Viti 2026 paraqitet nën një sfond pozitiv dhe negativ. Pensionistët do të përfitojnë të ardhura shtesë falë pensionit të 13-të AHV, por kontributet e sigurimeve shëndetësore do të mbeten një barrë e konsiderueshme, duke u rritur ende krahasuar me vitet e kaluara.
Pensioni i 13-të AHV
Reforma kryesore legjislative e vitit të ardhshëm ka të bëjë me pensionistët. Në dhjetor 2026, pagesa e 13-të e pensionit të pleqërisë dhe të mbijetuarve (AHV) do të bëhet për herë të parë.
Për beqarët në pension, ky pension i 13-të përfaqëson një të ardhur shtesë midis 1260 dhe 2520 frangave zvicerane. Shuma e tij korrespondon me një të dymbëdhjetën e pensioneve të paguara gjatë vitit. Llogaritja është më komplekse për çiftet e martuara.
Energjia elektrike po bëhet më e lirë
Çmimi i energjisë elektrike pritet të bjerë me një mesatare prej 4% në vitin 2026. Një familje tipike do të paguajë 27.7 cent për kilovat orë vitin e ardhshëm, një kursim mesatar prej 58 frangash për vitin.
Ky është viti i tretë radhazi i rënies së çmimeve të energjisë elektrike, pas rritjes së ndjeshme në fillim të luftës në Ukrainë. Edhe pse kursimet mund të duken modeste, ato grumbullohen me kalimin e viteve.
Çdo verë, kompanitë e energjisë elektrike i paraqesin tarifat e tyre të reja autoriteteve për shqyrtim. Çmimet e reja hyjnë në fuqi më 1 janar të vitit pasardhës.
Rënie e të ardhurave për fotovoltaikët
Ndërsa familjet mund të presin rënien e çmimeve të energjisë elektrike, operatorët e instalimeve fotovoltaike do të marrin të ardhura dukshëm më të ulëta.
Sipas vlerësimeve të Shoqatës së Prodhuesve të Pavarur të Energjisë (VESE), norma e blerjes për energjinë elektrike diellore pritet të ulet me pothuajse 25% – një rënie e konsiderueshme e të ardhurave që lidhen me injektimin e kësaj energjie elektrike në rrjet, me një shpërblim mesatar prej rreth 9.6 centësh për kWh për instalimet deri në 30 kW.
Kjo rënie është për shkak të Ligjit të ri të Energjisë, i cili hyn në fuqi më 1 janar. Ai harmonizon normat e blerjes në të gjithë Zvicrën. Prandaj, pronarët e instalimeve diellore do të marrin më pak para, veçanërisht në verë, një periudhë me energji elektrike të tepërt.
Primet e sigurimit shëndetësor rriten
Sa i përket kostove shëndetësore, barra mbi mbajtësit e policave do të rritet më tej vitin e ardhshëm. Primet do të rriten mesatarisht me 4.4%. Primi mesatar mujor tani do të arrijë në 393 franga zvicerane për person.
Anketat tregojnë se kostoja e lartë e kujdesit shëndetësor është shqetësimi kryesor i zviceranëve.
Një model i ri çmimesh zbatohet edhe për konsultat mjekësore. Sistemi i vjetër Tarmed zëvendësohet nga struktura e re tarifore Tardoc. Ky ndryshim ka të bëjë me shërbimet mjekësore ambulatore.
Sipas shërbimit të krahasimit Comparis, ky evolucion mund të çojë në një rritje ose ulje të faturave për pacientët, varësisht nga trajtimi dhe modeli i sigurimit.
Norma interesi më të ulëta për kreditë e pasurive të paluajtshme dhe konsumatore
Ata që dëshirojnë të hyjnë në borxh po përfitojnë nga konteksti aktual. Këtë vit, Banka Kombëtare Zvicerane e ka ulur normën e saj të politikës në 0%, dhe normat e interesit në përgjithësi po bien. Prandaj, paratë janë të lira. Ky është një lajm i mirë për të gjithë pronarët e shtëpive që duhet të rinovojnë kredinë e tyre të shtëpisë vitin e ardhshëm, shkruan RTS, transmeton albinfo.ch.
Kreditë konsumatore janë bërë gjithashtu më të përballueshme. Më shumë se katër miliardë franga zvicerane në kredi të reja konsumatore kontraktohen çdo vit në Zvicër.
Normat më të ulëta të interesit të tregut nënkuptojnë se qeveria federale do të ulë normën maksimale të interesit për kreditë konsumatore me një pikë përqindjeje që nga 1 janari 2026. Nga kjo datë, kjo normë maksimale do të jetë 10%.
Qiramarrësit në përgjithësi përfitojnë nga ky mjedis me normë të ulët interesi. Norma e politikës pritet të mbetet e pandryshuar vitin e ardhshëm dhe inflacioni është gjithashtu i ulët. Prandaj, shumica e familjeve mund të presin që qiraja e qirasë së tyre aktuale të mbetet e qëndrueshme; një rritje e përgjithshme e qirave nuk duhet të pritet.
Nëse mendoni për horizontet shumë të mëdha, mund të mendoni për Nju Jorkun, Hong Kongun ose Dubain. Metropoli amerikan, për shembull, ka rreth 300 rrokaqiej – ndërtesa që janë mbi 150 metra të larta. Qytetet zvicerane nuk po luajnë në këtë ligë deri më tani. Duhet pranuar se Cyrihu ose Bazeli, për shembull, kanë ndërtuar gjithashtu pak më lart që nga fillimi i mijëvjeçarit. Një horizont? Të dy qytetet janë larg kësaj. Me një projekt të ri, Cyrihu tani mund të bëjë një hap përpara këtu.
14 vjet pas përfundimit të Kullës Prime – ndërtesa më e madhe në qytet, e vendosur direkt në Hardbrücke të Cyrihut – tani shfaqet emri Elysium. Një rrokaqiell vizionar i firmës arkitekturore të Cyrihut Studioforma Design. Lartësia e kullës: 240 metra – dy herë më e lartë se Kulla Prime dhe aq e lartë sa asnjë ndërtesë tjetër në Zvicër! Ndërtesa rekord e ndarjes së qiellit do të ndërtohet pikërisht në afërsi të Kullës Prime.
Detajet e projektit
Koncepti është ambicioz. Janë planifikuar 612 apartamente, rreth një e treta e të cilave duhet të jenë të lira. Përveç kësaj, ka një hotel, ambiente kulturore, hapësira dyqanesh dhe zona të gjelbra dhe të përbashkëta të aksesueshme publikisht. Qëllimi nuk është të ndërtohet një kullë luksoze, por një model dendësimi urban që kundërvepron mungesën akute të strehimit. “Në një qytet ku strehimi është ende i pakët, Elysium tregon një rrugë të mundshme: dendësi që u shërben njerëzve – në vend që t’i zhvendosë ata”, thotë zëdhënësja e Studioforma, Harriet Darko-Boamah, për “20 minuta”.
Projekti përfshin gjithashtu një element të dytë, po aq të dukshëm, të quajtur Mantis. Kjo është një urë spektakolare për këmbësorë që të çon nga rruga në katin e dymbëdhjetë. Ajo lidh zonën e stacionit me një oborr të ngritur – dhe në të njëjtën kohë mbron viaduktin dhe Frau-Gerolds-Garten të njohur. Poshtë urës, është planifikuar një amfiteatër i hapur me 1256 vende, shkruan Blick. “Një skenë e re kulturore në mes të qytetit – e aksesueshme publikisht dhe arkitekturore mbresëlënëse”, shkruajnë arkitektët e Cyrihut në faqen e internetit, përcjell albinfo.ch.
Sa realist është zbatimi?
Kryearkitekti Alex Leuzinger flet qëllimisht për “20 minuta” provokim. “Tre ose katër kate nuk janë të mjaftueshme”, thotë ai. Meqenëse zona e ndërtimit është e kufizuar, Cyrihu nuk ka zgjidhje tjetër veçse të shkojë më lart në planin afatgjatë. Ndërtimi i kondensuar shpesh kritikohet – por në fund të fundit është përgjigja për rritjen e qirave, ndërprerjet bosh dhe mungesën e hapësirës. Zona industriale në Hardbrücke me lidhje hekurudhore dhe zona të lëna djerrë është gjithashtu veçanërisht e përshtatshme për një projekt të tillë.
Por sa realist është zbatimi? Vetë arkitekti kryesor Leuzinger i zbeh pritjet. Ankesat për ndërtim, rezistenca politike dhe kundërshtimet – për shembull për shkak të hijes ose shqetësimeve për zhurmën – i bëjnë projektet e mëdha në Zvicër të vështira. “Shumë duan të jetojnë në qytet, por në të njëjtën kohë të kenë paqe rurale”, thotë ai. Janë pikërisht këto argumente që kanë bllokuar projektin e ansamblit në zonën e Zurich Hardturm me dy kulla banimi (secila 137 metra e lartë) dhe një stadium futbolli për vite me radhë.
Një vështrim në rekordin e mëparshëm zviceran tregon se sa unik do të ishte Elysium. Sepse aktualisht kullat Roche në Bazel janë ndërtesat më të larta në vend me përkatësisht 205 dhe 178 metra. Kulla më e lartë rezidenciale në Zvicër është aktualisht Kulla Three Point E në Dübendorf ZH, e cila u përfundua në vitin 2024. Me 113 metra, nuk është as gjysma e lartësisë së Kullës Elysium të planifikuar.
Rreziku i rrëzimit është veçanërisht i lartë në dimër. Gjatë kësaj periudhe, rreth 22,000 shtrime në spital urgjente janë për shkak të lëndimeve të shkaktuara nga rrëzimet dhe aksidentet. Kjo është 9% më shumë se gjatë pjesës tjetër të vitit, njoftoi të hënën Zyra Federale e Statistikave.
Shtrimet në spital të lidhura me lëndimet rriten ndjeshëm nga dhjetori e tutje, duke arritur kulmin në shkurt në rajonet turistike të Graubünden dhe Valais. Sipas një analize, numri i rasteve në këto dy kantone është dy herë më i lartë se gjatë pjesës tjetër të vitit, shkruan swissinfo, përcjell albinfo.ch.
Në Graubünden, për shembull, 35 raste në ditë u regjistruan në shkurt midis viteve 2022 dhe 2024, krahasuar me 18 raste në Valais. Në shtator, shifrat ishin përkatësisht 11 dhe 9 raste në ditë. Sipas Zyrës Federale të Statistikave, shumica e pacientëve vijnë nga kantone të tjera ose nga jashtë vendit.
Duke përfaqësuar një të katërtën e të gjitha rasteve, lëndimet në kokë janë më të shpeshtat. Megjithatë, janë lëndimet në gju dhe shpatulla që rriten më shumë gjatë muajve të dimrit.
Larg qytetit të vjetër, parlamenti i qytetit të Bernës nuk sheh nevojë për rregullim të mëtejshëm të Airbnb-ve, sipas përgjigjes së tij ndaj një interpelance që kritikonte një qira afatshkurtër të planifikuar në Länggasse.
Në mocionin e tyre, anëtarët e Partisë Social Demokratike të krahut të majtë pretenduan se apartamentet për qira afatshkurtër po ndërtoheshin në mes të një mungese banesash dhe në një vendndodhje të shkëlqyer. Si rezultat, do të humbiste një hapësirë e rëndësishme jetese, thanë ata. Komisioni lokal i lagjes kishte kundërshtuar pa sukses projektin me 16 apartamente në Seidenweg.
Nga ana tjetër, parlamenti i qytetit sheh nevojë për veprim vetëm në qytetin e vjetër, shkroi ai. Atje, përqindja e ofertave të reklamuara të Airbnb në lidhje me stokun e banesave ishte dukshëm më e lartë se në pjesën tjetër të qytetit: sipas një vlerësimi nga qershori i kaluar, kishte 26 Airbnb aktive për 1,000 apartamente. Distrikti Mattenhof-Weissenbühl ishte në vendin e dytë me 7.4, shkruan swissinfo, transmeton albinfo.ch.
Parlamenti i qytetit u përgjigj gjithashtu se është i pozicionuar mirë kur bëhet fjalë për mbrojtjen e hapësirës ekzistuese të jetesës. Megjithatë, ai ka hapësirë të kufizuar për manovrim kur bëhet fjalë për ofertat e reja të Airbnb. Si rregull, nuk kërkohet autorizim nëse një apartament ekzistues shndërrohet në një qira afatshkurtër.
I vetmi përjashtim në këtë drejtim është qyteti i vjetër, ku zhvilluesi duhet të tregojë me kërkesë se hapësira e prekur e jetesës nuk do të jepet me qira në një bazë afatshkurtër kur paraqet aplikime të reja planifikimi.
Lex Airbnb ende i bllokuar
Kjo është një nga pasojat e “Lex Airbnb”, të cilën votuesit e Bernës e miratuan me më shumë se 80% në vitin 2022. Qëllimi i projektligjit ishte të kufizonte qiranë komerciale të disa shtëpive të dyta në qytetin e vjetër: apartamentet mund të jepen me qira si Airbnb për një maksimum prej 90 netësh në vit.
Megjithatë, ndryshimi përkatës i ligjit është bllokuar ligjërisht për shkak të një ankese kolektive, përfshirë edhe nga shoqata e pronarëve të shtëpive. Sipas parlamentit të qytetit, më pas do të trajtohet nga gjykata administrative. Megjithatë, amendamenti ka një “efekt paraprak”, shkroi ajo. Sipas shërbimit të informacionit komunal, ndërkohë nuk po përpunohen aplikime për ndërtime që shkelin rregullat e reja.
Si pjesë e zonës Shengen “pa kufij”, në kufijtë zviceranë kryhen vetëm kontrolle sporadike dhe të rastësishme. Por kjo qasje e butë pritet të ndryshojë.
Në mocione identike, të dy dhomat e Parlamentit – Këshilli Kombëtar dhe Këshilli i Shteteve – i kanë bërë thirrje Këshillit Federal të intensifikojë kontrollet në kufijtë zviceranë, me qëllim gjetjen dhe dëbimin e vazhdueshëm të personave pa leje qëndrimi, si dhe frenimin e krimit ndërkufitar.
Në përgjigje, Zyra Federale për Doganat dhe Mbrojtjen Kufitare (BAZG) po vendos 300 punonjës shtesë në kufijtë e Zvicrës.
“Kjo do të sigurojë një prani dhe mbikëqyrje minimalisht të shtuar në vendet që lidhen me migracionin, tha qeveria.
Ajo shtoi se fokusi fillestar i kësaj mase të re “do të jetë në kufirin jugor” – domethënë, në pikat e kontrollit përgjatë kufirit me Italinë, përmes të cilave shumica e migrantëve përpiqen të hyjnë në Zvicër, shkruan thelocal, përcjell albinfo.ch.
A do ta ngadalësojnë këto kontrolle më sistematike trafikun turistik, si dhe rrjedhën e punëtorëve ndërkufitarë në Zvicër?
Sipas autoriteteve federale, kontrollet e shtuara, veçanërisht në kufirin jugor, do të kenë në mënyrë të pashmangshme pasoja negative për trafikun kufitar në tërësi.
Megjithatë, pavarësisht kontrolleve të intensifikuara, “trafiku ndërkufitar i pasagjerëve dhe tregtisë, i cili është kaq i rëndësishëm për Zvicrën, duhet të ruhet sa më shumë që të jetë e mundur”, thanë ata.
Pezullimi i zgjatur së fundmi i ribashkimit familjar po tregon një ndikim të qartë. Sipas Ministrisë së Brendshme, vetëm një hyrje e vetme aktuale ndodhi nën këtë kategori në nëntor. Në të njëjtin muaj të vitit të kaluar, shifra ishte 241 persona, dhe në nëntor 2023 arriti në 1,146. Në përgjithësi, rënia e numrit të azilit vazhdoi në muajin e parafundit të vitit.
Në njëmbëdhjetë muajt e parë, u paraqitën 15,337 kërkesa për azil, duke përfaqësuar një rënie prej pothuajse saktësisht 35 përqind. Nga këto, vetëm 6,417 ishin kërkesa origjinale, që do të thotë se ato u paraqitën nga individë të sapoardhur dhe jo nga fëmijë të lindur më vonë, për shembull.
Në nëntor, kur u regjistruan 1,012 kërkesa për azil, rënia nga viti në vit arriti në 46 përqind, shumë mbi rënien mesatare mujore. Pak më shumë se gjysma e të gjitha kërkesave të paraqitura deri më tani këtë vit erdhën nga persona nën moshën 18 vjeç, shkruan theinternational. Gratë përbënin 41.4 përqind të të gjitha kërkesave, transmeton albinfo.at.
Sipas Ministrisë së Brendshme, një faktor shtesë vazhdon të zbatohet për gratë, pasi shumë gra afgane e kanë gjetur më të lehtë të marrin azil pas një vendimi të gjykatës evropiane dhe për këtë arsye po përpiqen të përmirësojnë statusin e tyre nga mbrojtja plotësuese në azil të plotë.
Afganët paraqesin më shumë aplikime
Afganët kryesojnë listën këtë vit me 4,843 aplikime për azil, të ndjekura nga sirianët me 3,865 dhe somalezët me 931. Deportimet në të tre vendet kanë ndodhur këtë vit për herë të parë në shumë dekada.
Sipas shifrave paraprake, deri më tani këtë vit ka pasur 12,883 largime nga vendi. Nga këto, 52 përqind ishin vullnetare. Pothuajse gjysma e të deportuarve kishin dënime penale, tha Ministria e Brendshme.
Në njëmbëdhjetë muajt e parë të vitit, statusi i mbrojtjes u dha 11,185 herë. Statusi i azilit u dha në pak më shumë se 7,700 raste, me pjesën tjetër të ndarë midis mbrojtjes plotësuese dhe lejeve të qëndrimit humanitar. Shkalla e njohjes ishte veçanërisht e lartë për afganët, në 75 përqind. Numri i grave që u është dhënë azil ishte dukshëm më i lartë se ai i burrave, në rreth 2,550 krahasuar me rreth 1,990. Ndër sirianët, shkalla e njohjes së azilit ra në 22 përqind këtë vit. Megjithatë, sirianët ishin deri tani përfituesit më të shpeshtë të mbrojtjes plotësuese, e cila u dha në 1,140 raste.
Krimi i organizuar është aktiv në Zvicër, veçanërisht në trafikun e drogës, pastrimin e parave, trafikimin e qenieve njerëzore dhe lojërat e fatit të paligjshme, transmeton albinfo.ch.
Si rezultat, Këshilli Federal ka miratuar të premten Strategjinë Kombëtare për të Luftuar Krimin e Organizuar – përpjekja e parë e tillë e këtij lloji.
Deri në fund të vitit 2026, Departamenti Federal i Drejtësisë dhe Policisë do të zhvillojë, në bashkëpunim me autoritetet kantonale dhe komunale të zbatimit të ligjit, një plan veprimi kombëtar për të luftuar krimin e organizuar.
“Aktivitetet e grupeve kriminale nuk ndalen në kufijtë kantonalë dhe kombëtarë”, tha Këshilli Federal.
Prandaj, strategjia “synon të forcojë shkëmbimin e informacionit brenda Zvicrës dhe jashtë saj, si dhe përdorimin e mekanizmave ekzistues të bashkëpunimit, për shembull duke nxitur bashkëpunimin brenda ekipeve të përbashkëta hetimore në raste komplekse kombëtare dhe ndërkombëtare”.
Qeveria jo vetëm që do të sigurojë që të kryhen kontrolle më të rrepta dhe më të rregullta, por gjithashtu do të deportojë vazhdimisht ata që hyjnë në Zvicër pa dokumente të vlefshme dhe që nuk aplikojnë për azil, njoftoi Këshilli Federal, transmeton albinfo.ch.
300 roje shtesë nga Zyra Federale për Doganat dhe Sigurinë Kufitare (BAZG) do të vendosen për kontrolle identiteti, veçanërisht në kufirin jugor të Zvicrës.
Specialistë të tjerë doganorë do të marrin gjithashtu të drejtat e nevojshme të aksesit në sistemet e kërkimit dhe informacionit.
Qendra Kombëtare e Sigurisë Kibernetike (NCSC) ka marrë një numër gjithnjë e në rritje raportimesh për një mashtrim.
Sipas kësaj skeme të veçantë, viktima nuk detyrohet të klikojë në një lidhje, siç ndodh zakonisht, transmeton albinfo.ch.
Në vend të kësaj, nën pretekstin e një transaksioni të dyshuar, atyre u kërkohet të telefonojnë përsëri një numër telefoni. Megjithatë, kushdo që telefonon numrin nuk do të lidhet me një shërbim të ligjshëm ndaj klientit, por direkt me qendrën e thirrjeve të mashtruesve. Më pas atyre u kërkohet të zbulojnë informacionin e tyre bankar, gjoja për të verifikuar transaksionet.
NCSC ka lëshuar rekomandime se çfarë të bëni (dhe çfarë të mos bëni) nëse jeni shënjestër e këtij mashtrimi të fundit.
Posta Zvicerane do të përfitojë nga një fleksibilitet më i madh në shpërndarjen e letrave dhe pakove.
Do të kërkohet të dorëzojë të paktën 90 përqind të letrave dhe pakove në kohë; megjithatë, aktualisht kjo përqindje është përkatësisht 97 përqind dhe 95 përqind.
Sipas qeverisë, ky lehtësim do t’i lejojë Postës Zvicerane të operojë në mënyrë më efikase dhe, mbi të gjitha, ekonomike, transmeton albinfo.ch.
Megjithatë, rregulloret e reja nuk kanë ndikim në shpërndarjen e gazetave të përditshme.
Nuk ka asnjë informacion se kur do të hyjë në fuqi sistemi i ri.
Kryeministri shqiptar Edi Rama bëri të ditur se Shqipëria eksporton sot në 80 vende të botës, ndërsa eksportet e produkteve shqiptare kanë kaluar shifrën e gjysmë miliard euro.
Gjatë një takimi ku u prezantuan mekanizmat për mbështetjen e fermerëve drejt tregut evropian, Rama u ndal te zhvillimi i sektorit të bujqësisë, që sipas tij, reflektohet edhe me rritjen e eksporteve.
Rama kujtoi se një dekadë më parë eksportet ishin thjesht dhe vetëm një aktivitet i një grushti fermerësh që ja kishin dalë deri aty, transmeton albinfo.ch.
Ndërkohë, sipas tij, “defiçiti tregtar ishte një katastrofë unikale në rajon”.
“Për çdo euro të eksportuar ne importonim 9 euro. Ndërkohë që sot produkte tona shkojnë në 80 vende të botës. Eksportet kanë kaluar gjysmë miliard euro dhe deficit është ulur në 1 në 3. Përpjekja jonë është që të ulim deficitin në 1 në 2”, tha Rama.
Pa viza drejt 29 vendeve anëtare të zonës Schengen, kryesisht shtete anëtare të BE-së…
Ky lajm kishte ardhur me paralajmërimin se liberalizimi i vizave mund të përkeqësojë trendin e migrimit nga Kosova.
Dhe, gjatë vitit të parë, më 2024, kishte ndodhur pikërisht kjo, sipas të dhënave të Zyrës së Statistikave të BE-së, Eurostat.
Trendi, megjithatë, ndryshoi në vitin e dytë të mundësisë së udhëtimit pa viza, Evropa e Lirë, transmeton albinfo.ch.
Edhe pse janari i këtij viti shënoi numrin më të lartë të kërkesave për azil nga qytetarët e Kosovës në vendet e Bashkimit Evropian për një fillimvit, trendi ra dukshëm në muajt pasues.
Në disa muaj, ky numër ishte madje më i ulët se në vitet para liberalizimit të vizave. Në parim, liberalizimi i vizave mundëson udhëtime pa viza vetëm deri në 90 ditë – brenda gjashtë muajsh – në cilindo nga 29 shtetet anëtare të zonës Schengen.
Udhëtimet pa viza duhet të shërbejnë kryesisht për vizita turistike, çështje familjare ose të ngjashme, dhe assesi për punë apo përfitime të tjera. Në Kosovë kishte shqetësime se shumë të rinj mund ta shfrytëzojnë këtë mundësi për të tentuar të gjejnë punë apo për të kërkuar azil.
Edhe pse në të kaluarën kishte një numër dukshëm më të madh të burrave që kërkuan azil në BE, ky dallim pothuajse u zhduk në dy vjetët e fundit. Këtë vit, përpos rënies së përgjithshme të numrit të azilkërkuesve, vërehet një rënie drastike edhe e numrit të azilkërkuesve nën 14 vjeç.
Ky është një lajm i mirë për kosovarët, pasi që trendi i aplikimeve më të mëdha për azil rrezikon edhe marrëveshjen për liberalizimin e vizave.
Bashkimi Evropian ka në dorë të ashtuquajturin Mekanizëm të pezullimit të vizave. Me këtë mekanizëm, një vendi joanëtar të BE-së, si Kosova, mund t’i pezullohet përkohësisht përjashtimi nga vizat, nëse bën keqpërdorime, apo ka rritje të konsiderueshme të migrimit të parregullt.
Për më tepër, këtë muaj, Këshilli i Bashkimit Evropian e përfshiu Kosovën në listën e vende të sigurta të origjinës, në përpjekje për ta përshpejtuar kthimin e migrantëve, duke e bërë më të vështirë për qytetarët nga këto vende të kërkojnë azil në BE.
Arben Myftari nuk e sheh dizajnin thjesht si kombinim formash dhe ngjyrash. Për të, dizajni është mbi të gjitha një mjet që ndërton besim – besimin që një produkt apo kompani arrin të krijojë përmes mënyrës se si paraqitet. Ai e sheh dizajnin si mënyrën për ta shprehur vizualisht identitetin e vërtetë të një kompanie, ashtu siç ajo dëshiron të perceptohet. Në studion e tij 3eni.com, Arbeni realizon pikërisht këtë shërbim: një dizajn të qartë, që kuptohet dhe vlerësohet shpejt.
Një përzgjedhje punimesh të realizuara ndër vite nga 3eni.com.
I udhëhequr nga një pasion për dizajnin qëkur ishte fëmijë, Arben Myftari pas dekadash karrierë në agjenci të ndryshme ndërkombëtare krijoi studion e tij për dizajn grafik, në Vjenë. 3eni.com është thjesht një përmbushje e ëndrrës së tij që nisi qysh në moshën 10 vjeçare, kur prindërit i blenë kompjutërin e parë Commodore 64. Më vonë, si 13-vjeçar ai posedonte një PC 286, nga i cili nisi të eksploronte mundësitë që jepnin programet si CorelDRAW – program për dizajn grafik – dhe me AutoCAD – për arkitekturë. Arbeni kujton me nostalgji pikërisht këtë kohë kur ky si fëmijë i mësonte përdorimin e kompjuterit për arkitekturë, një miku të familjes, profesor i arkitekturës, Agush Beqirit.
„Ai ishte rreth 60 vjeç, unë vetëm 13, por të dy kishim dëshirë të mësonim nga njëri-tjetri. Ai mbetet për mua një shembull frymëzimi – të mbetem gjithmonë kureshtar dhe me etje për dije. Në ato katër vite mësova shumë, profesionalisht dhe në aspektin njerëzor e krijues“, kujton Arbeni.
Fillimisht ai po planifikonte të shpërngulej nga Kosova në Nju Jork. Por, Amerika i dukej shumë larg familjes, andaj vendosi që më 1997 të shpërngulej në Vjenë për të studiuar për dizajnin grafik dhe multimedian. Sot, Arbeni jeton me gruan dhe dy fëmijët e tij në Seestadt, në Vjenë.
Nga posterat që preknin zemrat, te dizajnet që ndërtojnë identitetet e bizneseve
Arbeni kishte vite përvojë pune në botën e dizajnit grafik. E nisur në Kosovë, ku po punonte në faqosjen e gazetës „Koha Ditore“, ai ishte krijuesi i dy postereve që ngelen në memorie nga historia e kohës së luftës në Kosovë.
Reklamë e publikuar në gazetën Koha Ditore për të shënuar tirazhin ditor prej 30.000 në vitin 1997, si dhe një poster që paraqet të gjitha llojet e faqeve të gazetës Koha Ditore.
“´Ti na duhesh për UÇK-në´ dhe ´Do you need to see everything to help?´, janë dy punë të lindura në moment, të cilat u shpërndanë gjerësisht nëpërmjet e-mailit dhe u bënë pjesë e frymës së kohës.“
“Në vitet që pasuan udhëtova shpesh mes Vjenës dhe Prishtinës, duke punuar në projekte të ndryshme si logoja e mëparshme e IPKO-s, …
… dizajni i gazetës “Express”, …
“… si edhe në identitetin vizual e Shoqatës së Kontabilistëve të Çertifikuar dhe Auditorëve të Kosovës (ShKÇAK).”
“Kam krijuar gjithashtu disa fushata politike, përfshirë ato të Ramush Haradinajt dhe Behgjet Pacollit, në periudhën kur ai hyri për herë të parë në politikë“, kujton ai përvojën e tij në Kosovë. Pas disa vitesh përvojë pune në agjenci ndërkombëtare, Arbeni vendosi të hapte kompaninë e tij, ku siç thotë ai, synonte për të bashkuar përvojën profesionale të agjencive të mëdha me qasjen personale dhe të afërt ndaj klientëve. Kur flet për suksesin e tij më të madh, thotë se besimi që kanë klientët për të është vlerësimi më i lartë.
Disa postera për Jazz Festivalin në Prishtinë. Njëri prej tyre tërhoqi vëmendjen e gazetares Eliza Hoxha, e cila shkroi një koment të veçantë me titullin „Zemra rrah për ata që kanë vesh!“
Veçantia e 3eni.com, misioni dhe shërbimet
Studio e Arben Myftarit i ndihmon bizneset të duken ashtu siç duan të perceptohen.
„Shumë kompani kanë shërbime ose produkte të mira, por nuk arrijnë ta përcjellin vlerën e tyre vizualisht. Aty fillon puna ime – nga logoja, identiteti vizual dhe webfaqja, deri te komunikimi dhe materialet e shtypura – unë ndihmoj që mënyra si e sheh vetveten një kompani të përputhet me mënyrën se si e shohin të tjerët. Në thelb, nuk është fjala vetëm për ngjyra apo forma, por për besimin që një dizajn i mirë arrin të krijojë. Një markë e paraqitur qartë kuptohet më shpejt, vlerësohet më shumë dhe zgjidhet më shpesh“, tregon dizajneri Myftari.
Pjesë nga “Corporate Design Manual”, i cili është ridizajnuar për start:bausparkasse.
Projektet që i merr studio 3eni.com, zakonisht vijnë nga rekomandimet që klientët u japin të tjerëve. Sipas Arbenit, kjo tregon se sa besim kanë klientët e tij tek puna e tij.
„Për një kohë të gjatë madje nuk kisha as webfaqe të studios – siç thuhet me shaka: “Këpuctari këpucët e veta i rregullon të fundit.” Tani, më në fund, kam krijuar faqen time me projektet e realizuara, dhe çdo javë shtoj punë të reja, por edhe projekte më të vjetra që kanë qenë pjesë e rrugëtimit tim profesional. Klientela ime është kryesisht austriake, por bashkëpunoj rregullisht edhe me kompani shqiptare të suksesshme, si dhe me klientë ndërkombëtarë që kërkojnë cilësi, qartësi dhe një qasje strategjike në dizajn“.
Për të parë projektet e Arben Myftarit, klikoni këtu: www.3eni.com
Çka e dallon tregun e dizajnit austriak nga ai shqiptar?
Kur flet për klientelën austriake dhe shqiptare, Beni siç e njohin të gjithë, tregon dallimet që kanë në zhvillimin e projekteve këto dyja.
„Më herët, në Kosovë e Shqipëri, kush kishte një kompjuter dhe programe si CorelDRAW apo Photoshop, mendonte se mund të bënte dizajn. Në Austri, dizajni shihet ndryshe – si një shërbim profesional dhe strategjik, i lidhur ngushtë me komunikimin e markës dhe identitetin e kompanisë. Këtu çdo projekt fillon me analizë, objektiva të qarta dhe strategji vizuale, jo thjesht me estetikë. Fatmirësisht, edhe tregu ynë po zhvillohet me hapa të shpejtë në këtë drejtim – vlera e dizajnit profesional dhe e mendimit krijues po vlerësohet gjithnjë e më shumë“, sqaron ai.
Si fillon një projekt i mirë, sipas Benit?
Kur tregon për veten e tij, Arbeni shpesh rikthehet në fëmijëri. Një nga pasionet e tij të kahershme janë artet marciale. Ai kishte ushtruar tashmë karate në Pejë, ndërsa kishte vazhduar me Kung-Fu pasi ishte shpërngulur në Vjenë. Me kalimin e viteve filloi një përvojë interesante me joga-n, ku do të kombinoheshin ushtrimet fizike, frymëmarrja, biseda interaktive dhe meditimi.
“Aty kuptova se disiplina, përqendrimi dhe balanca që kërkon dizajni janë të njëjtat që kërkon edhe jeta shpirtërore. Ndoshta edhe për këtë arsye më pëlqen të mendoj se çdo projekt i mirë fillon me frymëmarrje të thellë – me durim, me vëmendje dhe me një zemër të qetë”.
Dy projektet më sfiduese të Arben Myftarit deri më tani
Arbeni thote se për të çdo projekt është si një histori e re për t’u treguar. Por, ai ka vendosur t´i ndajë dy me lexuesit e Albinfo.at.
„E para lidhet me Hagelversicherung, një kompani sigurimi austriake që mbron fermerët, blegtorët, vreshtarët dhe prodhuesit lokalë nga rreziqet e motit dhe dëmet natyrore. Isha në Prishtinë kur mora e-mailin me ftesë për të marrë pjesë në garë me disa agjenci të tjera marketingu, bashkë me materialet për fushatën. Në shënime shkruhej: “Nëse blini 10% më shumë produkte rajonale dhe bujqësore, krijoni 17.000 vende pune dhe mbroni klimën. ”Teksa fillova punën, u ndërpre rryma – dhe idenë e zhvillova nën dritën e qiriut. Mendova: “Si do ta interpretonte këtë një fëmijë?”. Kështu lindi koncepti ku një vajzë e vogël i thotë babait: “Kam një punë për ty”, duke mbajtur në duar produkte rajonale. Kur u ktheva në Vjenë për prezantim, mendova se do të flisja vetëm me drejtorin e marketingut – por në sallë ishte i gjithë bordi i kompanisë. Me pak emocion prezantova idenë, dhe në mes të fjalës, drejtori i kompanisë më ndërpreu duke thënë: “Ide fantastike!”. Fushata më pas u publikua për një vit në revista dhe gazeta të ndryshme austriake.
Ideja me të cilën 3eni.com u zgjodh fitues përballë disa agjencive në Vjenë.Pamje nga një fushatë me testimonialë, si Mario Plachutta dhe Mag. Isabella Krassnitzer.
Projekti i dytë është WienerSozialdienste.at – ofruesi kryesor i shërbimeve sociale në Vjenë, me mbi 1.800 punonjës nga 70 kombe, i themeluar në vitin 1946. Projekti nisi më 2019 dhe përfshinte ridizajnimin e plotë të faqes së internetit, ku sfida kryesore ishte paraqitja e 19 shërbimeve të ndryshme në mënyrë intuitive për përdoruesin. Bashkëpunimi me ta vazhdon ende sot dhe është kthyer në një marrëdhënie të qëndrueshme besimi dhe bashkëpunimi afatgjatë“.
Pamje e faqes kryesore të webfaqes WienerSozialdienste.at, e cila është ridizajnuar nga 3eni.com.
Rëndësia e Rrjetit të Bizneseve Shqiptare për komunitetin shqiptar në tregun austriak
Sipas Arben Myftarit, bashkëpunëtor i Rrjetit Global të Bizneseve Shqiptare që ka degë edhe në Austri, ka rëndësi të madhe krijimi i urave bashkëpunuese dhe krijimi i besimit mes sipërmarrësve shqiptarë.
“Shumë prej bizneseve tona janë të suksesshme, por shpesh u mungon lidhja dhe prezantimi në një nivel më të gjerë. Përmes rrjetit, ndihmojmë që këto biznese të njihen, të afirmohen dhe të pozicionohen më mirë në tregun austriak, duke ndarë përvoja, kontakte dhe mundësi konkrete bashkëpunimi. Këtë e bëjmë edhe përmes Panairit të Bizneseve Shqiptare në Vjenë, të cilin e organizuam për herë të pestë në prill 2025”, thotë ai.
Myftari thotë se Rrjeti e forcon komunitetin duke dëshmuar se bashkë mund të jenë më të dukshëm, më profesional dhe më të respektuar në tregun austriak.
Pamje nga katalogu i titulluar “Rrjeti”, i realizuar nga 3eni.com, ku 73 kompani janë të prezantuara me nga një faqe reklamuese dhe i cili botohet dhe shpërndahet gjatë panairit.
Synimi për të ardhmen për studion 3eni.com është që të ndërtohen bashkëpunime afatgjata me biznese që mendojnë me vizion, ku dizajni shihet jo si shpenzim, por si investim në besim dhe vlerë. Arbeni thotë se studion do ta pozicionojë si pikë referimi për dizajn cilësor dhe strategjik, që lidhet me emocione dhe rezultate.
Mesazh për të rinjtë:
Mbani gjithmonë një bllok skicimi dhe një laps me vete – ka diçka magjike në mënyrën analoge, në kontaktin e drejtpërdrejtë me lapsin dhe letrën. Të skicojnë ide sa herë që kanë mundësi, të analizojnë reklamat e mira, të lexojnë dhe të shkruajnë (madje edhe ditar) – sepse kreativiteti ushqehet nga vëzhgimi dhe reflektimi i përditshëm.
Një familje nga Kosova e cila ishte aksidentuar në Austri, është liruar nga spitali dhe ka vazhduar rrugën për në Kosovë.
Albinfo.at ka mësuar që familja kosovare katër anëtarëshe e cila ishte aksidentuar mëngjesin e ditës së shtunë, në autostradën pranë Spital am Pyhrn, në Austri, është në gjendje shëndoshë e mirë.
Imer Aliu, kryetar i Shoqatës Kulturore Sportive “28 Nëntori” në Kirchdorf am Krems ka thënë për albinfo.at se, me të marrë lajmin për këtë aksindent ka kërkuar informacione nga institucionet austriake për gjendjen shëndetësore të bashkatdhetarëve tanë.
“Sapo kam lexuar lajmin për këtë aksident, kam vizituar spitalin në Kirchdorf. Ata nuk më dhanë informacione. Më pas kam kontaktuar policinë austriake. U paraqita në emër të shoqatës dhe u thash se, jemi të gatshëm t’ju ofrojmë ndihmë çfarëdo që noveitet. Më kanë thënë se duhet të pres dhe ju njoftojmë. Dje gjatë ditës më kanë telefonuar dhe më kanë njoftuar se familja ka pasur vetëm disa lëndime të lehta. Pas trajtimit mjekësor ata kanë marrë një veturë në huazim dhe kanë vazhduar rrugën e tyre”, thotë ai.
Imeri tregoi se emrat e personave dhe asnjë detaj tjetër nuk i kanë dhënë policia, përveçse familja ishte me pasaportë të Kosovës ndërsa me banim në Gjermani.
Kujtojmë se, të shtunën albinfo.at, raportoi se, një familje nga Kosova ishte aksidentuar rëndë në autostradën pranë Spital am Pyhrn, në Austri. Në veturë ndodheshin një çift bashkëshortor dhe dy fëmijët: 15 dhe 9 vjeç.
Ambasada e Shteteve të Bashkuara në Tiranë, i ka bërë thirrje qytetarëve kundër përpjekjeve për sigurimin e dokumenteve të emigracionit përmes martesave.
Në njoftimin e saj, Ambasada thekson se mashtrimi përmes martesës është një krim federal në Shtetet e Bashkuara dhe ndëshkohet me pasoja serioze ligjore.
“Mashtrimi për martesë është një krim federal në Shtetet e Bashkuara dhe mund të çojë në dënime serioze”, thekson ambasada, transmeton albinfo.ch.
Ambasada u bën thirrje qytetarëve që të ndjekin gjithmonë rrugët ligjore të emigracionit për të hyrë në Shtetet e Bashkuara.
“Gjithmonë zgjidhni një proces të ligjshëm emigracioni për të hyrë në vend dhe për të siguruar dokumentacionin e duhur” përfundon mesazhi i Ambasadës.
Njësi të manipuluara të një testi të kombinuar për COVID-19 dhe grip kanë hyrë në tregun europian. Prodhuesi ka konfirmuar se partia FCO24090516 është e rreme.
Agjencia Spanjolle e Barnave dhe Produkteve Shëndetësore (AEMPS) është njoftuar nga autoritetet portugeze për qarkullimin e kompleteve të vetëtestimit të falsifikuara, të cilat pretendojnë se zbulojnë njëkohësisht koronavirusin dhe gripin A+B.
Produkti origjinal prodhohet nga Safecare Biotech, me seli në Hangzhou (Kinë). Megjithatë, njësitë e dyshuara mbajnë numrin e partisë FCO24090516, të cilin kompania e ka deklaruar zyrtarisht si fals, transmeton albinfo.ch.
Megjithëse AEMPS ka nisur një hetim për të gjurmuar shpërndarjen në Spanjë, deri tani nuk ka prova që këto produkte të manipuluara të kenë mbërritur në farmaci apo te distributorët zyrtarë në vend.
Ekzistojnë versione legjitime të të njëjtit test me të njëjtën referencë (FCO-6032), gjë që e vështirëson identifikimin vizual të menjëhershëm. Nga jashtë, testi duket pothuajse identik, përveç disa detajeve të vogla.
Si të identifikohen produktet e manipuluara
Autoritetet kanë identifikuar tre dallime kryesore te testet e rreme:
Etiketa përmban informacion të ndryshuar:
Partia: FCO24090516
Data e prodhimit: shtator 2024
Afati i përdorimit: shtator 2026
Kaseta e testit dhe tubi me solucionin nxjerrës nuk kanë të shënuar numrin e lotit dhe datat përkatëse.
Shkopi i mostrës (tamponi) nuk është ai i prodhuesit origjinal, i cili bashkëpunon me kompaninë Dalian Rongbang Medical (Lotus NL është përfaqësuesi europian).
Autoritetet theksojnë se këto produkte duhet të blihen vetëm në farmaci. Përndryshe, nuk ka garanci për origjinën, kushtet e ruajtjes apo këshillimin profesional. Nëse dikush ka një test të tillë në shtëpi, rekomandimi është i qartë: të mos përdoret.
Falsifikimi i pajisjeve mjekësore përbën një rrezik serioz. Këto pajisje përdoren për vendime që lidhen me shëndetin individual dhe publik, dhe një rezultat i pasaktë mund të çojë në infeksione të pazbuluara ose trajtime të panevojshme.
Një bashkatdhetar, i cili ishte arrestuar sot nga autoritetet serbe gjatë kalimit tranzit nëpër Serbi, është liruar dhe është nisur drejt Kosovës.
Lajmin e ka bërë të ditur avokati Arianit Koci, i cili sqaroi se ndalimi kishte ndodhur për shkak të një embleme të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) që ndodhej në veturën e të ndaluarit. Sipas tij, identiteti i personit të liruar nuk është bërë publik, transmeton albinfo.ch.
Koci e ka cilësuar arrestimin si të pajustifikueshëm dhe ka përsëritur thirrjen ndaj bashkatdhetarëve që të tregojnë kujdes të shtuar gjatë udhëtimeve tranzit nëpër Serbi. Ai ka apeluar që të shmanget mbajtja e simboleve apo emblemave të UÇK-së në automjete, pasi këto mund të shërbejnë si arsye për ndalim ose arrestim nga autoritetet serbe.
Ngjarja ka rikthyer shqetësimet lidhur me sigurinë e qytetarëve të Kosovës gjatë kalimit nëpër territorin e Serbisë.
Me afrimin e sezonit të festave dhe shkuarjen e mërgimtarëve për pushime, në pikat kufitare të Kosovës po vërehet rritje e qarkullimit, por situata paraqitet kryesisht e qetë dhe e menaxhueshme.
Sipas të dhënave të fundit të përditësuara më 21 dhjetor 2025 në ora 22:37, pritjet për automjete në shumicën e pikave kufitare variojnë nga 1 deri në 10 minuta, pa kolona të theksuara, transmeton albinfo.ch.
Pritjet më të gjata regjistrohen në pikën kufitare Jarinje, ku për hyrje në Kosovë qytetarët po presin rreth 25–30 minuta, ndërsa në dalje pritjet janë minimale. Gjendje pak më e ngarkuar vërehet edhe në Vërmicë, ku për hyrje janë shënuar pritje 5–7 minuta dhe kolona rreth 20 metra.
Në pikat e tjera kufitare, përfshirë Bërnjakun, Dheu i Bardhë, Merdarën, Kullën, Hanin e Elezit, Qafën e Morinës dhe Qafën e Prushit, pritjet për automjete janë të shkurtra, nga 1 deri në 5 minuta, pa kolona.
Sa i përket qarkullimit të kamionëve, situata paraqitet stabile në të gjitha pikat kufitare, me pritje 3–5 minuta si në hyrje ashtu edhe në dalje, dhe pa kolona të evidentuara.
Autoritetet kufitare rekomandojnë qytetarët që para nisjes të informohen rregullisht për gjendjen në kufi.
Shoferët e trenave të kompanisë zvicerane të transportit publik Aare Seeland Mobil (ASM) kanë ngritur akuza serioze për kushte të rënda pune. Sipas tyre, ata përballen me turne shumë të gjata, ditë pune të njëpasnjëshme dhe periudha pushimi të pamjaftueshme, çka ndikon drejtpërdrejt në shëndetin mendor dhe sigurinë në punë.
Punonjësit raportojnë se shpesh punojnë deri në nëntë ditë rresht, me vetëm nëntë orë pushim mes turneve. Edhe pse kjo lejohet nga ligji, shoferët e konsiderojnë këtë praktikë të papranueshme dhe të rrezikshme. Disa prej tyre flasin për lodhje ekstreme dhe raste të përgjumjes gjatë drejtimit.
Gjithashtu, ka akuza për presion psikologjik nga menaxhmenti, veçanërisht ndaj punonjësve që raportojnë sëmundje ose shprehin kritika. Si pasojë, që nga viti 2020, 21 nga 30 shoferë trenash kanë lënë kompaninë ose janë larguar nga puna.
ASM i hedh poshtë akuzat, duke deklaruar se planifikimi i turneve përputhet me ligjin dhe se siguria është prioritet absolut. Megjithatë, konflikti mes punonjësve dhe drejtuesve mbetet i hapur, ndërsa pakënaqësia brenda kompanisë vazhdon.
Punonjësit e Migros që janë larguar nga puna ose kanë dhënë dorëheqjen para fundit të tetorit nuk do të përfitojnë dhuratën e Krishtlindjeve, pavarësisht se kompania po shënon 100-vjetorin e themelimit të saj. Vendimi ka shkaktuar pakënaqësi dhe zhgënjim mes ish-punëtorëve.
Me rastin e jubileut, Migros ka vendosur t’u dhurojë punonjësve aktivë një kupon dhurate me vlerë deri në 300 franga zvicerane, në varësi të nivelit të punësimit. Megjithatë, ata që janë pushuar nga puna ose kanë dhënë dorëheqjen para datës 31 tetor mbeten jashtë kësaj skeme, edhe nëse janë ende në periudhën e njoftimit.
Një punonjës i Migros, i identifikuar si T., ka deklaruar për median zvicerane 20 Minuten se, ndonëse është punonjës afatgjatë dhe vazhdon të punojë gjatë periudhës së njoftimit, nuk ka marrë asnjë dhuratë. “Kjo tregon sa pak vlerësohen punonjësit. Një dhuratë është një falënderim për punën e bërë ndër vite”, shprehet ai.
Sipas tij, vendimi prek edhe punëtorët e larguar për shkak të shkurtimeve të stafit. “Nuk është faji i tyre që Migros po shkurton vende pune”, thekson ai, duke e cilësuar situatën si një tjetër goditje për moralin e punonjësve.
Kritika nga ekspertët e burimeve njerëzore
Vendimi është kritikuar edhe nga ekspertë të fushës së punësimit. Ursula Bergundthal, eksperte e burimeve njerëzore, vlerëson se në çështjet që lidhen me mirënjohjen për punën e kryer, punonjësit duhet të trajtohen në mënyrë të barabartë. “Sidomos në kohë mungese të fuqisë punëtore, përjashtimi i ish-punonjësve nga dhuratat nuk është një qasje e menduar mirë”, shprehet ajo.
Sipas saj, ky veprim mund të ndikojë negativisht edhe te punonjësit aktualë, të cilët mund të ndihen të pasigurt për mënyrën se si do të trajtohen në rast largimi nga kompania.
Qëndrimi i Migros
Zëdhënësja e Federatës së Kooperativave Migros, Prisca Huguenin-dit-Lenoir, ka deklaruar se vendosja e një date përfundimtare është e nevojshme për arsye administrative dhe organizative. Ajo thekson se kjo praktikë nuk është e re dhe se çdo njësi e Migros e zbaton në mënyrë të pavarur.
Megjithatë, Migros nuk ka bërë të ditur numrin e saktë të punonjësve që mbeten pa dhuratë këtë vit.
Vendimi vjen në një periudhë të ndjeshme për Migros, e cila muajt e fundit është përballur me shitjen e disa filialeve dhe me valë shkurtimesh të stafit, duke shtuar pasigurinë dhe pakënaqësinë mes punonjësve.
Më shumë se 41 mijë migrantë kanë kaluar Kanalin e La Manshit me mjete të vogla lundruese gjatë vitit 2025, sipas të dhënave më të fundit zyrtare.
Vetëm gjatë natës mes së premtes dhe të shtunës, rreth 803 persona u nisën nga veriu i Francës drejt Britanisë së Madhe, duke përdorur 13 gomone dhe duke marrë përsipër një udhëtim të rrezikshëm në kushte të vështira detare.
Me këto kalime, numri i përgjithshëm i migrantëve që kanë përshkuar La Manshin këtë vit ka arritur në 41 455. Kalimet e së shtunës përfaqësojnë shifrën më të lartë ditore që nga 8 tetori, kur në një ditë të vetme u regjistruan 1 075 mbërritje.
Po ashtu, bëhet fjalë për numrin më të madh të migrantëve të regjistruar në një ditë gjatë muajit dhjetor, bazuar në statistikat që nga viti 2018. Dhjetori konsiderohet zakonisht një periudhë më e qetë për kalimet në La Mansh, për shkak të temperaturave të ulëta, dukshmërisë së kufizuar dhe motit të paqëndrueshëm, që e bën udhëtimin veçanërisht të rrezikshëm.
Rekordi i mëparshëm i mbërritjeve në muajin dhjetor ishte shënuar në vitin 2024, me 3 254 persona. Deri tani, gjatë dhjetorit të këtij viti, janë regjistruar rreth 2 163 mbërritje.
Ndërkohë, Gjermania ka miratuar këtë javë një ligj të ri që parashikon dënime deri në 10 vjet burg për trafikantët e qenieve njerëzore që tentojnë të organizojnë kalime të migrantëve drejt Britanisë së Madhe. Ligji pritet të hyjë në fuqi para përfundimit të vitit dhe synon forcimin e bashkëpunimit ndërinstitucional, si dhe shkëmbimin e informacionit mes autoriteteve gjermane dhe britanike.
Në të njëjtën kohë, autoritetet franceze kanë paralajmëruar masa të reja, duke planifikuar ndalimin e mjeteve të vogla lundruese në det, përpara se ato të marrin migrantë që synojnë të kalojnë drejt Britanisë së Madhe.
Mbrojtja e të rinjve në mediat sociale nuk po zë vend qendror në planet e Këshillit Federal për rregullimin e platformave digjitale. Sipas raportimeve të gazetës NZZ am Sonntag, hezitimi i qeverisë lidhet, mes tjerash, me shqetësimet për marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara dhe ndikimin e gjigantëve amerikanë të teknologjisë.
Në fund të tetorit, Këshilli Federal hapi një proces konsultimi për një projektligj që parashikon një rregullim relativisht të moderuar të platformave të mëdha digjitale. Masa më konkrete e propozuar ka të bëjë me krijimin e “pikave të kontaktit” për raportimin e përmbajtjeve të urrejtjes apo diskriminuese. Megjithatë, projektligji nuk përfshin dispozita specifike për mbrojtjen e grupeve të ndjeshme, veçanërisht të miturve.
Sipas NZZ am Sonntag, diskutimet për mbrojtjen e të rinjve në rrjetet sociale kanë nisur që në pranverën e vitit 2023. Megjithatë, Këshilli Federal ka vendosur të mos ecë përpara me masa më kufizuese dhe ka kërkuar nga administrata hartimin e një projekti më pak restriktiv, transmeton albinfo.ch.
Mospërputhje mes institucioneve federale
Jo të gjitha institucionet federale ndajnë të njëjtin qëndrim. Departamenti Federal i Mbrojtjes (DDPS) kishte kërkuar, pa sukses, ndalimin e reklamave që synojnë drejtpërdrejt fëmijët dhe të rinjtë, në linjë me rregullat që zbatohen tashmë në Bashkimin Evropian. Në një vlerësim të brendshëm, ky departament ka theksuar se është e papranueshme që të rinjtë në Zvicër të jenë më pak të mbrojtur sesa bashkëmoshatarët e tyre në BE.
Ndërkohë, Zyra Federale e Sigurimeve Shoqërore, përgjegjëse për mbrojtjen e të rinjve, thuhet se nuk është përfshirë fare në hartimin e projektligjit. Zyra Federale e Komunikimeve (OfCom), nën Departamentin Federal të Mjedisit, Transportit, Energjisë dhe Komunikimeve, ka deklaruar se ka vepruar sipas udhëzimeve qeveritare, duke shmangur përfshirjen e masave shtesë për të mos vonuar procesin ligjor.
Frika nga reagimi i SHBA-së
Sipas NZZ am Sonntag, një arsye e pathënë zyrtarisht për këtë hezitim lidhet me dimensionin politik të çështjes. Qeveria amerikane mban lidhje të ngushta me gjigantët e teknologjisë dhe, sipas raportimeve, Departamenti i Punëve të Jashtme i Zvicrës ka paralajmëruar për rrezikun e tensionimit të marrëdhënieve me Uashingtonin, veçanërisht në kontekstin e mospajtimeve mes SHBA-së dhe BE-së mbi rregullimin e platformave digjitale.
Megjithatë, këshilltarja federale Elisabeth Baume-Schneider ka mohuar se dëshirat e Kalifornisë apo Uashingtonit ndikojnë në vendimmarrjen zvicerane. Ajo është shprehur e hapur edhe për diskutimin e një ndalimi të rrjeteve sociale për të miturit, duke paralajmëruar se një raport për këtë çështje është në përgatitje dhe do të diskutohet më intensivisht vitin e ardhshëm.
Presioni politik po rritet
Ndërsa Australia ka vendosur tashmë një ndalim të rreptë të rrjeteve sociale për personat nën moshën 16 vjeç dhe Parlamenti Evropian po shtyn për një moshë minimale përdorimi, presioni politik po rritet edhe në Zvicër.
Në muajin mars, Këshilli i Shteteve i kërkoi Këshillit Federal të hartojë një raport mbi ndalimin e rrjeteve sociale për të rinjtë. Së fundmi, më shumë se 60 deputetë nga spektri i majtë dhe i djathtë kanë nënshkruar një mocion që kërkon kontroll të detyrueshëm të moshës për qasjen në platformat digjitale.
Sipas Zyrës Federale të Komunikimeve, Këshilli Federal ende ka mundësi të përfshijë masa shtesë për mbrojtjen e të rinjve në ligjin e ri për rregullimin e platformave të mëdha si Meta, X apo YouTube.
