Shkencëtarët do të shkaktojnë tërmete artificiale në Ticino

Studiuesit po përgatiten të krijojnë tërmete artificiale në një laborator nëntokësor në Bedretto, në kantonin jugor zviceran të Ticinos.

Shkencëtarët kanë injektuar ujë për disa ditë në një vijë të çarë midis dy shtresave të shkëmbinjve në BedrettoLab, një strukturë kërkimore në ish-galerinë e ndërtimit Bedretto të tunelit Furka, e operuar nga instituti federal i teknologjisë ETH Zurich.

Qëllimi është të vërë gurët në lëvizje dhe të shkaktojë një tërmet. Për eksperimentin, studiuesit po rrisin gradualisht presionin derisa të ndodhë një tërmet me magnitudë 1, ose derisa të jenë injektuar 2,000 metra kub ujë në shkëmb.

Sipas vlerësimeve të rrezikut, një tërmet me magnitudë 1 nuk ka gjasa të shkaktojë ndonjë dëm të konsiderueshëm, thotë faqja e internetit e projektit. Megjithatë, dëme “shumë të vogla” në afërsi të eksperimentit janë të mundshme, shkruan swissinfo. Dëme të mëdha në tunele do të priten vetëm në magnitudë 2.5. Probabiliteti që kjo të ndodhë vlerësohet në rreth 1%, transmeton albinfo.ch.

Sipas studiuesve, probabiliteti që një tërmet të shkaktojë dëme jashtë tunelit Bedretto është 1 në 10,000 – shumë më i ulët se probabiliteti që një tërmet natyror që ndodh gjatë së njëjtës periudhë të ndihet ose të shkaktojë dëme.

Megjithatë, askush nuk do të jetë në tunel gjatë eksperimentit, i cili do të shkaktohet nga distanca nga Cyrihu.

Parashikimi i tërmeteve

Duke marrë matje direkt në origjinën e një tërmeti, studiuesit shpresojnë t’u përgjigjen disa pyetjeve themelore. Në veçanti, ata duan të dinë se çfarë ndodh menjëherë para një tërmeti dhe çfarë i jep fund një ngjarjeje të tillë.

Studiuesit shpresojnë se të dhënat do të bëjnë të mundur përmirësimin e parashikimeve të tërmeteve, për të cilat nuk është gjetur asnjë metodë e besueshme, pavarësisht dekadave të kërkimit.

“Meqenëse nuk kemi kohë të presim që një tërmet të ndodhë përsëri në vendin e duhur, ne po e shkaktojmë vetë”, tha Stefan Wiemer nga ETH Cyrih dhe Shërbimi Sizmologjik Zviceran, në një prezantim shtatorin e kaluar. Projekti “Aktivizimi i Fajit dhe Këputja e Tërmetit” (FEAR), është përfitues i 14 milionë eurove (12.9 milionë CHF) financim nga Këshilli Evropian i Kërkimit (ERC).

Komuniteti zviceran jashtë vendit u rrit me 1.4 për qind në vitin 2025

Statistikat zvicerane jashtë vendit arrijnë në përfundimin se Zvicra është një komb emigrantësh.

Komuniteti zviceran jashtë vendit u rrit me 1.4 për qind në vitin 2025. Pothuajse dy të tretat e tyre jetojnë në Evropë.

Me një rritje prej 1.4 përqind, rritja ra pak më pak krahasuar me vitin e kaluar (plus 1.6 përqind), siç raportohet nga Zyra Federale e Statistikave, transmeton albinfo.ch.

Nga shtetasit zviceranë që jetojnë jashtë vendit, 21 për qind ishin më të rinj se 18 vjeç, më shumë se gjysma midis 18 dhe 64 vjeç dhe 24 për qind 65 vjeç ose më të vjetër.

Policia e Kosovës me aksion në 50 lokacione, 34 të arrestuar

Policia e Kosovës ka zhvilluar aksion në 50 lokacione, si rrjedhojë e të cilit janë arrestuar 34 persona në rajonin e Mitrovicës, Vushtrrisë, Istogut dhe Skenderajt me qëllim të luftimit të veprimtarive të kundërligjshme që ndërlidhen me organizimin e skemave piramidale dhe bixhozit të paligjshëm.

Policia e Kosovës në komunikatën për media ka njoftuar se janë kontrolluar rreth 50 lokacione të ndryshme, përfshirë lokale afariste dhe shtëpi private teksa bëhet e ditur se janë sekuestruar rreth 170.000 euro para të gatshme dhe 5 automjete.

Me vendim të prokurorit, 29 të dyshuar janë dërguar në mbajtje, ndërsa të dyshuarit tjerë janë liruar në procedurë të rregullt.

“Veprime policore në këtë fushëveprim, gjithashtu janë ndërmarr edhe nga hetimet rajonale dhe stacionet kompetente policore, ku ka pasur rezultate konkrete në parandalim dhe po ashtu arrestim të personave të dyshuar për përfshirje në vepra të ndryshme penale. Në totalin e bastisjeve/kontrolleve dhe arrestimeve janë përfshirë edhe veprimet e ndërmarra policore në Skenderaj, ku janë kontrolluar 15 lokacione të ndryshme, 8 persona janë arrestuar dhe nga ta 4 janë dërguar në mbajtje. Këto operacione përfaqësojnë një angazhim të fuqishëm dhe të koordinuar institucional në parandalimin dhe luftimin e krimeve të rënda, krimit ekonomik dhe organizimit të aktiviteteve të paligjshme që cenojnë rendin juridik dhe sigurinë publike”, thuhet në njoftim, transmeton albinfo.ch.

Më herët, ministri i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla ka deklaruar se janë arrestuar 26 persona në një aksion në Mitrovicë e Vushtrri, teksa tha se aksioni kishte cak veprimtaritë e dyshimta në lidhje me organizim të skemave piramidale dhe bixhozit të paligjshëm.

Tutje ai ka deklaruar se janë sekuestruar 150 mijë euro të cilat dyshohet se kanë ardhur nga këto veprimtari.

“Në të gjithë territorin e Kosovës, me të njëjtin përcaktim: luftimin e kriminalitetit pa kompromis.  Përveç aksionit anti-drogë në Pejë, mbrëmë u zhvillua edhe një aksion tjetër i madh i Policisë së Kosovës në dhjetëra lokacione të ndryshme në Mitrovicë dhe Vushtrri, me objekt veprimtari të dyshimta në lidhje me veprat penale të organizimit të skemave piramidale dhe bixhozit të paligjshëm. Në këtë aksion të arrestuar përfunduan 26 persona e me rreth 150 mijë euro të sekuestruara. Të përkushtuar për rend dhe ligj. Kudo”, ka shkruar ai.

Albulena Haxhiu për presidentin: Marrëveshja mund të arrihet brenda orësh

Ushtruesja e detyrës së presidentes, njëherit kryetare e Kuvendit të Kosovës, Albulena Haxhiu, ka deklaruar se vendi nuk duhet të shkojë në zgjedhje, por të arrihet konsensus.

“Kjo javë është vendimtare. Uroj që të nisë me takime ndërmjet partive politike. Unë mirëpres çfarëdo kontributi të partive politike, grupeve parlamentare në raport me çështjen e zgjedhjes së presidentit, për faktin se nuk kanë mbetur edhe shumë ditë, por në qoftë se ka vullnet mund të kryhet brenda shumë pak orësh. Prandaj i ftoj edhe sot, këtë të diel, që javën që kemi para nesh ta shfrytëzojmë me takime, të cilat uroj të përmbyllen me një konsensus sa i përket emrit të presidentit. Unë nuk jam përgjegjëse për të ftuar partitë politike në takim. Takimet po ftohen nga kryeministri Albin Kurti, si kryetar i partisë, si kryeministër dhe si dikush që i ka mbi 50 deputetë në Kuvendin e Republikës së Kosovës, përkatësisht 66 me koalicionin që është bashkërisht”, ka thënë ajo, transmeton albinfo.ch.

Haxhiu tha se nëse partitë presin ftesa, ajo do t’ua dërgojë.

“Prandaj, në qoftë se partitë politike presin ftesa nga unë si ushtruese e detyrës së presidentes, natyrisht që unë do t’i ftoj, por nuk kam parë kërkesa. Nuk kam parë që nuk pranohen ftesat nga kryeministri Kurti, për shkak se ju e dini që në të kaluarën ka pasur probleme edhe në raport me këtë çështje, mirëpo tani mendoj që ajo çka duhet është që t’i përgjigjen pozitivisht ftesave të kryeministrit Kurti. Sepse ato mund të shërbejnë që të kemi një marrëveshje sa i përket çështjes së zgjedhjes së presidentit apo presidentes së ardhshme. Mendoj që është shumë e rëndësishme që vendi të mos shkojë në zgjedhje të jashtëzakonshme. Kemi shumë punë para vetes, jo vetëm për së brendshmi, por po ashtu edhe për zhvillimet jashtë vendit tonë. Prandaj duhet të jemi të vëmendshëm, duhet ta kemi parasysh interesin qytetar dhe jo, si me thënë, ndonjë interes individual apo grupor”, u shpreh ajo, duke shtuar se qytetarët nuk i duan zgjedhjet.

“Mendoj që qytetarët nuk i duan zgjedhjet në Republikën e Kosovës në këtë moment. Në dhjetor të vitit të kaluar ata kanë votuar për partitë politike, pra në këto zgjedhje, prandaj mendoj që askush nuk do të duhej të synonte që me veprimet e tyre ta çojnë vendin në zgjedhje. I ftoj që të përbashkohen, të unifikohen, e pastaj betejat për çështje të tjera i lëmë pas zgjedhjes së presidentit”, tha Haxhiu.

Zug kryeson në Zvicër: 11.9% e veturave janë elektrike

Kantoni i Zug-ut vazhdon të jetë lider në tranzicionin drejt mobilitetit elektrik në Zvicër, duke regjistruar përqindjen më të lartë të veturave elektrike në vend.

Sipas të dhënave të fundit, 11.9% e të gjitha veturave të regjistruara në Zug janë plotësisht elektrike, përqindja më e lartë në nivel kombëtar, transmeton albinfo.ch.

Në krahasim, mesatarja në gjithë Zvicrën është vetëm rreth 5.5%, që do të thotë se Zug ka më shumë se dyfishin e përhapjes së veturave elektrike krahasuar me pjesën tjetër të vendit.

Pas Zug-ut renditen kantone të tjera si:

Cyrihu me rreth 7%,

Lucerni me rreth 5.8%,

ndërsa nivelet më të ulëta janë në Gjenevë, Jura dhe Ticino (rreth 3.8%).

Ndërkohë, trendi është edhe më i fortë te veturat e reja: vetëm në tremujorin e parë të vitit 2026, veturat elektrike përbënin rreth 21.5% të regjistrimeve të reja, duke treguar një rritje të vazhdueshme të këtij segmenti.

Ekspertët e lidhin këtë dominim të Zug-ut me disa faktorë kyç:

fuqia e lartë blerëse e banorëve,

infrastruktura e zhvilluar për karikim,

dhe orientimi i fortë drejt teknologjisë dhe inovacionit.

Berna përgatitet për mungesë karburanti, rrezik për verën

Zvicra po përgatitet për një krizë të mundshme të furnizimit me karburant, ndërsa autoritetet paralajmërojnë për pasoja konkrete në javët në vijim.

Sipas raportimit të World Radio Switzerland, situata është shkaktuar nga mbyllja e Ngushticës së Hormuzit, një rrugë kyçe për transportin global të naftës, çka ka ndërprerë furnizimet drejt Evropës, transmeton albinfo.ch.

Autoritetet zvicerane theksojnë se karburanti për aviacion (keroseni) mund të bëhet i pakët brenda pak javësh, duke rrezikuar trafikun ajror, sidomos në prag të sezonit veror.

Zyra Federale për Furnizim Ekonomik ka bërë të ditur se tankerët e fundit që kaluan përmes kësaj rruge tashmë janë duke mbërritur në Evropë dhe nuk priten dërgesa të reja në afat të shkurtër.

Në rast përkeqësimi të situatës, Zvicra mund të përdorë rezervat strategjike, të cilat mbulojnë disa muaj konsum.

Ndërkohë, masat e mundshme përfshijnë:

kursim vullnetar të energjisë,

kufizim të përdorimit të veturave,

orientim drejt transportit publik,

dhe madje vendosje të kufizimeve të shpejtësisë për të ulur konsumin.

Partitë politike kanë propozuar edhe masa shtesë, si ofrimi falas i kartelave për transport publik, për të inkurajuar qytetarët të lënë veturat në shtëpi.

Autoritetet theksojnë se situata po monitorohet nga afër, ndërsa kriza më e gjerë energjetike globale vazhdon të ndikojë furnizimet dhe çmimet.

Qytetet më të “pabanueshme” në botë

Në të gjithë Azinë, po ndodh një zgjerim i madh. Qytetet në vendet në zhvillim si India, Indonezia dhe Filipinet po fitojnë qindra milionë banorë. Ky urbanizim sapo ka nisur. Në Azinë Jugore, për shembull, vetëm rreth 35% e popullsisë jeton në zona urbane, krahasuar me 80% në Amerikën e Veriut.

Megjithatë, problemet në metropolet e mëdha aziatike po shtohen. Qytete si Delhi, Xhakarta dhe Manila vuajnë nga ndotja e rëndë, trafiku dhe kriminaliteti. Sfida më e madhe është mungesa e banesave të mira dhe të përballueshme. Zgjidhja e kësaj do të përmirësonte jetën e miliona njerëzve. Do të rriste gjithashtu ekonomitë, duke i bërë banorët e qyteteve më produktivë, shkruan Monitor, transmeton albinfo.ch.

Azia strehon më shumë se gjysmën e 1.1 miliardë njerëzve që jetojnë në lagje informale, sipas një studimi të Habitat for Humanity, një organizatë joqeveritare me seli në Atlanta.

Banka Aziatike e Zhvillimit vlerëson se më shumë se 40% e popullsisë urbane në Azi jeton në banesa që janë në njëfarë mënyre nën standard (për shembull sepse janë të rrënuara, u mungojnë shërbimet si energjia elektrike dhe uji ose janë të mbipopulluara).

Qeveria e Filipineve mendon se qytetet e saj kanë nevojë për 7 milionë banesa shtesë; Indonezia thuhet se ka mungesë prej 27 milionësh. Në Indi, ku të dhënat janë më të pjesshme, vlerësimet arrijnë deri në 47 milionë.

Mungesa e banesave cilësore shkon paralelisht me çmime të larta për pak njësitë e mira që ekzistojnë. Urban Land Institute, një organizatë jofitimprurëse me bazë në Hong Kong, vlerëson se apartamentet cilësore në Manila, kryeqyteti i Filipineve, kushtojnë 20 herë më shumë se të ardhurat mesatare të një familjeje.

Kjo është një shumë më e lartë se në Mayfair apo Manhatan dhe katër herë mbi nivelin që instituti e konsideron “të përballueshëm”. Në fakt, ai konstaton se vetëm shtatë nga 51 qytetet më të mëdha të Azisë kanë tregje formale të strehimit që mund të konsiderohen “të përballueshme”, sipas kritereve të tij.

E gjithë kjo po dëmton ekonomitë aziatike. Së pari, kushtet e këqija të jetesës mund të dekurajojnë banorët e zonave rurale, të cilët mund të gjenin punë më produktive në qytete, që të fillojnë një jetë të re atje.

Një studim në Indi në vitin 2020 zbuloi se banorët e fshatrave në Bihar, një shtet i varfër në verilindje, parapëlqenin të fitonin 35% më pak në vendlindje sesa të përballeshin me kushtet e vështira në qytete.

Banesa më të lira dhe më të sigurta do të sillnin gjithashtu përfitime më të drejtpërdrejta ekonomike. Strehimi cilësor redukton kohën e humbur nga sëmundjet. Ai u jep njerëzve hapësirë për të ushtruar një aktivitet ekonomik nga shtëpia.

Siguria e qëndrimit dhe hapësira për të studiuar e bëjnë më të lehtë që fëmijët të regjistrohen në shkollë dhe të vazhdojnë shkollimin.

Një studim global nga Habitat for Humanity tregon se zëvendësimi i banesave në lagjet informale me shtëpi më të mira lidhet me një rritje 4% të jetëgjatësisë, një rritje 28% të pjesëmarrjes në shkollë dhe një rritje të prodhimit të brendshëm bruto lokal deri në 10%.

Ndryshimet klimatike e rrisin edhe më shumë rëndësinë e kësaj çështjeje. Ata që jetojnë në banesa të pasigurta do të preken më shumë nga goditje si valët e të nxehtit.

Në çdo qytet me rritje të shpejtë, një shkallë e caktuar e varfërisë urbane është e pashmangshme. “Çdo qytet, qoftë Parisi apo Nju Jorku, kalon në një fazë adoleshence, ku rritja është kaotike, burimet janë të tendosura dhe gjithçka mbingarkohet”, thotë David Smith nga Affordable Housing Institute, një kompani konsulence në Boston.

Por me politika më të mira, autoritetet aziatike mund ta shkurtojnë këtë fazë të dhimbshme dhe të zbusin disa nga kostot e saj.

Në qytetet aziatike, rregulloret mbi përdorimin e tokës shpesh e bëjnë të vështirë ndërtimin e banesave të përballueshme në shkallë të gjerë. Rregullat që kufizojnë lartësinë e ndërtesave ose ndalojnë ndërtimet rezidenciale në zonat tregtare synojnë të parandalojnë mbipopullimin.

Por shpesh kanë efektin e kundërt, duke i shtyrë njerëzit drejt lagjeve informale. Kur në vitin 2018, Mumbai lejoi ndërtimin e ndërtesave më të larta, oferta e banesave në zonat e prekura u rrit me 58% dhe çmimet e njësive të reja ranë me 24%, sipas një studimi të ri nga Sahil Gandhi i Universitetit të Mançesterit dhe Geetika Nagpal e Bankës Botërore.

“Zvicra si Dubai i ri?” – Interes në rritje nga milionerët dhe bizneset

Zvicra po tërheq gjithnjë e më shumë vëmendje nga të pasurit dhe biznesmenët ndërkombëtarë, duke u përshkruar nga disa si një alternativë e re ndaj Dubait, transmeton albinfo.ch.

Sipas raportimit të World Radio Switzerland, ka një rritje të interesimit nga expatriatët që po largohen nga Dubai, veçanërisht për shkak të tensioneve të lidhura me konfliktin me Iranin.

Në këtë trend, kantoni i Zug-ut është shndërruar në një nga destinacionet kryesore. Ky rajon njihet për:

taksa të ulëta,

stabilitet politik,

dhe reputacion si qendër globale për kriptovaluta.

Autoritetet lokale raportojnë një rritje të kërkesave për zhvendosje dhe investime, ndërsa individë të pasur dhe sipërmarrës po kërkojnë një mjedis më të sigurt dhe të qëndrueshëm për kapitalin e tyre.

Megjithatë, ky interes i lartë po krijon edhe sfida. Tregu i banesave në Zug po përballet me presion, për shkak të ofertës së kufizuar dhe rritjes së çmimeve të qirave.

Ekspertët theksojnë se kjo lëvizje nuk është rastësi, por pjesë e një trendi më të gjerë global, ku kapitali dhe investitorët zhvendosen drejt vendeve më të sigurta në kohë pasigurie gjeopolitike.

Zvicra shqyrton azilin jashtë vendit, por zbatimi mbetet sfidë

Zvicra po shqyrton mundësinë që kërkesat për azil të shqyrtohen jashtë territorit të saj, por një raport i ri qeveritar paralajmëron se kjo ide do të jetë shumë e vështirë për t’u zbatuar në praktikë.

Sipas analizës së publikuar, aplikimet për azil jashtë vendit janë ligjërisht të mundshme, por përballen me pengesa serioze, sidomos në aspektin e së drejtës ndërkombëtare dhe të drejtave të njeriut, transmeton albinfo.ch.

Qeveria zvicerane (Këshilli Federal) është treguar e kujdesshme ndaj kësaj ideje, duke theksuar se përfitimet ekonomike nga një sistem i tillë do të ishin të kufizuara.

Në vend të kësaj, autoritetet shohin më shumë potencial tek krijimi i të ashtuquajturave “qendra kthimi”, ku do të strehoheshin azilkërkuesit e refuzuar në pritje të deportimit, veçanërisht në bashkëpunim me shtete të tjera.

Debati për përpunimin e kërkesave për azil jashtë territorit është intensifikuar kohët e fundit në Zvicër, në linjë me diskutime të ngjashme që po zhvillohen edhe në vende të tjera evropiane për menaxhimin e migracionit.

Zvicër: Djathari akuzohet për vjedhje tonash djathi

Një prodhues i njohur djathi në Zvicër është përfshirë në një skandal të pazakontë, pasi autoritetet e kanë akuzuar për vjedhje të sasive të mëdha të djathit gjatë disa viteve.

Sipas raportimeve nga World Radio Switzerland, një djathar i vlerësuar në kantonin Valais dyshohet se ka vjedhur mbi 12 tonë djathë raclette nga qumështorja ku punonte, përgjatë një periudhe prej rreth tre vitesh, transmeton albinfo.ch.

Rasti ka shkaktuar reagime të forta, jo vetëm për shkak të sasisë së madhe të djathit të përfshirë, por edhe për faktin se bëhet fjalë për një profesionist të respektuar në këtë industri.

Autoritetet zvicerane kanë nisur procedurat ligjore ndaj tij, ndërsa detaje të tjera mbi mënyrën e vjedhjes dhe motivet mbeten ende të paqarta.

Djathi raclette, i cili është një produkt tradicional dhe shumë i çmuar në Zvicër, ka një vlerë të konsiderueshme në treg, duke e bërë këtë rast edhe më të rëndë nga aspekti financiar dhe reputacional.

Ky incident vjen në një kohë kur raste të ngjashme të mashtrimeve apo vjedhjeve në industrinë e djathit janë raportuar edhe në vende të tjera evropiane, duke ngritur shqetësime për sigurinë dhe kontrollin në këtë sektor.

Vjenë: Organizohet takim me shkrimtaren për fëmijë, Ana Tisi nga Tirana

Në OVS Jagdgasse 22, Vjenë u mbajt takimi me shkrimtaren për fëmijë, znj. Ana Tisi nga Tirana, me nxënësit e mësueses Miradije Berishaj dhe mësuesit Osman Ademi, në kuadër të mësimit të gjuhës shqipe me moton “… flas shqip”.

Për fëmijët, (rreth 70 fëmijë) kjo ishte një ditë e veçantë dhe e paharrueshme. Ata patën kënaqësinë të takonin shkrimtaren, e cila solli me vete botën magjike të librave dhe tregimeve.

Pas prezantimit, shkrimtarja lexoi pjesë nga librat e saj me shumë emocion, duke tërhequr vëmendjen dhe imagjinatën e fëmijëve. Ata e dëgjuan me interes të madh dhe e përjetuan çdo moment me kureshtje.

Më pas u zhvillua një bashkëbisedim i ngrohtë, ku nxënësit bënë pyetje dhe shprehën mendimet e tyre. Shkrimtarja ndau përvojat e saj dhe tregoi se si lindin historitë dhe si mund të bëhesh një shkrimtar i mirë.

Gjatë takimit u zhvilluan edhe aktivitete kreative. Fëmijët, me idetë e tyre të bukura, arritën të bëhen “shkrimtarë” të vegjël duke krijuar dhe shkruar përralla nga imagjinata e tyre.

Ky takim ishte një përvojë shumë e vlefshme dhe frymëzuese për nxënësit, duke i afruar edhe më shumë me librin, leximin dhe botën e krijimtarisë.

Në përmbyllje, fëmijët u argëtuan edhe me këngë dhe valle. Po ashtu, mësuesit e tyre kishin përgatitur edhe dhurata për secilin nxënës.

https://www.facebook.com/groups/170911766334507/?multi_permalinks=26463200613345597&ref=share

Boksieri Bernardin Jakaj fiton titullin kampion të Evropës në kategorinë WBO në Austri

Në një sallë në Korneuburg, të mbushur me shqiptarë, boksieri shqiptar i cili jeton në Austri, Bernardin Jakaj, gjunjëzoi në ring rivalin e tij rumun, Mirel Drogan, shkruan albinfo.

Boksieri shqiptar fitoi me „KO“ në rundin e dytë shtunën në ndeshjen e tij për titullin vakant evropian të peshave super të mesme në kategorinë WBO, duke u bërë kampioni i ri evropian.

“Jam shumë i lumtur për fitoren, është një ndjenjë e mrekullueshme”, tha Jakaj në një intervistë me ORF.

Jakaj tani renditet ndër dhjetë më të mirët në renditjen botërore të WBO dhe madje mund të ketë një shans për një ndeshje për titullin botëror vitin e ardhshëm.

Ky event u organizua nga Simpa Sports udhëhequr nga ish-boksieri i njohur shqiptar në Austri, Shpëtim Shala.

Pabarazia: 9 nga 10 bankierë që fitojnë miliona janë burra

Bankierët më të paguar të Evropës mbeten kryesisht meshkuj, pavarësisht një grupi në rritje të personave që fitojnë nga miliona euro, tregoi një raport nga Autoriteti Bankar Evropian.

Pothuajse nëntë nga 10 punonjës të bankave që fitonin të paktën 1 milion euro në vit ishin burra, tha EBA. Çekuilibri ishte edhe më i theksuar në firmat e investimeve, ku 97% e personave me të ardhurat më të larta ishin meshkuj, shkruan Scan, transmeton albinfo.ch.

Gjetjet nxjerrin në pah ritmin e ngadaltë të ndryshimit në balancën gjinore në të gjithë sektorin financiar, duke i bërë jehonë paralajmërimeve të mëparshme të EBA-s se progresi në nivelet e larta mbeti i kufizuar.

Numri i punonjësve me të ardhura të larta në banka dhe firma investimi u rrit me 9% në 2,554, i mbështetur nga rentabiliteti i fortë nga normat më të larta të interesit, tregtia e fortë në tregje të paqëndrueshme dhe një rimëkëmbje në arritjen e marrëveshjeve.

Por rritja bëri pak për të zhvendosur pabarazitë e rrënjosura. Në institucionet e kreditit, siç janë bankat, burrat përbënin pak më shumë se 89% të personave me të ardhura shtatëshifrore, kryesisht i pandryshuar nga vitet e kaluara. Firmat e investimeve treguan një hendek edhe më të gjerë, pavarësisht një rritjeje të ndjeshme të numrit të personave me të ardhurat më të larta.

Autoriteti Bankar Evropian tha se arritja e balancës gjinore, veçanërisht në rolet e larta dhe me paga më të larta, mbeti një përparësi për rregullatorët dhe firmat në të gjithë sistemin financiar të Evropës.

A shkaktohen gurët në veshka nga ushqimet

Kohët e fundit, disa hipoteza kanë sugjeruar se shumica e gurëve në veshka mund të formohen nga oksalatet që gjenden te perimet dhe se deri në 80% e tyre vijnë nga ushqime si spinaqi, panxhari, patatet e ëmbla apo bajamet, sipas BBC.

Megjithatë, ky interpretim është pjesërisht i pasaktë sipas literaturës mjekësore.

Çfarë janë realisht gurët në veshka?

Sipas institucioneve mjekësore si Fondacioni Kombëtar i Veshkave (NKF), në Nju Jork dhe Klinikës Universitare “Mayo Clinic”, në Minesota, SHBA, rreth 70–80% e gurëve në veshka janë kalcium-oksalat, shkruan ATSH, transmeton albinfo.ch.

Por, kjo nuk do të thotë që ato shkaktohen drejtpërdrejt nga perimet.

Ato formohen kur kalciumi dhe oksalati lidhen në urinë, jo thjesht nga ushqimi i ngrënë por kur përqendrimi i urinës është i lartë (dehidratim); gjithashtu kur ka çrregullime metabolike ose dietë të pabalancuar.

A janë perimet shkaku?

Jo në mënyrë direkte. Ushqime si spinaqi, bajamet, panxhari, patatet e ëmbla përmbajnë oksalate, por shumica e oksalateve nuk përthithen plotësisht.

Në zorrë ato shpesh lidhen me kalciumin dhe eliminohen pa problem.

Problemi lind vetëm tek personat e ndjeshëm ose në kushte të caktuara metabolike.

Çfarë e rrit rrezikun?

Sipas studimeve të urologjisë dhe nefrologjisë, dehidratimi mbetet shkaku kryesor; konsumi i ulët i ujit; dieta e tepruar me kripë dhe proteinat shtazore; mungesa e kalciumit në ushqim (jo tepricë) dhe problemet e zorrëve që rrisin përthithjen e oksalateve.

Çfarë rekomandohet?

Ekspertët këshillojnë pirje të mjaftueshme të ujit çdo ditë; kalcium të mjaftueshëm përmes ushqimit (jo suplement pa kontroll); dietë të balancuar, jo eliminim të perimeve; reduktim të kripës dhe ushqimeve shumë të përpunuara dhe kontroll mjekësor për personat me histori me gurë në veshka.

Në realitet, gurët në veshka janë një problem kompleks metabolik ku dieta, hidratimi dhe faktorët gjenetikë luajnë rol së bashku.

Perimet që përmbajnë oksalate nuk janë shkaku i vetëm dhe as kryesor i gurëve në veshka dhe në shumicën e rasteve ato janë pjesë e një diete të shëndetshme.

 

 

Me 11.9%, Zugu ka më së shumti makina elektrike në Zvicër

Në kantonin e Zugut, përqindja e makinave elektrike është më e lartë se kudo tjetër në Zvicër. Sipas të dhënave të reja nga platforma online Energie Reporter, si dhe nga Energie Schweiz dhe Geoimpact, 11.9 për qind e automjeteve të regjistruara atje janë tërësisht elektrike, trnsmeton albinfo.ch.

Kantoni i Cyrihut (7.0 për qind) dhe i i Lucernës (5.8 për qind) mbeten ndjeshëm prapa. Gjeneva (3.8 për qind), Jura dhe Ticino (3.8 për qind secila) kanë shifrat më të ulëta. Në të gjithë vendin, mesatarja e makinave elektrike në flotën e automjeteve është 5.5 për qind.

Midis makinave të regjistruara rishtazi, pjesa e automjeteve elektrike është edhe më e lartë: Në tremujorin e parë të vitit 2026, ato arritën një pjesë tregu prej 21.5 për qind – ​​megjithëse kjo i lë ende pas hibrideve plug-in dhe makinave thjesht me benzinë.

Valis: Thyhet rekordi botëror për raclette-n më të madhe

Rekordi botëror për raclette më të madhe u thye përsëri të shtunën në Martigny, Valis. Me 4,942 pjesëmarrës, organizatorët e “The Plus Grande Raclette of the World” arritën qëllimin e tyre.

Rekordi i ri, i konfirmuar nga një noter, tejkalon rekordin e mëparshëm me 49 persona më shumë, transmeton albinfo.ch. Ai tregon “entuziazmin e jashtëzakonshëm për këtë ngjarje, e cila brenda dy viteve është bërë një vend takimi simbolik për traditën rajonale”, shpjegoi organizatori, Myexpo, të shtunën në mbrëmje, shkruan swissinfo.ch.

Ndërsa mysafirët nga Valisi përbënin shumicën, shumë entuziastë të raclette-s nga kantone më të largëta udhëtuan gjithashtu për të marrë pjesë.

“Është thjesht e pabesueshme të shohësh këtë entuziazëm midis dashamirësve të raclette. Shumë tashmë po pyesin për ngjarjen e ardhshme”, tha Eddy Baillifard, ambasador për ngjarjen dhe për Raclette Valais AOP, me gëzim të shtunën në mbrëmje.

Austri: Hipp u shantazhua – është gjetur helm për minj në kavanozat e qelqit

Një kavanoz me ushqim për fëmijë Hipp i kontaminuar me helm për minjtë është gjetur në Austri. Një klient e raportoi këtë dhe “nuk ka pasur konsumim”, njoftoi policia në shtetin federl Burgenland të shtunën vonë në mbrëmje. Është lëshur një “paralajmërim urgjent për publikun”, shkruan srf.ch.

Sipas autoriteteve austriake, individë të panjohur po e shantazhojnë prodhuesin e ushqimit për foshnje Hipp me një kërcënim për helmim nga minjtë.

Agjencia Austriake për Shëndetin dhe Sigurinë Ushqimore raporton se tre supermarkete në Austri dhe Republikën Çeke janë prekur mg kjo. Hipp kishte tërhequr tashmë të gjithë gamën e produkteve të saj nga dyqanet Spar si një masë paraprake, të premten.

Kompania e përshkruan kërcënimin si një akt kriminal të manipulimit; konsumimi i produkteve të kontaminuara mund të jetë kërcënues për jetën.

Kërcënimi ka të bëjë me një degë në Eisenstadt, Austri, dhe dy dyqane Tesco në Republikën Çeke. Policia ka nisur një hetim.

Kosova përmbys rezultatin dhe fiton ndaj Bullgarisë

Kombëtarja e Kosovës në kategorinë e femrave ka mundur sot Bullgarinë, duke ju afruar kështu kualifikimit në play-offin e Kupës së Botës

“Dardanet” arritën ta përmbysnin rezulttin fillestar nga 0-1 në 2-1. Bullgaria shënoi në minutën 42 përmes Petrovas.

Kosova u forcua në pjesën e dytë të ndeshjes kur, në minutën 51 Blerta Smaili barazoi rezultatin. 1 : 1.

Kapitenja Erëleta Mehmeti k vulosur fitoren duke shënuar pas asistimit të Ramadanit (90+6’).

Me këtë fitore, Kosova vazhdon si e pamposhtur me 12 pikë, tri më shumë se Kroacia ndërsa Bullgaria renditet e treta me tre sosh. Ekipi që zë vendin e parë avancon në play-off për kualifikimin në Kupën e Botës.

Ministri Hoxha takohet me Gjuriçin, flasin për Kosovën dhe Luginën e Preshevës

Ministri për Evropën dhe Punët e Jashtme, Ferit Hoxha, në një postim që ka publikuar në mediat sociale ka njoftur për takimin e tij të sotëm me homologun e tij serb.

“Sot, pata një takim me Ministrin e Punëve të Jashtme të Serbisë, Marko Gjuriç, në kuadër të Forumit Diplomatik të Antalias 2026. Diskutimi ynë u përqendrua në avancimin e marrëdhënieve dypalëshe përmes dialogut konstruktiv dhe bashkëpunimit konkret, me synim forcimin e mëtejshëm të lidhjeve ekonomike dhe tregtare, duke vlerësuar rolin e tyre në nxitjen e zhvillimit të qëndrueshëm dhe të stabilitetit rajonal.

Në këtë kuadër, mirëprita gatishmërinë e Serbisë për t’iu përgjigjur pozitivisht kërkesës sonë për hapjen e një Konsullate të Përgjithshme në Bujanoc”, shkruan Hoxha.

“Nënvizova domosdoshmërinë për të ruajtur, thelluar dhe forcuar bashkëpunimin rajonal si rruga më e besueshme drejt një të ardhmeje të përbashkët, duke lënë mënjanë retorikat e panevojshme dhe joproduktive. Shqipëria mbetet e përkushtuar të investojë në qartësinë e qëndrimeve të saj, në koherencën e politikës së jashtme, si dhe në forcimin e kontakteve mes njerëzve, duke kultivuar një brez të ri me vizion të qartë evropian”, vazhdon ministri i jashtëm shqiptar.

“Gjithashtu, pranuam se kemi qëndrime thelbësisht të ndryshme lidhur me Republikën e Kosovës. Rikonfirmova qëndrimin e qartë dhe të palëkundur të Shqipërisë mbi rëndësinë vendimtare të dialogut ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, të ndërmjetësuar nga Bashkimi Evropian, si e vetmja rrugë e qëndrueshme drejt normalizimit të plotë të marrëdhënieve dhe njohjes reciproke, si një kontribut thelbësor për paqen e qëndrueshme dhe stabilitetin afatgjatë në rajon”, përfundon postimi i Ministrit për Evropën dhe Punët e Jashtme, Ferit Hoxha.

Rektori i Universitetit të Cyrihut kërkon tarifa më të ulëta për studentët

Rektori i Universitetit të Cyrihut kundërshton tarifat më të larta të shkollimit në universitet. Ai e deklaroi këtë në një intervistë me gazetën Neue Zürcher Zeitung. Ai beson se kostoja e jetesës në Cyrih është tashmë mjaft e lartë.

Për më tepër, arektori Michael Chapmann argumenton se tarifat më të larta do të zgjasnin studimet sepse studentët do të duhej të punonin më shumë paralelisht me studimet e tyre, tranmsetpn lbinfo.ch.

Tarifa aktuale e shkollimit prej 720 frangash zvicerane nuk ndjek asnjë logjikë tregu. “Është një tarifë thjesht e rritur historikisht, në fund të fundit arbitrare,” tha Schaepman.

Rektori i universitetit paralajmëroi gjithashtu për pasoja sociale. Edhe sot, situata financiare e prindërve luan një rol të rëndësishëm në zgjedhjen e studimeve.

“Ne nuk duhet ta pengojmë më tej lëvizshmërinë sociale përmes barrierave financiare”, vazhdoi Schaepman. Ai gjithashtu i sheh në mënyrë kritike rritjet individuale në programet e kushtueshme të diplomimit si mjekësia, pasi këto vështirë se janë të pajtueshme me një punë me kohë të pjesshme.

Vetëm rreth dhjetë për qind e studentëve marrin bursa ose mbështetje tjetër financiare, ndërsa shumica dërrmuese duhet të ia dalin mbanë pa ndihmë shtesë.

GLP refuzon iniciativën “Jo Zvicrës me10 milionë banorë”

Në takimin e delegatëve të tyre në Zug, Liberalët e Gjelbër hodhën poshtë unanimisht dhe qartë iniciativën e Partisë Popullore Zvicerane (SVP) “Jo 10 milionë Zvicër”.

Fjala është për nismën për të cilën do të votohet në referendum, e cila kërkon të merren masa kundër shtimit të numrit të të huajve në Zvicër, trnsmeton albinfo.ch.

SVP me këtë iniciativë kërkon që të mos lejohet që Zvicra, në saje të të huajve, të arrijë të ketë 10 milionë banorë.

Këshilltarja e Dhomës së Kantoneve, përfaqëszese e Cyrihut, Tiana Moser, e përshkroi propozimin si një frenim për prosperitetin e vendit, shkruan srf.ch.

Megjithatë, disa delegatë paralajmëruan kundër nënvlerësimit të çështjes, pasi ajo nxit emocione të forta në mesin e popullsisë.

Këshilli Federal dhe Parlamenti e refuzojnë propozimin.

Delegatët votuan gjithashtu kundër ndryshimit të Aktit të Shërbimit Civil. Ky propozim synon ta bëjë më të vështirë kalimin nga shërbimi ushtarak në atë civil.

Megjithatë, Partia Liberale e Gjelbër (GLP) mbështet lehtësimin e kufizimeve të eksportit të armëve.

Sulme ndaj anijeve në ngushticën e Hormuzit

Situata në ngushticën e Hormuzit, ps mbylljes së saj, është përshkallëzuar përsëri. Pak pasi Irani mbylli rrugën ujore strategjikisht të rëndësishme, të paktën dy anije janë sulmuar.

Autoriteti Detar Britanik raporton se një anije cisternë u sulmua nga anije që i përkisnin Korpusit të Gardës Revolucionare Iraniane pranë brigjeve të Omanit. Ekuipazhi qëlloi anijen cisternë pa paralajmërim. Por personeli është i sigurt.

Në orët e mëparshme, disa anije cisternë kishin kaluar nëpër Ngushticën e Hormuzit, e cila ishte hapur për një kohë të shkurtër. Kjo ishte lëvizja e parë e rëndësishme e transportit detar atje që nga fillimi i luftës shtatë javë më parë.

Pas rimbylljes së Ngushticës së Hormuzit, anije të shumta janë kthyer prapa.

Irani e kishte hapur rrugën dje, por e kishte anuluar sot këtë vendim. Ndërkohë, Presidenti i SHBA-së Trump theksoi se SHBA-të nuk do të shantazhoheshin, por i përshkroi bisedimet e vazhdueshme me Teheranin si pozitive.