Këshilli Federal i Zvicrës ka propozuar një paketë të re ligjore që synon të forcojë mbrojtjen e përfaqësuesve të punonjësve kundër shkarkimeve të padrejta. Kjo nismë ka shkaktuar reagime të ndryshme nga partnerët socialë.

Çfarë përfshin propozimi?

Sipas propozimit, punëdhënësit do të kenë detyrimin të njoftojnë me shkrim përfaqësuesit e punonjësve nëse kanë ndërmend t’i shkarkojnë. Këta përfaqësues do të kenë mundësinë të kërkojnë një bisedë për të diskutuar arsyet e mundshme të shkarkimit. Për më tepër, në rast të një shkarkimi të padrejtë, përfaqësuesit e punonjësve mund të kërkojnë një dëmshpërblim deri në 10 muaj paga, nga 6 muaj që është aktualisht.

Reagimet e partnerëve socialë

Sindikatat, përmes organizatës Unia, e kanë mbështetur këtë propozim, duke theksuar se aktualisht nuk ka mbrojtje ligjore të mjaftueshme për përfaqësuesit e punonjësve. Ata argumentojnë se kjo masë do të sigurojë një mjedis më të sigurt për ata që përfaqësojnë interesat e punonjësve.

Nga ana tjetër, organizatat e punëdhënësve, si Swissmem, kanë shprehur shqetësim se ky propozim mund të ndikojë negativisht në fleksibilitetin e tregut të punës. Ata argumentojnë se rregullat aktuale, të bazuara në marrëveshjet kolektive të industrisë, janë të mjaftueshme dhe se zbatimi i një mbrojtjeje më të gjerë mund të krijojë vështirësi për bizneset, transmeton albinfo.ch.

Propozimi i Këshillit Federal përforcon angazhimin e Zvicrës për të siguruar mbrojtjen e të drejtave të punonjësve dhe për të përmbushur angazhimet ndërkombëtare. Megjithatë, diskutimet midis palëve të interesuara do të vazhdojnë për të arritur një balancë të drejtë që mbron të drejtat e punonjësve pa cenuar fleksibilitetin e tregut të punës.

Në Zvicër, tërheqja ndaj trenave të natës lidhet kryesisht me Zvicrën gjermanofone. Ndërkohë që transporti hekurudhor po bëhet gjithnjë e më popullor, zhgënjimi po rritet në Zvicrën frankofone për shkak të mungesës së zhvillimit të linjave ndërkombëtare të trenave të natës.

Në mesin e korrikut, Zyra Federale e Transportit (FOT) dhe SBB njoftuan një linjë të re nate mes Baselit dhe Suedisë që do të nisë në prill 2026, transmeton albinfo.ch.

Por ndërsa interesi për trenat e natës po rritet, Zvicra frankofone, e cila ka shpresuar prej kohësh për lidhje të reja drejt jugut, po shpreh pakënaqësinë e saj. Dhe me arsye: duke parë hartën aktuale të ofertës, të gjithë trenat e natës nisen nga Baseli ose Zyrihu dhe të gjithë shkojnë drejt veriut ose lindjes.

Njoftimi për linjën e re drejt Suedisë, që pritet t’i kushtojë Konfederatës 47 milionë franga deri në vitin 2030, ka ngjallur reagime. “Ajo që shohim në thelb është se fokusi mbetet te Zvicra gjermanofone, ndërsa Zvicra frankofone mbetet ende ‘fëmija i harruar’ sa i përket lidhjeve ndërkombëtare,” kritikon Delphine Klopfenstein Broggini, deputete e Gjelbër nga Gjeneva.

“Është e vërtetë që destinacioni (Malmö në Suedi) mund të duket surprizues,” pajtohet edhe kolegia e saj në Komisionin e Transportit të Këshillit Kombëtar, Marie-France Roth Pasquier. “Nuk kemi diskutuar kurrë për të, veçanërisht gjatë punës në komision. Ne kishim kërkuar linja të tjera ndërkombëtare.” Për deputeten qendrore nga Fribourgu, mungesa e kapacitetit drejt Evropës jugore mbetet problemi kryesor.

Shumë banorë frankofonë kanë pritur gjatë për linja drejt Romës apo Barcelonës. Megjithatë, SBB e konsideron jo të arsyeshme momentalisht. “Për destinacione që shërbehen mirë nga trenat me shpejtësi të lartë, si Italia, Spanja apo Franca, do të mbështetemi më shumë te trenat ditorë, pasi mund të arrini destinacionin brenda gjysmës së ditës,” shpjegon zëdhënësi i tyre.

Proton, kompania zvicerane e njohur për mesazhet e enkriptuara dhe mbrojtjen e privatësisë me 70 milionë përdorues në mbarë botën, ka vendosur të ndalojë investimet në Zvicër.

Arsyeja është një ligj i ri që kërkon nga platformat si Proton dhe WhatsApp të identifikojnë dhe ruajnë të dhënat e përdoruesve për t’ia dhënë autoriteteve kur kërkohet. CEO i Proton tha se kjo e cenon rëndë privatësinë dhe se kompania do të zhvendosë qendrat e saj të të dhënave dhe projektet e inteligjencës artificiale në vende si Gjermania dhe Norvegjia.

Vetëm investimi i tyre në AI kap vlerën e 100 milionë frangave, ndërsa deri në fund të dekadës planifikojnë mbi 1 miliard franga investime. Nga ana tjetër, politikanët thonë se ky ligj rrit sigurinë, por kritikët paralajmërojnë se po cenohet liria dhe privatësia e qytetarëve.

Komisioni Evropian ka refuzuar të njohë markën tregtare të djathit tradicional zviceran Emmentaler. Organizata Emmentaler Switzerland ka paraqitur një apel kundër këtij vendimi në Gjykatën e Drejtësisë së Bashkimit Evropian në Luksemburg, transmeton albinfo.ch.

Mbrojtja e emrit “Emmentaler”

Sipas Urs Schluechter, drejtor i Emmentaler Switzerland, mbrojtja e markës do të siguronte që djathi origjinal të dallohej qartë nga imitimet. Ai tha për agjencinë zvicerane Keystone-SDA se qëllimi është që emri “Emmentaler” të përdoret ekskluzivisht për djathin zviceran me emërtim origjine të regjistruar, përmes regjistrimit në Organizatën Botërore të Pronësisë Intelektuale (WIPO).

Megjithatë, që prej janarit, Komisioni Evropian ka refuzuar mbrojtjen e këtij emri, duke argumentuar se ai lidhet historikisht dhe kulturalisht me një zonë më të gjerë gjeografike sesa vetëm Zvicra, dhe se në BE “Emmentaler” konsiderohet si emër gjenerik.

Apeli në prill

Në prill, Emmentaler Switzerland paraqiti apel, duke argumentuar se termi “Emmentaler” mbrohet si emërtim gjeografik i origjinës nga disa marrëveshje ndërkombëtare, përfshirë marrëveshjen e nënshkruar në vitin 1951 në Stresa, Piemonte. Në apel theksohet se “e drejta ndërkombëtare ka njohur që nga vitet 1950 se emërtimi ‘Emmentaler’ i takon ekskluzivisht djathrave zvicerane, dhe kjo është konfirmuar edhe nga gjykatat italiane”.

Austria ndërhyn në mbrojtje të BE-së

Ministria Federale Austriake e Bujqësisë, që kërkoi të ndërhyjë në mbështetje të Komisionit Evropian, argumenton se Emmentaler është prodhuar dhe tregtuar në Austri që nga viti 1936.

Kërkesa e Zvicrës për qartësi në etiketim

Emmentaler Switzerland kërkon që djathi Emmentaler i prodhuar jashtë Zvicrës të ketë të shënuar qartë vendin ose rajonin e prodhimit, p.sh. “Emmentaler nga Austria”, shpjegon Schluechter.

Në Zvicër, Emmentaler është i mbrojtur nga emërtimi i regjistruar i origjinës (AOC/AOP). Kjo nënkupton se djathi duhet të përmbushë specifikime të qarta të përcaktuara nga Zyra Federale e Bujqësisë, përfshirë vendin e prodhimit, madhësinë, peshën dhe vrimat karakteristike.

Zona gjeografike e mbrojtur përfshin jo vetëm luginën e Bernës ku kalon lumi Emme, por shtrihet edhe në disa rrethe të Fribourgut deri në Liqenin e Konstancës.

Komisioni i Konkurrencës (Comco) ka arritur një marrëveshje me Visa për të ulur tarifat e komisioneve të shkëmbimit, duke i bërë pagesat me kartë më pak të kushtueshme për tregtarët në Zvicër.

Pas Mastercard, tani është radha e Visa-s për të ulur këto tarifa. Në bazë të marrëveshjes me Comco, norma mesatare do të jetë maksimumi 0.15% për pagesat me kartë debiti zvicerane në një pikë shitjeje fizike në Zvicër.

Deri tani, me kartat debiti Visa, 0.2% e shumës së blerjes i kthehej kompanisë amerikane, përveç tarifave të tjera. Tani e tutje, ky komision do të reduktohet mesatarisht në 0.15%. Për kartat e kreditit, norma do të ulet nga pak më shumë se 1% në rreth 0.4%.

Sipas Comco, kjo marrëveshje përfaqëson një kursim vjetor prej 10 milionë frangash për tregtarët zviceranë.

Është dy metra e gjysmë e gjerë, 841 metra e gjatë dhe së shpejti do të festojë 25-vjetorin e saj. Që nga hapja e saj në vitin 2001, ura prej druri për këmbësorë midis Hurden (SZ) dhe Rapperswil-Jona (SG) mbi Liqenin e Cyrihut përgjatë digës së liqenit është bërë një pjesë integrale e peizazhit.

Por ura më e gjatë prej druri në Zvicër është nën kërcënim. Ndërsa ura për këmbësorë është zhvilluar me kalimin e viteve në një atraksion turistik dhe pikë referimi të rajonit, një kërpudhë po i gërryen grumbujt e lisave – duke e vënë urën në rrezik serioz.

Kërpudha është kërpudha e lisit. Ky është një lloj kërpudhe që sulmon drurin e lisit dhe shkakton kalbjen e tij. Të gjitha shtyllat përgjatë të gjithë 841 metrave tani me sa duket janë prekur – megjithëse në shkallë të ndryshme. Shtyllat e forta të lisit supozohej të zgjasnin 50 deri në 80 vjet, shkruan SRF, përcjell albinfo.ch.

Në vitet e fundit, autoritetet janë përpjekur të luftojnë prishjen e urës për këmbësorë, duke përdorur, ndër të tjera, një kërpudhë myku: “Ne i spërkatëm shtyllat me të çdo vit dhe hapëm vrima presioni për të parë se si reagonte druri”, thotë Ueli Dobler, këshilltar i qytetit të Rapperswil-Jona.

Megjithatë, masat kanë ndihmuar vetëm në një masë të kufizuar. Vit pas viti, bëhet më e vështirë dhe e kushtueshme të ruhet stabiliteti i urës prej druri: “Ne investojmë rreth 200,000 CHF në vit për të siguruar që ura për këmbësorë të mund të ecet në mënyrë të sigurt mbi dysheme”, thotë Ueli Dobler. Ndërtimi i urës prej druri fillimisht kushtoi 3.5 milionë CHF.

“Është një produkt natyral”, vazhdon këshilltari i qytetit. Fakti që një kërpudhë tani ka sulmuar drurin është thjesht fat i keq.

Është e mundur që ura për këmbësorë të duhet të rindërtohet plotësisht. Aktualisht nuk ka një zgjidhje të shpejtë për infektimin nga kërpudhat. Ueli Dobler thotë: “Aktualisht po vlerësojmë se çfarë mund të ruajmë dhe çfarë duhet të zëvendësojmë.” Kjo do të zbulojë gjithashtu koston e mirëmbajtjes së urës për këmbësorë.

Zgjidhje në vitet e ardhshme?

Përveç qytetit Rapperswil-Jona, edhe komuna Freienbach në Schwyz është përgjegjëse për urën për këmbësorë. Sipas Këshilltarit të Qytetit Ueli Dobler, është e vështirë të vlerësohet se kur dy komunat do të gjejnë një zgjidhje për monumentin rajonal.

Megjithatë, ai është i bindur se një zgjidhje do të gjendet në vitet e ardhshme – në mënyrë që mijëra vizitorë të mund të vazhdojnë të shëtisin përgjatë urës për këmbësorë prej druri më të gjatë të Zvicrës.

Gjatë 20 viteve të fundit, numri i peshqve mustak të kapur në Zvicër është rritur masivisht. Rrjedhat e ngrohta të ujit i inkurajojnë këta grabitqarë të riprodhohen. Dhe ata po bëhen gjithnjë e më të mëdhenj.

Një peshkatar amator kohët e fundit nxori një peshk mustak 2.2 metra të gjatë që peshonte 86.5 kilogramë nga Rhein i Vjetër pranë Diepoldsau në kantonin lindor të St. Gallen, raportoi gazeta Der Rheintaler.

Peshkat mustak mbi dy metra të gjata kapen rregullisht, veçanërisht në Liqenin e Konstancës, sipas David Frei të zëvendëskryetarit të departamentit të peshkimit në kantonin e St. Gallen.

Gjithnjë e më shumë peshq mustak të kapur

Peshkatarët kanë kapur gjithnjë e më shumë peshq mustak në ujërat zvicerane gjatë 20 viteve të fundit. Shifrat më të fundit nga Zyra Federale për Mjedisin datojnë nga viti 2023. Në atë kohë, 7,622 peshq mustak u regjistruan në statistikat e peshkimit, krahasuar me vetëm 506 në vitin 2003, përcjell albinfo.ch.

Kjo rritje e ndjeshme mendohet të jetë e lidhur me temperaturat gjithnjë e më të larta të ujit të shkaktuara nga ngrohja globale, shpjegon Frei. Kjo favorizon si përhapjen ashtu edhe rritjen e peshkut mustak.

Si rezultat, raportet për peshk mustak veçanërisht të madh dhe të rëndë janë rritur vitet e fundit. Në vitin 2011, një peshkatar sportiv kapi një peshk mustak 2.40 metra të gjatë që peshonte 83 kilogramë në grykëderdhjen e Rajnit në Liqenin e Konstancës.

Më 20 qershor, një peshk mustak shkaktoi mjaft trazirë në Gjermani. Sipas policisë, peshku dy metra i gjatë sulmoi dhe plagosi të paktën pesë larës në Liqenin Brombachsee në Bavari. Një polic më në fund qëlloi me armën e tij të shërbimit ndaj kafshës.

Kantoni St. Gallen nuk është në dijeni të ndonjë sulmi të peshkut mustak ndaj larësve ose kafshëve shtëpiake, shpjegon Frei. “Ajo që është e rëndësishme është që ne njerëzit të tregojmë respekt për krijesat ujore siç është peshku mustak,” shton ai.