësojmë së bashku.

Andreas Minnich bashkë me deputet nga Kosova dhe asutrikë, vizitë në Misionin Katollik Shqiptar në Austri

Samiti IV i Diasporës do të mbahet në prill të këtij viti në Tiranë

Posted on by BR

Ministrja për Evropën dhe Punët e Jashtme e Shqipërisë, Elisa Spiropali, zhvilloi një takim online me anëtarët e Këshillit Koordinues të Diasporës, me fokus bashkëpunimin dhe fuqizimin e rolit të diasporës në sfidat e zhvillimit të vendit.

Spiropali bën të ditur se në takim u fol për tri çështje konkrete: Strategjia Kombëtare e Diasporës 2026-2030, risitë e Ligjit të Ri për Diasporën, si dhe përgatitjet për samitin e 4-t të Diasporës.

Ajo thekson se Strategjia Kombëtare e Diasporës 2026-2030, e ngre në një tjetër nivel ndërveprimin me shqiptarët përtej kufijve.

Kryediplomatja shton se gjatë takimit onlime u diskutua për risitë e Ligjit të Ri për Diasporën, përfshirë krijimin e Qendrave të Kulturës shqiptare në botë, fuqizimin e Agjencisë Kombëtare për Diasporën dhe shtimin e numrit të anëtarëve të Këshillit Koordinues të Diasporës.

Gjithashtu, shton ministrja Spiropali, u diskutua edhe për përgatitjet për samitin IV të Diasporës që do të mbahet në Tiranë në datat 14 dhe 15 prill, si një platformë konkrete e bashkëpunimit, transmeton albinfo.ch.

Sot votohet në Gostivar, Mavrovë-Rostushë, Vrapçisht dhe Qendër Zhupë

Posted on by BR

Sot votohet në katër komuna të Maqedonisë Veriore: Gostivar, Mavrovë-Rostushë, Vrapçisht dhe Qendër Zhupë, ku po mbahen zgjedhje të përsëritura për kryetar komune, pasi në raundin e parë të zgjedhjeve lokale të mbajtura më 19 tetor të vitit të kaluar nuk u arrit pjesëmarrja e nevojshme ligjore prej së paku 33,33 për qind të votuesve të regjistruar.

Zgjedhjet e përsëritura sipas Kodit Zgjedhor nuk kanë prag të daljes, ndërsa për zgjedhjen e kryetarit të komunës është e nevojshme që njëri nga kandidatët të marrë më shumë se gjysmën e votave të votuesve që kanë dalë. Votimi ka filluar në orën 7 të mëngjesit, ndërsa do të mbyllet në orën 19, shkruan Alsat, transmeton albinfo.ch.

Të drejtë vote për këto katër komuna kanë gjithsej 128.286 qytetarë.

Edhe atë, 82.870 qytetarë në Gostivar, 27.279 në Vrapçisht, 10.575 në Mavrovë-Rostushë dhe 7.562 qytetarë në Qendër Zhupë.

Në komunën e Gostivarit votimi po zhvillohet në 120 vendvotime, në Mavrovë dhe Rostushë në 40, në Vrapçisht në 39 vendvotime, ndërsa në Qendër Zhupë në Listën Zgjedhore janë të regjistruar gjithsej 7.562 votues.

Qytetarët e realizojnë të drejtën e tyre të votës me dokumente të vlefshme personale – letërnjoftim ose pasaportë, ndërsa identiteti i tyre konfirmohet në mënyrë shtesë edhe përmes pajisjeve për identifikim biometrik.

Një ditë më parë në këto komuna votuan personat e sëmurë, të pafuqishëm, si dhe të burgosurit. Nga 248 persona të sëmurë dhe të pafuqishëm të paraqitur, votuan 242. Në Qendër Zhupë votuan dy persona, në komunën Mavrovë–Rostushë 66, në Vrapçisht 31 persona, ndërsa në Gostivar 143 persona. Përveç të sëmurëve dhe të pafuqishmëve, dje votuan edhe të burgosurit. Nga gjithsej 94 persona të paraqitur për votim në institucionet korrektuese-përmirësuese, dje votuan 45 të burgosur.

Sa % e popullsisë zvicerane është mbi 65 vjeç

Posted on by BR

Tajvani ka kaluar një prag demografik. Për herë të parë, më shumë se 20% e popullsisë së tij është 65 vjeç e lart, duke e klasifikuar zyrtarisht ishullin si një shoqëri “super e plakur” sipas kritereve të Kombeve të Bashkuara, raportoi Focus Taiwan.

Sipas shifrave qeveritare të publikuara të premten, 4.67 milionë njerëz në Tajvan ishin 65 vjeç ose më të vjetër vitin e kaluar, duke përbërë 20.06% të popullsisë prej pak më shumë se 23 milionë.

Ky përcaktim pasqyron si plakjen e shpejtë ashtu edhe një popullsi në rënie – një nga sfidat më urgjente afatgjata të ishullit, transmeton albinfo.ch.

OKB-ja e përcakton një shoqëri si “në plakje” kur njerëzit e moshës 65 vjeç e lart tejkalojnë 7% të popullsisë, dhe “super të plakur” kur pjesa arrin 20%. Tajvani tani i është bashkuar një grupi të vogël, por në rritje të ekonomive në atë kategori. Zvicra është shumë afër: sipas të dhënave të vitit 2024 nga Zyra Federale e Statistikave Zvicerane, afërsisht 19.6% e popullsisë së saj është tashmë mbi 65 vjeç. Disa parashikime parashikojnë se do të “plaket super” në vitin 2026. Deri në vitin 2040 popullsia mund të jetë “thellësisht super e plakur” me midis 25% dhe 26% të popullsisë së moshës mbi 64 vjeç.

Në Tajvan, plakja është shoqëruar me një rënie të ndjeshme të lindjeve. Fëmijët e moshës 14 vjeç e poshtë përbënin vetëm 11.5% të popullsisë së Tajvanit vitin e kaluar. Vetëm 9,027 foshnje lindën në dhjetor, një rënie prej 27% krahasuar me një vit më parë. Totali i lindjeve për vitin 2025 ra në një nivel rekord prej 107,812. Shkalla e përgjithshme e lindjeve ra në 4.56 lindje për 1,000 banorë.

Popullsia e Tajvanit filloi të tkurret në vitin 2020 dhe shkalla e fertilitetit ka qenë në rënie të vazhdueshme për dy dekada. Demografët përmendin martesat e vona, madhësitë më të vogla të familjeve dhe një pjesë në rritje të njerëzve që zgjedhin të mos martohen fare. Kostot e larta të jetesës dhe mbështetja e kufizuar për kujdesin ndaj fëmijëve kanë bërë që shumë gra që punojnë të shtyjnë ose të braktisin planet për amësi.

Në përgjigje, qeveria muajin e kaluar propozoi zgjerimin e aksesit në riprodhimin e asistuar mjekësor për gratë beqare dhe çiftet e martuara, në një përpjekje për të ngadalësuar rënien demografike. Nëse masa të tilla do të jenë të mjaftueshme për të kundërshtuar forcat e fuqishme sociale dhe ekonomike mbetet e pasigurt.

Calmy-Rey: Autoritetet dhe pronarët janë përgjegjës

Posted on by albinfo.ch

Micheline Calmy-Rey thekson rëndësinë e transparencës dhe llogaridhënies pas tragjedisë në Crans-Montana. Ish-Presidentja zvicerane thotë: “Shpresoj që zyra e prokurorit publik të Valisit, nëse ka nevojë për ndihmë, do të ketë guximin ta kërkojë atë.”

Vetëm në këtë mënyrë komuniteti mund të përballet me atë që ndodhi dhe të rivendosë besimin, shpjegoi 80-vjeçarja në programin “Forum”, transmeton albinfo.ch. Për të, është thelbësore që gabimet të pranohen dhe të hetohen hapur në mënyrë që të mund të vizatohet një vijë e qartë për këtë çështje.

Ajo u prek veçanërisht nga solidariteti i treguar ndaj Kantonit të Valisit dhe komunës Crans-Montana. Është ngushëlluese të shohësh që nuk je vetëm në këtë tragjedi, tha ish-kreu i Departamentit Federal të Punëve të Jashtme.

Ish-Këshilltarja Federale Micheline Calmy-Rey, e cila vjen nga Crans-Montana, është thellësisht e prekur nga katastrofa e zjarrit. Shumë gjëra shkuan keq, shpjegoi ajo në një intervistë me gazetën “Blick”. Autoritetet dhe pronari i barit mbajnë përgjegjësi për atë që ndodhi.

“Është thjesht e tmerrshme. Njerëzit po qajnë, mund ta ndiesh këtë peshë kudo”, tha Calmy-Rey. Për të, ka qartë një kohë para dhe një pas katastrofës. Asgjë nuk është më e njëjtë.

Ajo ndien jashtëzakonisht keqardhje për familjet, fëmijët e të cilave kishin gjithë jetën përpara. Kjo dhimbje është pothuajse e padurueshme.

Dalja emergjente e barit në Crans – Montana ishte e mbyllur

Posted on by albinfo.ch

Sipas informacionit nga RTS, pronari i barit “Le Constellation” pranoi para hetuesve se dalja e emergjencës në bodrum ishte e mbyllur nga brenda. Ai e vuri re këtë natën e tragjedisë.

Ai mbërriti në vendin e katastrofës vetëm pasi kishte shpërthyer zjarri dhe më pas hapi derën nga jashtë, transmeton albinfo.ch. Sipas raportit, ai deklaroi se nuk e dinte pse dalja ishte e bllokuar.

Moretti gjithashtu pranoi se ai vetë kishte instaluar izolimin me shkumë në tavan, i cili kishte marrë flakë. Ai shpjegoi se kishte hequr shkumën e vjetër akustike dhe e kishte zëvendësuar atë me shkumë që e kishte blerë në një dyqan hekuri. Me sa duket, punonjësit ishin të vetëdijshëm për rrezikun që paraqiste panelimi.

Sipas një videoje, një kamerier i paralajmëroi mysafirët në natën e Vitit të Ri 2019/2020 për rrezikun e djegies së izolimit akustik në tavan.

Jacques Moretti dhe gruaja e tij Jessica tashmë përballen me disa akuza. Çifti është aktualisht nën hetim për vrasje të paqëllimshme, zjarrvënie dhe dëmtim trupor nga pakujdesia.

Jessica Moretti kërkon falje

Të premten, Jessica Moretti foli publikisht për herë të parë dhe kërkoi falje. “Mendimet e mia janë vazhdimisht me viktimat dhe njerëzit që ende po luftojnë për jetën e tyre”, u tha francezja gazetarëve.

Një “tragjedi e paimagjinueshme” kishte ndodhur në barin e saj. “Për këtë, do të doja të kërkoja falje.”

Zvicra varet nga ndihma e huaj për trajtimin e të plagosurve në Crans Montana

Posted on by albinfo.ch

Për trajtim mjekësor pas fatkeqësive të mëdha, Zvicra do të jetë gjithmonë e varur nga ndihma nga jashtë. Kështu ka deklaruar Lukas Engelberger, President i Konferencës së Drejtorëve Kantonalë të Shëndetit, duke folur në programin “Samstagsrundschau” të Radio SRF.

Trajtimi i lëndimeve të rënda nga djegiet është pjesë e mjekësisë shumë të specializuar. Përpjekja për të ofruar kujdes vetëm brenda Zvicrës në rast të një fatkeqësie do të kërkonte jashtëzakonisht shumë burime, shpjegoi Engelberger, transmeton albinfo.ch.
Këto burime do të mungonin në shumë sektorë të tjerë. Nga më shumë se njëqind të plagosur ë Crans-Montana, 46 u dërguan jashtë vendit.

Megjithatë, edhe para fatkeqësisë së Crans-Montana, u pranua se ka skenarë të shumtë që mund të vendosin kritere të veçanta në sistemin e kujdesit shëndetësor.

Presidenti i GDK-së përmend me këtë rast fatkeqësitë natyrore si tërmetet e forta ose një pandemi tjetër si shembuj. Prandaj, një plan veprimi po zhvillohet tani në kuadër të “Rrjetit Kombëtar për Mjekësinë e Fatkeqësive” (Katamed).

Gushtin e kaluar, Katamed kritikoi aftësinë e sistemit zviceran të kujdesit shëndetësor për të trajtuar situata të jashtëzakonshme si “të pamjaftueshme”.

“Mungon vullneti dhe burimet për të investuar në këtë fushë”, deklaruan zyrtarët e Katamed pa mëdyshje në një raport.

Bora paralizoi shërbimin e autobusëve në qytetin e Cyrihut

Posted on by albinfo.ch

Disa centimetra borë e freskët ra në Cyrih brenda vetëm pak orësh të shtunën. Kjo shkaktoi kaos në transportin publik: Siç raportohet nga operatori i transportit publik të Cyrihut VBZ, shërbimi në kantonin e Cyrihut ishte i kufizuar.

Moti dimëror ka paralizuar të gjithë rrjetin e autobusëve në qytetin e Cyrihut rreth mesditës së të shtunës.

Asnjë autobus nuk po qarkullonte askund në qytetin e Cyrihut për shkak të rrugëve të mbuluara me borë dhe rrezikut të akullit të zi, transmeton albinfo.ch. Kjo u konfirmua nga operatori i transportit publik të Cyrihut, VBZ, të shtunën në mesditë, në përgjigje të një kërkese nga SRF.

Ata deklaruan se shërbimi do të rifillonte gradualisht sapo të lejonin kushtet e rrugëve. Një vlerësim kohor nuk ishte fillimisht i disponueshëm.

Sipas faqes së internetit të VBZ, shërbimet e tramvajit janë gjithashtu të prekura. Pasagjerëve u këshillohet të kontrollojnë orarin online pak para çdo udhëtimi.

A ishte vërtet i suksesshëm koncepti gjerman për migrantët?

Posted on by albinfo.ch

Gjermania ka shënuar një rënie të ndjeshme të numrit të kërkesave për azil gjatë vitit 2025, një zhvillim që qeveria federale e paraqet si rezultat të një kursi më të ashpër në politikën e migrimit. Megjithatë, analizat tregojnë se kjo rënie nuk lidhet domosdoshmërisht vetëm me masat e ndërmarra në nivel kombëtar, transmeton lbinfo.ch një analizë të realizuar nga DW.

Ministri i Brendshëm gjerman, Alexander Dobrindt, ka vlerësuar pozitivisht atë që ai e quan “kthesë në politikën e migrimit”, duke theksuar se numri i kërkesave për azil ka rënë në rreth 113 mijë, afro 50 për qind më pak krahasuar me vitin paraprak.

“Ai që nuk ka të drejtë për mbrojtje nuk duhet të vijë – ai që kryen një krim duhet të largohet. Sinjali i qartë nga Gjermania se politika e migracionit në Evropë ka ndryshuar u mor në të gjithë botën”, ka deklaruar Dobrindt në një intervistë për gazetën Bild, raporton DW.

Sipas Ministrisë së Brendshme gjermane, kjo rënie lidhet me kontrollet e shtuara kufitare dhe refuzimin e hyrjes për persona pa dokumente të rregullta. Që nga muaji maj, Policia Federale ka intensifikuar kontrollet në të gjitha kufijtë tokësorë, duke refuzuar hyrjen për rreth 21 mijë persona. Rreth 1 mijë prej tyre kishin shprehur dëshirën për të kërkuar azil, por gjithsesi iu mohua hyrja në vend, pavarësisht se në raste të caktuara gjykatat kanë njohur të drejtën e tyre për një seancë dëgjimore.

Një qasje më kritike ofron studiuesi i migracionit Gerald Knaus, i cili vë në dyshim lidhjen direkte mes kontrolleve kufitare dhe rënies së numrit të azilkërkuesve. Sipas tij, faktori vendimtar është përfundimi i luftës civile në Siri në vitin 2024.

“Kombi që për dhjetë vjet ka qenë burimi kryesor i kërkesave për azil në Gjermani nuk po vjen më. Ky është ndryshim thelbësor. Rënia aktuale ka pak ose aspak lidhje me kontrollet në kufijtë gjermano-polakë apo gjermano-austriakë”, shprehet Knaus për DW.

Ai thekson se numri mujor i kërkesave për azil ka mbetur relativisht konstant, rreth 9 mijë në muaj, si para ashtu edhe pas vendosjes së masave më të rrepta kufitare. “Faktori kyç mbetet situata në vendet e origjinës së migrantëve”, nënvizon ai.

Sipas analizës, një rol të rëndësishëm po luajnë edhe vendimet e fundit të European Union, të cilat lejojnë marrëveshje ripranimi me vende të treta jashtë BE-së. Këto mekanizma synojnë të frenojnë migrimin e parregullt, veçanërisht përgjatë rrugës mesdhetare, aktualisht më e përdorura dhe më e rrezikshmja.

Në këtë kontekst, planet e qeverisë gjermane për rritjen e dëbimeve dhe për kthimin e një pjese të refugjatëve sirianë vlerësohen si të vështira për t’u realizuar. “Pritja që një numër i madh njerëzish të kthehen ose të dëbohen në Siri është plotësisht jorealiste, edhe nëse në teori mund të jetë e mundur ligjërisht”, thekson Knaus.

Në përfundim, rënia e numrit të kërkesave për azil në Gjermani është e dukshme në shifra, por interpretimi i saj kërkon një lexim më të gjerë. Zhvillimet në vendet e origjinës dhe politikat në nivel evropian duket se kanë peshë më të madhe sesa masat kombëtare, duke e bërë debatin mbi “suksesin” e konceptit gjerman të migrimit ende të hapur. Shkruan Deutsche Welle (DW), transmeton albinfo.ch

 

Përparim Avdili, djathtisti jokonvencional që po sfidon të majtën në Cyrih

Posted on by albinfo.ch

Zgjedhjet e përgjithshme për ekzekutivin (Këshillin Bashkiak) dhe për kryebashkiakun e Cyrihut janë në prag. Ato do të mbahen më 8 mars dhe fushata e politikanëve për të zënë pozitat përkatëse është në vlug. Me një prani më të zëshme dhe me një paraqitje jokonvencionale në këtë fushatë po bie në sy kandidati liberal (FDP), Përparim Avdili.

Ai “ka ndezur motorët”  rreth dy muaj para rivalëve të tij, diku nga fundi i tetorit, kur pati hapur fushatën e tij zgjedhore në lokalin e njohur “Mascotte”, Zürich, shkruan albinfo.ch.

Fushata e tij e mprehtë, pa kompromis dhe inteligjente ka bërë që Përparimi jo vetëm të merret seriozisht si kandidat për kryebashkiak (paralelisht edhe anëtar të ekzekutivit të qytetit) por siç e portretizojnë mediat e këtushme tashmë edhe si sfiduesi më serioz i qeveritarit aktual dhe shumëvjeçar socialdemokrat, kandidat për kryebashkiak, Raphael Golta.

Disa slogane dhe batuta therëse që ka përdorur Avdili në fushatën e tij i drejtohen në të shumtën e rasteve pikërisht Golta-s dhe partisë së tij, SP-së, e cila ka shumicën në ekzekutivin e Cyrihut që prej 35 vitesh. “Kryebashkiaku i ardhshëm nuk duhet patjetër të quhet Golta”, ka qenë njëri ndër sloganet që kanë bërë bujë në fushatën e Përparim Avdilit.

Ajo që e dallon Përparimin nga figura tipike e një politikani të djathtë e të FDP-së është jo vetëm prejardhja e tij (migrante dhe modeste) por edhe fakti se ai shpeshherë në idetë, mocionet dhe aksionet e tij godet të majtën në pushtet pikerisht me mjetet që janë tipike për të. Këtu hyn, veç tjerash, angazhimi i tij aktual për banesa të lira. Ndërsa më parë, në asamblenë e qytetit, kishte bërë jehonë – dhe kishte fituar –  mocioni i tij që u mundësonte të rinjve me prejardhje të huaj të bëjnë natyralizimin pa pagesë.

Në “arsenalin” e tij të ironisë dhe sarkazmit që përdor në plakatet zgjedhore që janë vendosur gjithandej nëpër qytetin e Cyrihut bën pjesë edhe përdorimi i qëllimshëm dhe i sforcuar i shkronjës së alfbetit të shqipes ë, si aludim për përkatësinë e tij etnike. Shikur nga ky aspekt Përparimi pati bërë bujë edhe vite më parë kur në një fushatë të tij zgjedhore pati futur një video ku ai, zgjedhësve të tij potencialë u fliste në gjuhën shqipe.

Buja aktuale e fushatës së tij është pasqyruar edhe në praninë e konsiderueshme të Avdilit në mediat zvicerane, në veçanti në ato të Cyrihut. Gazetat kryesore të këtij areali, Tages Anzeiger dhe NZZ, kanë bërë portretin e tij ose kanë zhvilluar intervista me të duke e ballafaquar me rivalin e tij kryesor, Raphael Golta, shkruan albinfo.ch.

Një “provokim mobil” për establishmentin e majtë-të gjelbër

“Ai është një emigrant i gjeneratës së dytë me rrënjë shqiptare nga Maqedonia, vjen nga Altstetten (ZH) dhe dëshiron të sjellë një ndryshim konservator në Cyrih: Përparim Avdili, kandidati i FDP-së për kryetar bashkie, është një provokim mobil për establishmentin e majtë-të gjelbër”. Kështu e përshkruan me pak fjalë “fenomenin Përparim Avdili”  gazeta prestigjioze e Cyrihut, “NZZ am Sonntag”.

Gazeta e fillon portretin e Përparimit me një sekuencë nga rinia e tij e hershme, kur ai e kishte braktisur shkollën profesionale (Lehre).

Mund ta imagjinosh Përparimin e ri, të turpëruar, 20 vjet më parë, kur babai i tij e mori pasi kishte braktisur praktikën e elektricistit të automobilave. Ai rrinte aty, i mbushur me vetë-qortime, me peshën e pritjeve të thyera të prindërve të tij mbi supe. Ata duhej ta mbanin familjen e tyre me gjashtë anëtarë duke ngarë kamionin dhe duke pastruar shtëpitë.

Deri më sot, skena e babait të tij duke e çuar me makinë në shtëpi është e ngulitur në kujtesën e tij. Babai, i cili kishte ardhur në Zvicër si punëtor sezonal nga një fshat i vogël shqiptar në atë që tani është Maqedonia e Veriut, nuk mund ta kuptonte pse djali i tij ankohej në vend që të mbante kokën ulur kur ngacmohej nga kolegët në garazhin e makinave, të cilët e quanin “jugosllav budalla”.

Nga fëmija i një punëtori sezonal me praktikë të braktisur deri te kandidati i FDP-së për kryetar bashkie të Cyrihut. Përparim Avdili është një “provokim që ecën” për “establishmentin e PS-së”, siç kumtohet në posterat e tij të fushatës. Ironikisht, një emigrant i gjeneratës së dytë u mban një pasqyrë përpara socialdemokratëve, thjesht duke treguar rrugën e tij të karrierës: Pas tridhjetë vjetësh në pushtet, ata tani po shfaqen si një klasë e mesme e vetëkënaqur, e vendosur të ruajë ose edhe të zgjerojë status quo-në: banesën e subvencionuar, punën në administratë, subvencionet.

Ata po sfidohen nga figura prej djathtisti e një personi si Avdili ose kolegia e tij e partisë Marita Verbali, të cilët vijnë nga prejardhje modeste dhe nuk i përshtaten aspak stereotipit të politikanit të FDP-së nga shoqëria e lartë e pasur e Cyrihut.

Nga braktisës i praktikës deri te shef i financave

“Kurrë më!” Ja si e përmbledh Avdili atë që mësoi nga dështimi i tij si 18-vjeçar në një mëngjes dhjetori në një kafene në Cyrih: “Asnjëherë më” nuk donte t’i zhgënjente prindërit e tij në atë mënyrë dhe të mos ishte më kurrë në mëshirën e vendimeve të të tjerëve. Tani politikani është kthyer, i veshur me një xhaketë kostumi, një bluzë të bardhë dhe atlete të bardha, dhe mesazhi është i qartë: Ajo që nuk të vret të bën më të fortë. Pasi braktisi praktikën e tij, Avdili punoi në postë, përfundoi një kurs në shkollën e biznesit ndërsa punonte dhe pati fatin të takojë njerëz që besonin tek ai. Ai hyri në sektorin bankar pasi një koleg në Credit Suisse i dha kartën e tij të biznesit gjatë shërbimit ushtarak dhe e rekrutoi në ekipin e tij pavarësisht mungesës së përvojës bankare: “Për herë të parë, përjetova se mund të arrish diçka me punë të palodhur, ambicie dhe këmbëngulje”, thotë ai.

Avdili u ngrit në pozicionin e udhëheqësit të ekipit, kaloi me punë në një bankë tjetër dhe u bë i vetëpunësuar si konsulent për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme. Sot, 38-vjeçari është Drejtor Financiar në Libs, një kompani trajnimi për profesione industriale.

Në një festë të lagjes, atij iu afrua FDP (Partia e Lirë Demokratike) – nga të gjithë njerëzit, pikërisht atij, një emigranti të gjeneratës së dytë nga Altstetten. Politika kishte qenë gjithmonë një temë në familjen e tij: së pari antikomunizmi i babait të tij, pastaj luftërat ballkanike dhe më vonë fushatat ksenofobike të SVP (Partia Popullore Zvicerane) me postera ku mund të lexoheshin mesazhe si “Kosovarët therin në fyt zviceranët”.

Shqiptarët e shohin me kënaqësi portretin e tij duke buzëqeshur, në tabelat e reklamve

Trashëgimia e tij është një pjesë e rëndësishme e identitetit të tij politik. Ai është në bordin e FC Kosova, i përfshirë në Swissalbs, një rrjet sipërmarrësish zvicerano-shqiptarë, dhe nënkryetar i shoqatës së emigrantëve Secondas. Është “jashtëzakonisht e kënaqshme” t’u japësh zë njerëzve që përndryshe nuk janë të interesuar për politikën, thotë Avdili.

Në komunitetin shqiptar, ka edhe krenari të konsiderueshme për të. Njerëzit, prindërit e të cilëve toleroheshin vetëm si punëtorë sezonalë në Zvicër, i bën të shohin tek ai njërin nga vetë ata duke buzëqeshur nga një tabelë reklamash, thotë një i njohur që nuk i ka fare pikëpamjet politike të Përparimit.

Si u përgjigjet Përparimi provokimeve të ulëta për emrin e tij “të papërshtatshëm”

Pati një zemërim të konsiderueshëm kur Peter Rothenbühler, ish-kryeredaktori i “Schweizer Illustrierte”, përdori provokime të ulëta ndaj tij, në një artikull. Ai e krahasoi emrin e Avdilit me “një specialitet të ri në një tezgë me kebap” dhe i sugjeroi ta “zviceranizonte” atë. Vetë Avdili fillimisht e akuzoi atë për përdorim stereotipesh raciste, përpara se t’i rikthehej humorit. Në Instagram, ai postoi sloganin, duke aluduar në fushatën e tij me postera: “Kryetari i ardhshëm i bashkisë duhet të jetë një `Bünzli`(mikroborgjez)”, nënshkruar “Peter Adilli”.

Banori i Altstetten-it (periferi e Cyrihut) ka qenë këshilltar bashkiak që nga viti 2018, dhe për katër vitet e fundit ai ka qenë president i FDP (Partia e Lirë Demokratike) të qytetit. Ndërsa anëtarët e partisë së tij dëshmojnë se ai e ka partinë nën kontroll, kundërshtari i tij i SP-së, presidenti i partisë Oliver Heimgartner, thotë: “Nuk jam në dijeni nëse ai ka arritur ndonjë gjë konkrete që kur u bashkua me këshillin bashkiak.” Personalisht, ai është i afrueshëm, por ideologjikisht i përmbahet rreptësisht vijës së partisë dhe, pavarësisht pozicionit të tij në pakicë, atij i mungon gatishmëria për kompromis. “Pyes veten: Cili është plani? A bëhet fjalë vetëm për ta zgjedhur me çdo kusht?”

Një deklaratë e mprehtë që i përshtatet polarizimit në parlamentin e Zurich-ut. Anëtarët më të rinj të shumicës së krahut të majtë i shohin liberalët si përfaqësues të korporatave lakmitare dhe kundërshtarë të qiramarrësve, ndërsa anasjelltas, shumë djathtistë i shohin kolegët e tyre të majtë si një grup aktivistësh radikalë. Nuk është çudi që suksesi politik i Avdilit ka qenë i kufizuar në një klimë të tillë. Një nga arritjet e tij më të mëdha është ndoshta që FDP dhe SVP penguan, përmes një referendumi, rritjen e pagave që vetë parlamenti donte të jepte. Këtë vit, ai është përqendruar në promovimin e stimujve për ndërtimin e më shumë banesave dhe denoncimin e teprimeve të administratës së krahut të majtë/të gjelbër, siç janë përfshirjet e saj me fondacionin e filmit.

Paraardhësi i tij, avokati Severin Pflüger, thotë për Përparim Avdilin: “Ai është një mjeshtër i zanatit politik, i pëlqen paraqitjet publike dhe ka talentin e duhur për këtë.” Ai qe takuar me Avdilin vite më parë kur ky i fundit i kërkoi një selfie në një takim partie. Pflüger u habit; ata nisën një bisedë dhe, pavarësisht prejardhjeve të tyre shumë të ndryshme, historia e tij e ngritjes bënte përshtypje në një parti të orientuar drejt biznesit. “FDP ka ndryshuar”, thotë Pflüger, duke shtuar se partia e pasur e Zurichbergut tani kryesisht mban një profil të ulët. Shumë nga sipërmarrësit e rinj janë emigrantë të gjeneratës së dytë që po e marrin fatin e tyre në duart e tyre: “Kjo na përshtatet neve.”

Emri i tij, Përparim, flet për ambicien e tij 

Ajo që ai nuk thotë është se mund ta ndjesh ambicionin e Avdilit, emri i të cilit do të thotë “përparim” në shqip. Vetëbesimi i tij është i prekshëm, pasi beson se të paktën do të hyjë në këshillin bashkiak, edhe pse, përveç figurave të rëndësishme si kandidati për kryetar bashkie Raphael Golta, po kandidon edhe Balthasar Glättli, ish-kreu i Partisë së Gjelbër Zvicerane. Ai dëshiron të “bëjë një ndryshim”, siç thonë në zhargonin e qytetit, dhe është i bindur se është arritur një pikë kthese dhe se popullsia po reagon gjithnjë e më shumë në mënyrë kritike ndaj paternalizmit nga spektri i majtë-i gjelbër.

Tani ai është plotësisht në modalitetin e fushatës. Partnerja e tij, Fabiana Margadant, thotë: “Për Përparimin, nuk ka Plan B. Tek i vlen vetëm: Ne mund ta bëjmë këtë! Ai është një person vërtet pozitiv.” E diplomuari në HSG dhe eksperte e patundshmërive  e cila po po kandidon gjithashtu për FDP në një nga vendet më të ulëta në listën e partisë, qesh: “Tek ai gjithmonë ndodhë diçka. Si Lepuri Energizer.”

Avdili flet për shumë gjëra që të tjerët në parti i përsërisin gjithashtu: shpenzimet jashtë kontrollit, zellin rregullator që parandalon ngjarje si Züri-Fäscht (Festivali i Cyrihut). Dhe pulsi i tij duket se shpejtohet kur flet për strehimin  (banesat) jofitimprurës, i cili “u sjell dobi pjesërisht atyre që kanë të ardhura të larta”.

Por pavarësisht gjithçkaje, dhe kjo është e vërtetë edhe për njerëzit brenda FDP-së, ende ka mungesë substance, një avantazhi të vërtetë, diçka vërtet unike. “Ai ende mund ta përmirësojë platformën e tij”, vërejti një person, duke shtuar se fushata është shumë e fokusuar tek ai personalisht. Një shqetësim brenda partisë është marrëdhënia e Avdilit me SVP-në, e cila ka paraqitur kandidatin e vet për kryetar bashkie pas emërimit të tij. Kjo u pa si një fyerje, ndoshta edhe sepse Avdili kishte kundërshtuar një listë të përbashkët me SVP-në në zgjedhjet kombëtare të vitit 2023. Aktivizmi i tij mbi politikën e migracionit nuk e ka bërë pikërisht të dashur për partinë; qëndrimi i tij mbi imigracionin e vendos atë fort në anën liberale.

Ndërsa disa besojnë se ai duhet të kontaktojë më shumë me SVP-në, ai mban një qëndrim të vendosur: “Ne duhet të bashkëpunojmë aty ku ka të përbashkëta, por nuk dua ta pranoj SVP-në si autoritetin e vetëm që vendos se çfarë është djathtë dhe zvicerane.”

(Fotot: Nga faqja e Përparim Avdilit, në facebook)

Shumica e bankave zvicerane presin rënie të produkteve të qëndrueshme

Posted on by erezzaademi

Rreth 86% e bankave zvicerane presin që kërkesa e klientëve për produkte financiare të qëndrueshme të ngecë ose të bjerë në afat të mesëm dhe të gjatë, sipas gjetjeve të një ankete të kryer nga firma konsulente EY.

Sipas studimit, investimet e qëndrueshme kohët e fundit kanë humbur vrull të konsiderueshëm pasi interesi i shumë klientëve është më i ulët se sa pritej fillimisht. Prandaj, të ashtuquajturat produkte financiare të gjelbra mbeten një fushë e veçantë që është kryesisht e rëndësishme për investitorët institucionalë dhe klientët privatë të pasur, shkruan swissinfo, transmeton albinfo.ch.

Nga perspektiva e bankave, kërkesat rregullatore për produkte financiare të qëndrueshme janë të larta dhe mbledhja dhe raportimi i të dhënave të kushtueshme. Përfitimet shpesh janë joproporcionale me përpjekjet e përfshira.

Bankat përmendin raportimin e qëndrueshmërisë dhe klimës si sfidën më të madhe, të ndjekur nga llogaritja e gjurmëve të karbonit dhe trajtimi i rreziqeve dhe shpëlarja e gjelbër.

Shtatë fakte dhe histori rreth Stacionit Qendror të Cyrihut

Posted on by erezzaademi

Rreth gjysmë milioni pasagjerë udhëtojnë çdo ditë në Zurich HB. Pothuajse të gjithë e njohin këtë stacion nga përvoja personale. Këtu gjeni  anët e panjohura të stacionit kryesor të Zurich-ut.

1. Zurich HB mbyllet për dy orë

Gjatë ditëve të javës, treni i fundit mbërrin në Zurich HB në orën 01:24. Pas kësaj, stacioni do të jetë plotësisht i mbyllur për rreth dy orë. Treni i parë niset përsëri në orën 04:33. Në fundjavë stacioni është i hapur 24 orë.

2. Të gjithë sektorët A tregojnë për Zurich HB

Zurich-ut i pëlqen ta shohë veten si qendra e vërtetë e Zvicrës. Në një moment, qyteti i Zwingli-t është padyshim qendra e Zvicrës: Nëse doni të dini në çdo stacion në Zvicër, ku ndodhet Sektori A në një platformë – ai gjithmonë tregon në drejtim të Zurich-ut. Përjashtim: stacionet sipër kokës, si ai në Lucernë.

3. Ndarja XXL locer si vend gjumi

Ka 564 dollapë në dispozicion në Zurich HB. Nëse një dollap mbetet i mbyllur për katër ditë, ai do të hapet nga shërbimi ndaj klientit. Ai gjen gjithçka të mundshme: mish pule të prishur, dokumente lirimi nga burgu, para të falsifikuara, drogë ose sende personale të njerëzve të pastrehë.

Njëherë, një vajzë duhej të lirohej nga një dollap. Ai u mbyll aksidentalisht nga vëllai i saj. Dhe gjatë një kontrolli funksioni, një burrë papritur kërceu nga një ndarje dollapi XXL – e pa mbyllur – dhe iku. Me sa duket, ai bëri një sy gjumë në të.

4. Shkallët lëvizëse pastrohen gjatë drejtimit të automjetit

Në Stacionin Qendror të Cyrihut ka 120 shkallë lëvizëse. Xhamat anësorë pastrohen me shpejtësi të plotë. Kjo nuk është vetëm më e shpejtë, por edhe më argëtuese.

5. Tualeti i trenit zbrazet vetëm çdo dy muaj

Në rrjedhën e poshtme të Cyrihut HB është objekti i shërbimit Herdern, salla më e gjatë në Zvicër me 420 metra. Këtu rregullisht: FV-Dosto i njohur si Schüttelzug. Ky tren ka tualete me teknologji të lartë, të pajisura me një mini sepept, shkruan SRF. Në të ashtuquajturin bioreaktor, lëndët e ngurta dhe të lëngshme ndahen.

Lëngu i trajtuar me baktere kullohet gjatë drejtimit të makinës. Depozita e tualetit me lëndët e ngurta duhet të zbrazet vetëm çdo dy muaj. Në Herdern u gjetën qese me kokainë, një top golfi dhe madje edhe xhinse, transmeton albinfo.ch.

6. Stacioni i superlativave

Me 3000 trena në ditë pune, Stacioni Qendror i Cyrihut ka një nga frekuencat më të larta të trenave në botë. Chat-GPT madje kryeson HB Zurich në vendin e parë globalisht – por mungojnë shifra të bazuara mirë. 3,000 trenat kalojnë në 26 shina dhe transportuan pothuajse 450,000 pasagjerë në vitin 2024. Tendencë në rritje.

7. HB Zurich ka engjëllin e tij personal mbrojtës

“L’ange protecteur” nga Niki de Saint Phalle ka qëndruar pezull në sallën imponuese të stacionit të Cyrihut që nga viti 1997. 1.2 ton është engjëlli mbrojtës i udhëtarëve. Katër herë në vit engjëlli pastrohet.

A ka Zvicra energji të mjaftueshme për qendrat e të dhënave?

Posted on by erezzaademi

Qendrat e të dhënave po shumëfishohen në të gjithë Zvicrën, dhe kështu po shtohen edhe shqetësimet e popullsisë dhe kompanive të energjisë elektrike në lidhje me nevojat e tyre të larta për energji.

Një anketë nga AlgorithmWatch CH zbuloi se 72% e njerëzve që jetojnë në Zvicër besojnë se qendrat e reja të të dhënave duhet të ndërtohen vetëm nëse furnizohen me energji nga energjia e rinovueshme. Katër nga pesë persona po bëjnë thirrje për më shumë transparencë në konsumin e tyre të energjisë.

Në të njëjtën kohë, qeveria zvicerane tha se, për të përmbushur kërkesën e ardhshme për energji elektrike, mund të jetë e nevojshme të rishqyrtohet ndërtimi i centraleve të reja bërthamore. Një perspektivë që ngre frikën për mungesa të mundshme të energjisë dhe madje edhe ndërprerje të energjisë në vitet në vijim.

Qendrat e të dhënave furnizojnë me energji botën tonë të hiper-lidhur, nga shërbimet cloud deri te aplikacionet e bazuara në inteligjencën artificiale (IA). Në Zvicër, ato përfaqësojnë 6-8% të konsumit të energjisë elektrike dhe kjo pjesë pritet të rritet me ndërtimin e qendrave të reja.

Globalisht, qendrat e të dhënave përdorin 3% të energjisë elektrike – më pak se automjetet elektrike, kondicionerët ose industria e rëndë. Megjithatë, kërkesa mund të dyfishohet deri në vitin 2030 për shkak të serverëve IA me performancë të lartë, sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë (IEA).

Zvicra synon të ruajë një rol udhëheqës në botën dixhitale. Megjithatë, zgjerimi i qendrave të saj të të dhënave do të duhet të planifikohet me kujdes dhe të bëhet më efikas, për të shmangur mbingarkesën e rrjetit të furnizimit me energji elektrike, siç ka ndodhur tashmë në vende të tjera.

Dendësia e qendrave të të dhënave në Zvicër është ndër më të lartat në botë.

Zvicra ka rreth 120 qendra të të dhënave dhe më shumë se dhjetë projekte të reja janë në ndërtim e sipër. Kjo e vendos atë ndër vendet me përqendrimin më të lartë të qendrave të të dhënave për frymë në botë.

Disa faktorë e bëjnë Zvicrën një destinacion interesant për ata që menaxhojnë një qendër të dhënash. Pjesa më e madhe e energjisë elektrike vjen nga burimet e energjisë së rinovueshme (veçanërisht hidroelektrike) dhe energjia bërthamore, shkruan RSI. Kjo do të thotë që gjurma e karbonit e qendrave të të dhënave zvicerane është më e ulët se ajo e vendeve që mbështeten më shumë në lëndët djegëse fosile, transmeton albinfo.ch.

Zvicra është gjithashtu politikisht e qëndrueshme dhe ka një kërkesë të fortë të brendshme për shërbime dixhitale, veçanërisht në sektorin financiar. Temperaturat mesatare relativisht të ulëta, të cilat e bëjnë ftohjen e serverëve më efikase, dhe vendndodhja në zemër të Evropës gjithashtu luajnë në favor të Konfederatës.

Qendrat zvicerane të të dhënave janë të përqendruara kryesisht në zonën e Cyrihut. Këtu gjigantë si Google, Microsoft dhe Amazon Web Services marrin me qira hapësirë ​​nga operatorët vendas. Zgjedhja e Cyrihut nuk është e rastësishme: afërsia me klientët dhe lidhjet e shkëlqyera me fibra optike e bëjnë atë një qendër ideale.

Për të siguruar shpejtësi në shkëmbimin e të dhënave dhe vazhdimësinë operative, operatorët kanë tendencë të ndërtojnë më shumë struktura në të njëjtën zonë, duke krijuar grupe të vërteta. Ndër protagonistët e tregut janë gjigantët amerikanë Stack, Vantage dhe Equinix dhe Swiss Green Datacenter.

Aktualisht, qendrat e të dhënave të Kantonit të Cyrihut zënë më shumë se 114,000 metra katrorë, ekuivalenti i 16 fushave të futbollit.

Rrjeti elektrik i Cyrihut është tashmë në limit

Sipas Kompanisë së Energjisë Kantonale të Cyrihut (EKZ), disa zona të rrjetit kombëtar të transmetimit me tension të lartë nuk kanë më kapacitet për të përmbushur kërkesat e reja për energji. “Me rritjen e numrit të qendrave të të dhënave, rriten edhe sfidat që lidhen me menaxhimin e rrjetit”, shkroi një zëdhënës për Swissinfo. Nënstacione të reja janë në ndërtim e sipër kryesisht për të përmbushur kërkesën në rritje për qendra të të dhënave, thotë EKZ.

Si rezultat, disa operatorë të qendrave të të dhënave po zgjerohen në kantone të tjera, siç janë Aargow dhe Schaffhausen. “Në Cyrih pothuajse nuk ka tokë të disponueshme për qendra të reja të të dhënave dhe disponueshmëria e energjisë është edhe më e kufizuar”, thotë David Schoch, drejtues i kërkimit për kompaninë e shërbimeve të pasurive të paluajtshme CBRE.

Vende të tilla si Irlanda dhe Holanda, të cilat gjithashtu kanë një përqendrim të lartë të qendrave të të dhënave, tashmë kanë kufizuar ndërtimet e reja për shkak të ngopjes së rrjetit.

Edhe pse kërkesa për energji elektrike në Zvicër nuk është ende kritike, së shpejti mund të bëhet e tillë, paralajmëron Louise Aubet, bashkautore e një raporti mbi ndikimin mjedisor të teknologjive të informacionit dhe komunikimit në Zvicër. “Ne jemi plotësisht të varur nga teknologjitë dixhitale. Nuk duhet të nënvlerësojmë rreziqe të tilla si ndërprerjet e energjisë, të cilat mund të paralizojnë vende të tëra”, thotë Aubet.

Konsumi i qendrave të të dhënave mund të rritet me shpejtësi

Në dekadën e fundit, konsumi i përgjithshëm i energjisë elektrike në Zvicër ka mbetur i qëndrueshëm dhe konsumi për frymë është ulur, falë dimrave më të butë dhe rritjes së efikasitetit në ndërtesa, transport dhe industri.

Por ky trend mund të mos zgjasë. Sipas Adrian Altenburger, një profesor në Universitetin e Shkencave dhe Arteve të Aplikuara të Lucernës, vetëm qendrat e të dhënave mund të konsumojnë 10-15% të energjisë elektrike zvicerane deri në vitin 2030. Kjo është një shifër më e lartë se nevojat totale për energji të Kantonit të Cyrihut në vitin 2023.

Një analizë nga Politekniku i Zyrihut (ETHZ) vlerëson se vendi do të duhet të gjenerojë ose importojë edhe 4.6 TWh energji elektrike për të përmbushur këtë kërkesë, pak a shumë ekuivalente me ndezjen e 800 trilion llambave.

Sipas Altenburger, marrja e energjisë elektrike të nevojshme përmes energjisë së rinovueshme do të jetë një sfidë, sepse qendrat e të dhënave konsumojnë të njëjtën sasi energjie gjatë gjithë vitit, 24 orë në ditë. Kjo kërkesë e vazhdueshme është një nga faktorët që shtyn klasën politike dhe ekspertët të rihapin debatin mbi zgjerimin e prodhimit të energjisë elektrike bazë, siç është hidroelektrike ose bërthamore.

Sipas Altenburger, Zvicra do të ketë nevojë për planifikim të kujdesshëm për të parandaluar që qendrat e saj të të dhënave të mbingarkojnë rrjetin elektrik. Sipas të dhënave të disponueshme, Konfederata tashmë konsumon një nga kuotat më të larta të energjisë elektrike midis vendeve të dixhitalizuara.

IA mund të rrisë “në mënyrë drastike” ndikimin e qendrave të të dhënave

Zgjerimi i shpejtë i aplikacioneve të bazuara në IA rrezikon t’i bëjë qendrat zvicerane të të dhënave edhe më intensive në energji. Studiuesja Louise Aubet beson se IA do të rrisë “në mënyrë drastike” kërkesën për energji për qendrat e të dhënave, duke konsumuar potencialisht kapacitetin e krijuar nga efikasiteti në sektorë të tjerë.

Trajnimi i modeleve të mëdha gjuhësore (LLM) si GPT ose Gemini është veçanërisht konsumues energjie. Ky aktivitet zhvillohet kryesisht jashtë Zvicrës, veçanërisht në vendet që dominojnë zhvillimin e IA-së dhe që strehojnë qendrat më të mëdha kompjuterike, si Shtetet e Bashkuara dhe Kina.

Por nëse kërkesa globale për modele të IA-së me performancë të lartë vazhdon të rritet, Zvicra mund të ndiejë presionin për të ndërtuar një pjesë të këtij kapaciteti në vend. Kjo mund të çojë në përmirësimin e superkompjuterit të Alpeve ose në zhvillimin e infrastrukturës së re të dedikuar për trajnim.

Një zgjerim i këtij lloji do të ishte gjithashtu në përputhje me ambicien e Qeverisë për të forcuar sovranitetin dixhital të vendit.

Efikasitet dhe transparencë më e madhe

Nëse IA synon të rrisë konsumin e energjisë elektrike, çështja e efikasitetit bëhet qendrore.

“Konsumi i qendrës së të dhënave do të rritet me shpejtësi nëse nuk e përdorim infrastrukturën e IT-së shumë më me efikasitet”, thotë Matthias Haymoz, kreu i Shoqatës Zvicerane të Efikasitetit të Qendrave të të Dhënave (SDEA). Një studim i vitit 2021 nga Zyra Federale e Energjisë arrin në përfundime të ngjashme dhe vlerëson se mbi 40% e potencialit të efikasitetit të qendrave të të dhënave mbetet i papërdorur.

Shumica e operatorëve, shpjegon Haymoz, kufizohen vetëm në menaxhimin e ndërtesave, ndërsa infrastruktura e IT-së në pronësi të klientëve shpesh përjashtohet nga përpjekjet për efikasitet.

Angela Müller, drejtoreshë e AlgorithmWatch CH, mirëpret iniciativat për efikasitet të atyre që operojnë qendrat e të dhënave, por paralajmëron se problemi është strukturor. “Ne mbështetemi në deklaratat e vetë operatorëve, por nuk kemi të dhëna publike: nuk e dimë realisht se çfarë po ndodh pas atyre mureve gri”, thotë Müller.

Sipas Müller, kjo mungesë transparence kontribuon në nxitjen e shqetësimeve publike. “Popullsia dëshiron të dijë se cila do të jetë kostoja reale e dixhitalizimit të drejtuar nga IA”, thotë Müller.

​Gjyqi i madh drejt fundit, hulumtuesja e Tribunalit të Hagës flet për pritjet për katërshen e UÇK-së​

Posted on by erezzaademi

Gjyqi i madh është para fazës më të rëndësishme të tij, ku në pranverë pritet të shqiptohet vendimi për Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Rexhep Selimin e Jakup Krasniqin.

Ky pritet të jetë viti vendimtar për katërshen e UÇK-së, të cilët ndodhën në paraburgim në Hagë tash e pesë vjet.

Hulumtuesja e Tribunalit të Hagës për ish-Jugosllavi, Nevenka Tromp flet për rëndësinë që ka vendimi ndaj Thaçit, Veselit, Selimit e Krasniqit, derisa kritikon Specialen për punën gjatë këtyre viteve.

Se cili do të jetë epilogu, sipas saj është vështirë të dihet, megjithatë përmend pasojat e mëdha që do të kishte shteti në rast se Gjykata Speciale do të mbështeste akuzat e prokurorisë.

Në Gjykatën Speciale deri më tani janë gjashtë persona të akuzuar për krime të pretenduara lufte, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi, Rexhep Selimi, Pjetër Shala dhe Salih Mustafa. Shala është i dënuar me 13 vjet burgim, ndërkaq Mustafa me 15 vjet.

Nevenka Tromp, e cila punoi për shumë vite në Tribunalin e Hagës për ish-Jugosllavinë, në intervistën për KosovaPress flet për zhvillimet kryesore gjatë vitit 2025 – vit që shënoi edhe dhjetë-vjetorin e themelimit të Gjykatës Speciale.

“Janë gjashtë të akuzuar që u akuzuan për krimet e supozuara gjatë periudhës që kjo gjykatë kishte mandat. Ishte kryesisht periudha 1998-1999 deri në vitin 2000. Një rast, rasti Salih Mustafa, është përfunduar plotësisht. Rasti i Shalës është në proces për t’u finalizuar. Por më i rëndësishmi, Rasti Thaçi dhe të tjerët që përfshin katër udhëheqës të lartë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, nuk është finalizuar ende. Këta njerëz janë në gjykatë në Hagë që nga viti 2020. Rasti pritet të përfundojë diku në vitin 2026, por vetëm instanca e parë. Pra, vlerësimi i parë i rëndësishëm i efikasitetit të kësaj gjykate është se nuk ka qenë shumë efikase. Ka vetëm gjashtë të akuzuar. Nga këta gjashtë, për katër personat kryesorë, ende nuk kemi as një vendim të instancës së parë, lëre më të përfunduar”, deklaron ajo.

Gjatë gjithë këtij procesi, Specialja është kritikuar në vazhdimësi për redaktime të shumta dhe mbyllje për publikun.

Edhe Avokati i Popullit i Kosovës, Naim Qelaj ka shprehur shqetësime rreth punës së Gjykatës Speciale. Qelaj ka ngritur dyshimet e tij nëse në Speciale po respektohen parimet e gjykimit të drejtë dhe të paanshëm.

Për këtë çështje flet edhe Tromp, e cila përmend rastet kur të akuzuarve nuk u është lejuar të lirohen përkohësisht, duke e konsideruar si “trajtim të rreptë nga gjykata ndaj të akuzuarve”.

“Asnjëri nga katër të akuzuarit në rastin Thaçi dhe të tjerët nuk lejohej të lirohej përkohësisht, as për leje humanitare siç quhet. Leja humanitare është kur një i akuzuar që është në proces penal dhe gjyq lejohet të vizitojë anëtarët e familjes së tij në probleme, sidomos prindërit e sëmurë ose funeralet e anëtarëve më të afërt të familjes. Pra, ka qenë trajtim mjaft i rreptë nga gjykata ndaj të akuzuarve. Dhe kështu, kjo leje humanitare duket mjaft e përshtatshme për njerëzit në nivelin udhëheqës. Këta katër të akuzuar patën, dhe po flas qartë për Hashim Thaçin, refuzimin e tij për të marrë pjesë në disa raste shumë të rëndësishme familjare. Kështu, kjo leje humanitare është gjithashtu pjesë e asaj që quajmë gjyq të drejtë, që çdo person që gjykohet penalisht nuk është fajtor derisa të provohet pa dyshim. Dhe ata nuk u trajtuan me këtë dhembshuri të merituar sepse prokuroria gjithmonë mund të përdorte argumentin se ata janë një rrezik për procesin dhe drejtësinë e gjyqit për shkak të mundësisë së tyre për të trembur dëshmitarët. Kjo narrativë e intimidimit të dëshmitarëve mbizotëroi mbi të gjitha komponentët e tjerë që një i akuzuar sipas ligjit modern të të drejtave të njeriut duhet të gëzojë. Një nga këta ka të bëjë me kur dhe në cilat rrethana do t’i lejohej lirimi nga burgu gjatë pritjes së vendimit”, shprehet Tromp për KosovaPress.

Dhomat e Specializuara janë pjesë e sistemit gjyqësor të Kosovës por veprojnë me personel ndërkombëtar në Hagë të Holandës.

Bashkimi Evropian është financuesi kryesor i Gjykatës Speciale e cila u themelua në vitin 2015 nga Kuvendi i Kosovës, pas kërkesës së bashkësisë ndërkombëtare.

Shqetësim i madh është ngritur edhe për pranimin nga ana e Gjykatës Speciale të dokumenteve prej autoriteteve të Serbisë, në cilësinë e provave materiale.

“Një çështje tjetër e rëndësishme është trajtimi dhe qasja në prova në gjykatë, që kryesisht vinin nga arkivat e shtetit të Serbisë. Kjo është një qasje interesante nga prokuroria, sepse Serbia nuk është një palë neutrale në këto procese dhe prokuroria duhej të ishte shumë e kujdesshme duke u mbështetur në provat që vijnë nga arkivat e shtetit serb, duke përfshirë arkivat e sigurisë shtetërore, arkivat e policisë, Ministrinë e Brendshme dhe arkivat ushtarake. Këto ishin çështjet që ndikuan shumë në mënyrën se si prokuroria u përball me këtë gjyq. Por deri sa të kemi vendimin e parë, nuk mund të themi se si u zhvillua. Nëse të katër të akuzuarit do të liroheshin, atëherë këto çështje procedurale do të harroheshin shpejt. Nëse ndonjëri nga katër të akuzuarit gjendet fajtor bazuar në provat e dorëzuara nga Serbia, ato do të ishin nën shqyrtim, por shpresojmë se atëherë do të kemi edhe ankimim për të parë vendimin përfundimtar”, shprehet ajo.

Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi dhe Rexhep Selimi, po përballen me akuza të ngritura nga Zyra e Prokurorit të Specializuar, të cilat ata i kanë cilësuar si të pabazuara. Edhe mbrojtja i ka hedhur poshtë këto akuza dhe ka argumentuar se UÇK-ja nuk kishte strukturë të organizuar komanduese.

Ish-eprorët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi e Rexhep Selimi ndodhen në paraburgim në Hagë prej nëntorit të vitit 2020. Gjykimi ndaj tyre ka nisur më 3 prill 2023 – gati tri vjet pas konfirmimit të aktakuzës prej kur ish-krerët e UÇK-së mbahen në qendrën e paraburgimit në Hagë./KosovaPress

Pritje të gjata në pikat kufitare në dalje të Kosovës

Posted on by erezzaademi

Qendra Kombëtare për Menaxhim Kufitar në Kosovë, ka njoftuar se po vazhdojnë pritjet e gjata në pikat kufitare në dalje të Kosovës.

Pritjet më të gjata janë regjistruar në dalje të Kosovës në Merdarë, deri në një orë e gjysmë, transmeton albinfo.ch.

Deri në një orë janë pritjet tek Dheu i Bardhë dhe deri në 15 minuta tek pika në Jarinje.

Ndërkaq, pika e vetme e ngarkuar në hyrje të vendit është tek Dheu i Bardhë, ku pritjet janë deri në 20 minuta.

SWISS anulon më shumë fluturime për shkak të kushteve të motit

Posted on by erezzaademi

Kompania ajrore SWISS është detyruar të anulojë fluturime të tjera për shkak të motit. Dymbëdhjetë fluturime individuale u anuluan vetëm të shtunën, tha një zëdhënës për agjencinë e lajmeve Keystone-SDA.

Fluturimet e prekura të shtunën janë fluturime vajtje-ardhje nga Cyrihu në Nicë (Francë), Frankfurt (Gjermani), Düsseldorf (Gjermani), Londër (Mbretëria e Bashkuar), Milano (Itali) dhe Luksemburg, tha kompania ajrore. SWISS gjithashtu pret një vonesë mesatare prej 1.5 orësh në mbërritje për të gjithë avionët e destinuar për në Aeroportin Kloten të Cyrihut të shtunën, transmeton albinfo.ch.

Shkrirja e akullit të avionëve, e cila është veçanërisht e nevojshme në kushtet aktuale të motit, po kontribuon në vonesa, tha zëdhënësi i SWISS. Është gjithashtu e mundur që të duhen bërë rregullime të mëtejshme gjatë ditës.

Që nga mëngjesi i së shtunës, një total prej 93 fluturimesh zvicerane janë anuluar për shkak të motit që nga fillimi i vitit. Sipas degës së Lufthansa, rreth 10,000 pasagjerë janë prekur vetëm këtë muaj.

Staf shtesë në detyrë

Nëse një fluturim nuk mund të operohet, pasagjerët do të rirezervohen sa më shpejt të jetë e mundur nga Qendra e Operacioneve. Swiss gjithashtu do të rimbursojë biletat e fluturimit me kërkesë përmes shërbimit ndaj klientit dhe aplikacionit SWISS.

Linja ajrore kishte njoftuar të enjten e kaluar se priste anulime të mëtejshme në ditët në vijim për shkak të kushteve aktuale të motit në Evropë. Situatat e motit janë gjithmonë dinamike, prandaj anulimet me njoftim të shkurtër ndonjëherë janë të pashmangshme.

“Ne jemi në kontakt të ngushtë me MeteoSwiss dhe po shqyrtojmë nga afër çdo ditë dhe çdo destinacion”, tha linja ajrore. Për shkak të ngarkesës së punës në rritje të konsiderueshme, punonjës shtesë janë gjithashtu në detyrë.

Ndërkohë, nuk pati anulime fluturimesh në Aeroportin Cointrin të Gjenevës deri në orët e vona të së shtunës në mëngjes, tha një zëdhënës i aeroportit për Keystone-SDA.

Katër nga 39 të arrestuarit mbesin në paraburgim nën dyshimet për keqpërdorime në BKS

Posted on by erezzaademi

Gjykata Themelore në Prizren sot ka caktuar masën e paraburgimit në kohëzgjatje prej një muaji për katër nga 39 të arrestuarit në rastin e dyshimeve për keqpërdorime në Byronë Kosovare të Sigurimeve.

Sipas njoftimit të Gjykatës, gjyqtari i procedurës paraprake Fatmir Krasniqi ka vendosur që të pandehurit – ish-drejtori i BKS-së, Sami Mazreku, ish-drejtori i Financave në BKS, Valon Berisha, F.S. dhe Y.Ç. të mbahen në paraburgim deri më 8 shkurt, për shkak të dyshimit të bazuar se kanë kryer disa vepra penale të natyrës ekonomike dhe të falsifikimit.

Gjykata bën të ditur se S.M. dhe V.B. dyshohen se në bashkëkryerje kanë kryer veprat penale të keqpërdorimit të besimit në vazhdimësi dhe keqpërdorimit të autorizimeve ekonomike, ndërsa ndaj V.B. rëndon edhe dyshimi për falsifikim të dokumenteve në bashkëkryerje dhe në vazhdimësi. F.S. dyshohet për falsifikim dokumentesh dhe keqpërdorim të besimit, ndërsa Y.Ç. për keqpërdorim të besimit në vazhdimësi, transmeton albinfo.ch.

Ndërkohë, 35 të pandehurit e tjerë dyshohen për veprën penale të keqpërdorimit të besimit në ndihmë. Ndaj tyre, Gjykata ka caktuar masën e paraqitjes së rregullt në stacion policor dhe masën e ndalimit për t’iu afruar Byronë Kosovare të Sigurimeve dhe personave të caktuar, në kohëzgjatje prej një muaji, deri më 8 shkurt.

Sipas vendimit, të pandehurit obligohen që një herë në javë të paraqiten në stacionin policor përkatës sipas vendbanimit, ndërsa paralajmërohen se mosrespektimi i këtyre masave do të rezultojë me caktimin e paraburgimit.

Mazreku dhe Berisha, sipas kërkesës së Prokurorisë, për periudhën 22 korrik 2022 deri më 9 tetor 2023, kanë bërë qindra transaksione te llogaritë e ndryshme me pretendimin kinse në emër të pagesës së dëmeve. Sipas Prokurorisë, Mazreku e Berisha, kanë keqpërdorur detyrën duke shkaktuar dëme mijëra euroshe në secilin transaksion. Ata dyshohen se kanë miratuar transaksione nga llogaria e BKS-së te llogaritë e personave të tjerë që janë paraqitur kinse si të autorizuar të palës tjetër për kompensim të dëmit material nga aksidentet e trafikut. E këta individë sipas dosjes veçse ishin kompensuar paraprakisht për aksidentet në fjalë.  Shuma më e vogël e transaksionit ka qenë 6 mijë e 800 euro, ndërsa transaksioni më i lartë 68 mijë euro.

Aty po ashtu është përmendur edhe dyshimi që ata kanë përfituar shuma të mëdha parash dhe se kjo ua mundëson ikjen e “sidomos duke marrë parasysh kushtet me liberalizimin e vizave”.

Që të dy dyshohen se në kundërshtim me rregullat e brendshme të këtij institucioni kanë keqpërdorur autorizimet nga BKS-ja dhe ia kanë mundësuar vetes fitime të mëdha, ndërsa Byrosë i kanë shkaktuar dëm prej më shumë se 1 milion eurosh.

Shumica e të tjerëve dyshohen për ndihmë në falsifikim të dokumenteve.

Shefi i lokalit në Crans-Montana konfirmoi se dalja emergjente ishte e mbyllur

Posted on by erezzaademi

Menaxheri i Constellation, Jacques Moretti, pranoi para hetuesve se dera emergjente që ndodhej në bodrum ishte e mbyllur nga brenda. Ai gjithashtu pranoi se ai vetë kishte ndërruar shkumën që mori flakë.

Thashethemi qarkullonte, tani është konfirmuar: dera e emergjencës që ndodhej në bodrumin e Constellation ishte e mbyllur. Nuk janë dëshmitarët ose punonjësit e barit që e thonë këtë, por vetë pronari i Constellation.

Sipas informacionit të verifikuar nga Poli i Hetimit të RTS, Jacques Moretti u tha hetuesve se kishte vënë re natën e tragjedisë se dera e emergjencës ishte e mbyllur nga brenda.

Klientë të bllokuar pas derës

Gjithashtu sipas informacioneve nga RTS, pronari i vendit, i cili mbërriti në vendin e tragjedisë pas zjarrit, tha se ai vetë e hapi derën nga jashtë dhe se më pas gjeti disa trupa të pajetë të grumbulluar para derës.

Jacques Moretti tha gjithashtu se nuk e dinte pse ky rezultat u dënua. A po thotë ai të vërtetën? Hetimi penal që po zhvillohet tani nga katër prokurorë do të duhet ta përcaktojë atë.

Por një gjë është e sigurt, ky element është vendimtar në hetim. Arsyeja është e thjeshtë: disa klientë të barit u përpoqën të dilnin nga kjo dalje emergjence kur ra zjarri, por e gjetën veten të bllokuar pas derës dhe kështu u dënuan me vdekje, transmeton albinfo.ch.

Në rast se Zyra e Prokurorit Publik do të duhej të mbante qëndrimin se Jacques dhe Jessica Moretti mbajnë një pjesë të përgjegjësisë për faktin se dera ishte e mbyllur, ajo mund të riklasifikojë veprat penale kundër tyre.

Vrasje e mundshme nga mashtrimi i mundshëm

Sot, të pandehurit po ndiqen penalisht për vrasje nga pakujdesia, zjarrvënie nga pakujdesia, por edhe lëndim trupor nga pakujdesia.

Por nëse prokurorët besojnë se të dyshuarit e dinin që dera ishte e mbyllur, se ishte shumë e rrezikshme dhe se e kishin akomoduar këtë rrezik, magjistratët mund ta mbanin vrasjen për mashtrim të mundshëm.

Nëse do të ishte ky rasti, Jacques dhe Jessica Moretti do të rrezikonin deri në njëzet vjet burgim në maksimum.

RTS ka vënë re një element tjetër themelor në këtë rast. Ai ka të bëjë me shkumën në tavan. I pyetur nga hetuesit, Jacques Moretti tha se e kishte ndërruar vetë shkumën në atë kohë. Ai shpjegoi se kishte hequr shkumën e vjetër akustike dhe e kishte zëvendësuar atë me shkumë të blerë në dyqanin DIY Hornbach.

Siç është zbuluar tashmë nga RTS, punonjësit e barit ishin të vetëdijshëm për rreziqet që lidhen me këtë shkumë. Gjatë Vitit të Ri 2019-2020, një kamerier i paralajmëroi klientët kundër rrezikut të djegies së mbrojtjeve të zhurmës në tavan.

Ky element mund t’i shtyjë gjithashtu magjistratët përgjegjës për hetimin ta quajnë vrasjen si keqdashje të mundshme kundër të pandehurve.

Gjykata për të arrestuarit në skandalin e BKS-së: Veprimet janë bërë konform ligjit

Posted on by Drin Reçica

Gjykata Themelore në Prizren ka reaguar pas pretendimeve të avokatëve mbrojtës se të arrestuarit në skandalin e Byronës Kosovare të Sigurimeve (BKS) po mbahen jashtëligjshëm në paraburgim, duke theksuar se veprimet e saj janë kryer plotësisht në përputhje me dispozitat ligjore.

Në një përgjigje drejtuar mediave të shtunën, Gjykata ka sqaruar se pas përfundimit të seancës dëgjimore për caktimin e masës së sigurisë ndaj 39 të pandehurve, gjyqtari i procedurës paraprake ka konstatuar në procesverbal se të dyshuarit do të kthehen në qendrat e ndalimit, në pritje të vendimit lidhur me kërkesën e Prokurorisë Themelore në Prizren.

Sipas Gjykatës, seanca dëgjimore është mbajtur brenda afatit ligjor prej 48 orësh nga arrestimi, ashtu siç parashihet me nenin 162, paragrafi 8 i Kodit të Procedurës Penale. Ky nen parasheh se, në pritje të vendimit të gjykatës, i pandehuri mund të mbahet nën ndalim, çka, sipas Gjykatës, është zbatuar edhe në këtë rast.

“Vendimi i gjyqtarit të procedurës paraprake është marrë konform dispozitave ligjore dhe është evidentuar në procesverbal në përfundim të seancës”, thuhet në njoftimin e Gjykatës.

Tutje, Gjykata ka bërë të ditur se gjatë ditës së sotme (09.01.2026), pasi të përpilohet vendimi i plotë në formë të shkruar, publiku dhe mediat do të njoftohen zyrtarisht për vendimin, ndërsa palët në procedurë do ta pranojnë atë përmes dorëzimit fizik dhe adresave elektronike.

Avokatët e të arrestuarve për skandalin në Byronë Kosovare të Sigurimeve (BKS) kanë thënë se klientët e tyre po mbahen jashtëligjshëm në paraburgim.

Avokati Driton Muharremi, mbrojtës i një prej të dyshuarve në skandalin në Byronë e Sigurimeve, e ka quajtur të kundërligjshëm mbajtjen e të pandehurve pas afatit 48-orësh të ndalimit.

Ai ka thënë se të pandehurit nuk kanë të drejtë të mbahen jashtë atij afati.

“Përveç që gjykata në Prizren dje kundërligjshëm vendosi t’i kthej ne Qendrën e Paraburgimit në Lipjan 35 të pandehurit (mesin e tyre një grua shtatzënë në muajin e 7 dhe një me trajtim onkologjik) për të cilët Prokuroria e Prizrenit kishte propozuar masën e Paraqitjes në Stacion Policor dhe ndalimi për t’iu afruar objektit të BSK dhe të pandehurve mes veti, tani kundërligjshëm po i mban edhe pas skadimit te afatit prej 48 orëve të ndalimit! Qendra paraburgimit në Lipjan në vend se t’i lirojë menjëherë këta 35 persona, po pret vendim prej gjyqtarit edhe pse e dinë që nuk kanë të drejtë asnjë minutë ma shume t’i mbajnë sepse shkelin te drejtët e tyre te garantuara!”, ka shkruar Muharremi.

Edhe Yll Zekaj, avokati i njërit prej të dyshuarve, ka thënë se me ndalimin e tyre po shkelet ligji dhe Kushtetuta.

“Ne Kosove ndodh qe Institucionet shkelin Kushtetuten dhe ligjin, si ne rastin e zyrtareve te Burgut te Lipjanit, duke pritur veprimin e nje institucioni tjeter ne kete rast Gjykates Themelore ne Prizren. Dje ne seance per vendosje lidhur me masen e sigurise per 39 personat e ndaluar ne rastin BKS, e cila filloi ne ora 16:00 ne dhe perfundoi ne ora 22:30, edhe pse Prokuroria per 35 te ndaluar kerkoi masen e paraqitjes ne stacionin policor, Gjykata ne vend se ti liroj menjehere me procesverbal, vendosi t’i ktheje ne ndalim (pa vendim te vecante), ne pritje qe aktvendimi per mase te merret jashte seances edhe pse gojarisht gjyqtari e tha qe vendimi do te merret sot ne ora 10:00. I vetmi vendim i ligjshem qe egziston deri tani ne kete rast eshte ai i ndalimit per 48 ore, i cili ka skaduar sot ne ora 10:00.  Edhe pse vendimi ka skaduar qe 2 ore, 35 te ndaluarit jane duke u mbajtur ne menyre te kunderligjshme nga Burgu i Lipjanit, pa asnje vendim. Vetem ne Kosove ndodh qe nje institucion ta konsumoje vepren penale te privimit te kunderligjshem nga liria, si ne rastin e zyrtareve te Burgut te Lipjanit, ne pritje te vendimit te Gjykates se Prizrenit”, ka shkruar ai.

Të njëjtin pretendim e ka edhe avokatja Alberina Foniqi-Bojaj, gjithashtu mbrojtëse e njërit prej të dyshuarve.

“Në Kosovë, fatkeqësisht, vazhdojnë të ndodhin raste kur institucionet shtetërore veprojnë në kundërshtim me Kushtetutën dhe ligjin. Një situatë e tillë po vërehet edhe në rastin e zyrtarëve të Burgut të Lipjanit, të cilët po i mbajnë personat e ndaluar në pritje të një vendimi nga një institucion tjetër, konkretisht nga Gjykata Themelore në Prizren. Gjatë seancës së mbajtur dje për caktimin e masës së sigurisë ndaj 39 personave të ndaluar në rastin BKS, e cila nisi rreth orës 16:00 dhe përfundoi rreth orës 22:30, Prokuroria kërkoi për 35 prej tyre masën e paraqitjes në stacion policor. Megjithatë, Gjykata nuk vendosi lirimin e tyre të menjëhershëm me procesverbal, por urdhëroi kthimin e tyre në ndalim, pa nxjerrë ndonjë vendim të veçantë, duke e shtyrë marrjen e aktvendimit për jashtë seancës. Edhe pse gjyqtari deklaroi gojarisht se vendimi do të merrej sot në orën 10:00, kjo nuk ka ndodhur ende”, ka shkruar ndër të tjera ajo.

Prokuroria Themelore në Prizren të premten ka kërkuar masën e paraburgimit prej një muaji ndaj katër prej 39 të arrestuarve nën dyshimet për dallavere në Byronë Kosovare të Sigurimit. Kërkesa për paraburgim është bërë ndaj ish-drejtorit Sami Mazreku dhe ish-drejtorit të Financave në BKS, Valon Berisha. Po ashtu kërkesa për paraburgim është bërë edhe ndaj F.S. dhe Y.Ç.

Ndërkaq për 35 të tjerët është kërkuar që të caktohet masa e paraqitjes në stacion policor dhe t’u ndalohet t’i ofrohen vendit ose personit të caktuar.

Katër të dyshuarit dyshohen për “keqpërdorim të besimit”, “keqpërdorim të autorizimeve ekonomike në bashkëkryerje”, ndërsa Berisha me individë të tjerë dyshohen edhe për falsifikim të dokumenteve.

Shumica e të tjerëve dyshohen për ndihmë në falsifikim të dokumenteve. 

Apple mund ta vonojë lansimin e iPhone 18

Posted on by Drin Reçica

Prodhuesit e telefonave kanë tendencë t’i përmbahen një orari përgjithësisht të parashikueshëm kur bëhet fjalë për lansimin e një brezi të ri të linjës së tyre kryesore të produkteve.

Apple, në veçanti, modelet më të fundit të iPhone i ka lansuar në vjeshtë.

Megjithatë, sipas raporteve të shumta , Apple po përgatitet të ndajë lansimet e iPhone në dy cikle të ndara për serinë iPhone 18, duke e vonuar potencialisht iPhone 18 standard deri në vitin 2027.

Analisti i njohur i industrisë, Ming-Chi Kuo, thotë se Apple planifikon të ndajë lansimet e iPhone midis vjeshtës dhe pranverës.

Ai deklaron se, bazuar në këtë strategji, Apple do të lansojë iPhone 18 Pro dhe iPhone 18 Pro Max në vjeshtën e vitit 2026, siç është traditë, por iPhone 18 i rregullt nuk do të vijë së bashku me to.

Presidentja Osmani priti në takim Ambasadorin britanik Jonathan Hargreaves

Posted on by Drin Reçica

Presidentja e Republikës së Kosovës, Vjosa Osmani, priti në takim Ambasadorin e Mbretërisë së Bashkuar në Kosovë, Jonathan Hargreaves, me të cilin diskutoi për zhvillimet e fundit politike në vend dhe për thellimin e bashkëpunimit ndërmjet dy shteteve, përcjell albinfo.ch.

Në fokus të takimit ishte procesi i zgjedhjeve të parakohshme të mbajtura më 28 dhjetor, të cilat, sipas Presidentes Osmani, u zhvilluan në përputhje me standardet më të larta demokratike. Ajo theksoi rëndësinë e formimit sa më të shpejtë të institucioneve të reja, në funksion të stabilitetit institucional dhe përparimit demokratik të vendit.

lg.php.gif

Palët diskutuan gjithashtu për hapat e ardhshëm drejt finalizimit të iniciativës së Presidentes për lidhjen e marrëveshjeve strategjike me Mbretërinë e Bashkuar në fusha me interes të përbashkët, përfshirë mbrojtjen, sigurinë, ekonominë dhe tregtinë. Këto iniciativa ishin dakorduar gjatë vizitës së Sekretarit të Jashtëm britanik në Kosovë në prill të vitit të kaluar.

Me këtë rast, Presidentja Osmani shprehu mirënjohjen e saj për mbështetjen e vazhdueshme të Mbretërisë së Bashkuar ndaj Kosovës dhe qytetarëve të saj, duke e cilësuar atë si një partner të rëndësishëm strategjik të vendit.

Gjermania përgatitet për reshje të dendura bore dhe stuhi “Elli”

Posted on by Drin Reçica

Gjermania po pret reshje bore deri në 20 cm, ndërsa pjesët veriore dhe perëndimore të Europës janë goditur nga stuhia “Goretti”, që shkaktoi erë me shpejtësi rekorde mbi 210 km/orë dhe la pa rrymë rreth 400 mijë shtëpi në Francë, përcjell albinfo.ch.

Në Francë, një person u lëndua seriozisht dhe 27 të tjerë pësuan lëndime të lehta, ndërsa shërbimi i motit paralajmëroi banorët të qëndrojnë në shtëpi. Në Gjermani, stuhi “Elli” pritet të sjellë erë të fortë, borë të dendura dhe temperatura deri në -20°C në disa zona.

Shërbimet e trenave janë ndërprerë në veri, shkollat janë mbyllur, dhe mbi 700 punëtorë sanitarë janë dislokuar për pastrimin e rrugëve në Hamburg. Autoritetet paralajmërojnë qytetarët dhe vozitësit që të jenë të kujdesshëm dhe të përgatitur për kushte të vështira./Albinfo.ch