Kantoni i Vaudit do të nisë vitin 2026 me një rritje të ndjeshme të taksave për automobilistët. Taksat për automjetet më ndotëse do të rriten nga 25% në 40%, ndërsa për disa kategori ato mund të arrijnë deri në 50%, pas miratimit të një amendamenti dy javë më parë në Parlamentin e Vaudit.

Amendamenti u propozua gjatë orëve të fundit të debatit mbi deficitin buxhetor të kantonit nga deputeti i të Gjelbërve, David Raedler, dhe u mbështet nga e majta dhe Liberalët e Gjelbër. Teksti i kërkon Këshillit të Shtetit të sigurojë 10 milionë franga përmes ligjit mbi taksat e automjeteve dhe mjeteve lundruese.

“Ky është një ligj i miratuar në vitin 2023,” kujton David Raedler.

“Ai parashikon bonuse për automjetet më pak ndotëse, të cilat mund të ulin taksën deri në 90%. Gjithashtu parashikon penalitete për automjetet më ndotëse, që mund të rrisin taksën deri në 50%. Deri tani, Këshilli i Shtetit ka aplikuar vetëm një rritje deri në 25%, edhe pse ligji lejon më shumë.”

Deputeti thekson se qëllimi nuk është të goditen të gjitha automjetet:

“Ideja nuk është aspak të tatohen të gjitha automjetet, por vetëm ato më ndotëset në flotën tonë, pikërisht sepse ligji u miratua me këtë objektiv.”

Automjete të rënda dhe të fuqishme

Sipas deputetit të të Gjelbërve, kjo rritje nuk do të prekë shumicën e shtresës së mesme.

“Automjetet e synuara janë kryesisht të rënda dhe shumë të fuqishme,” shpjegon ai.

“Nuk bëhet fjalë për automjete të zakonshme të shtresës së mesme. Janë automjete të shtrenjta, afër ose mbi 100 mijë franga, ose automjete shumë të rënda, shumë të fuqishme apo shumë të vjetra.”

Detajet konkrete të rritjes sipas llojit të automjetit janë tani në duart e Këshillit të Shtetit, i cili do t’i bëjë publike në fillim të vitit 2026, përpara dërgimit të faturave.

Reagimi i së djathtës

E djathta politike shpreh shqetësim për ndikimin e kësaj mase në buxhetet e familjeve, fermerëve dhe bizneseve.

Sipas Laurence Cretegny, deputete e PLR-së në Këshillin e Madh të Vaudit dhe presidente e TCS-Vaud:

“Nuk do të preken vetëm makinat luksoze, por edhe automjetet familjare, bujqësore dhe ato të bizneseve. Disa do të duhet të shtrëngojnë rripin, duke pritur mundësinë për të blerë një automjet të ri.”

Nga ana e saj, UDC synon ta rikthejë çështjen në diskutim në fillim të vitit 2026. Partia konservatore ka paraqitur, me mbështetjen e deputetëve të PLR-së, një mocion për uljen e nivelit maksimal të lejuar të taksës për automjetet.

Këshilli Federal i është përgjigjur me shkrim një pyetjeje nga Këshilltari Kombëtar i SVP-së së Thurgau-së, Pascal Schmid. Ishte një boshllëk në pagesën e përfitimeve plotësuese. Kjo bëri të mundur marrjen e përfitimeve plotësuese pa pasur të drejtë për pensionin bazë IV ose AHV.

Këshilli Federal ka njoftuar se në dhjetor të vitit të kaluar, 1420 shtetas të huaj kishin marrë përfitime plotësuese pa pension bazë (440 shtetas të BE-së/EFTA-s, 980 nga vendet e treta). Në total, kjo rezultoi në kosto prej 43 milionë frangash. 800 përfitues të përfitimeve plotësuese pa pension bazë ishin shtetas zviceranë. “Të gjithë këta njerëz jetojnë në Zvicër, pasi përfitimet plotësuese nuk mund të eksportohen”, tha Këshilli Federal, transmeton albinfo.ch.

Boshllëku

Qytetarët e BE-së/EFTA-s duhet të kenë frikë për statusin e tyre të qëndrimit nëse marrin ndihmë sociale për një periudhë të gjatë kohore. Kjo nuk vlen nëse marrin përfitime plotësuese (EL). Në fillim të dhjetorit, CH-Media-Zeitungen publikoi rastin e një shtetasi gjerman nga kantoni i St. Gallen.

Burri jetoi në Austri, ndërsa punoi në Zvicër si udhëtar ndërkufitar për një vit me kohë të pjesshme. Ai u transferua në Zvicër dhe punoi për gjashtë muaj të tjerë. Pastaj u regjistrua në IV. Ai nuk kishte të drejtë për pension sepse kishte hyrë tashmë me një humbje shëndetësore. Ai mori ndihmë sociale për një kohë, pastaj iu dhanë përfitime plotësuese për IV. Përfitimet plotësuese janë më të larta se ndihma sociale dhe mund të arrijnë në rreth 40,000 franga në vit për një individ.

Zëdhënësit e medias të Zyrës Federale të Sigurimeve Shoqërore konfirmuan për CH-Media-Zeitungen se ka disa raste të tilla. Megjithatë, mbetet e hapur pse është e mundur të merret EL pa të drejtë për përfitimin bazë, përcjell 20minuten.

Ndihma sociale

Në vitin 2019, u reformua Akti i të Huajve dhe Integrimit (AIG). Që atëherë, njerëzit që kanë jetuar në Zvicër për një kohë të gjatë dhe kanë një degë mund të humbasin gjithashtu të drejtën e tyre të qëndrimit nëse marrin ndihmë sociale.

Prandaj, Schmid donte të dinte se sa nga përfituesit e huaj do të duhej të largoheshin nga Zvicra nëse do të merrnin ndihmë sociale në vend të përfitimeve plotësuese pa pension. “Juridiksioni për revokimin e lejeve sipas ligjit të imigracionit për shkak të marrjes së përfitimeve plotësuese ose ndihmës sociale u takon autoriteteve kantonale të migracionit. Ekziston një shqyrtim rast pas rasti”, është përgjigjja e Këshillit Federal.

Megjithatë, Këshilli Kombëtar i SVP-së ka një mendim të qartë për këtë: “Praktikisht të gjithë këta njerëz do të duhej të largoheshin nga Zvicra nëse do të merrnin ndihmë plotësuese sociale në vend të përfitimeve pa pension.” Për të është e qartë se ky lloj përfitimesh plotësuese është në kundërshtim me sistemin. Ai dëshiron të diskutojë procedurën e mëtejshme me Diana Gutjahr, një anëtare e Komisionit Kombëtar të Sigurimeve përgjegjëse për sigurimet shoqërore.

Rreth 47 persona të profilit të lartë nga Zvicra qendrore nisën të hënën fushatën e tyre të votimit kundër përgjysmimit të tarifës së licencës televizive dhe radiofonike. Ata paralajmërojnë se përgjysmimi i tarifës për Korporatën Zvicerane të Transmetimeve (SRG SSR), kompania mëmë e Swissinfo, do të rrezikonte seriozisht gazetarinë e pavarur rajonale dhe diversitetin kulturor në Zvicër. Në njoftimin për shtyp të hënën, komiteti theksoi se SBC (S) ofron “informacion të besueshëm” në kohë krize, siguron raportim në të gjitha rajonet e Zvicrës dhe kundërvepron me dezinformimin me fakte të verifikuara, transmeton albinfo.ch.

Përgjysmimi i tarifës së licencës do të sillte shkurtime radikale dhe do të kufizonte programet, kulturën dhe sportin. Struktura e decentralizuar me shtatë studio kryesore dhe 17 rajonale, përfshirë Lucernin për Zvicrën qendrore me gjashtë kantone, do të ishte në rrezik, sipas komitetit.

Sipas njoftimit për shtyp, komiteti përfshin disa anëtarë të parlamentit nga Zvicra qendrore, si dhe parlamentarë kantonalë dhe njerëz nga bota e sportit, kulturës, medias dhe shkencës. Këta përfshijnë ish-vrapuesin e maratonës Viktor Röthlin, organizatorin e festivalit të xhazit Arno Troxler, Fanni Fetzer, Drejtoreshën e Muzeut të Artit të Lucernit, autoren Gisela Widmer dhe muzikantin Marco Kunz.

Iniciativa “200 CHF janë të mjaftueshme!” (iniciativa SRG) dëshiron të ulë tarifën familjare nga 335 CHF (423 dollarë) në 200 CHF dhe të heqë tarifën për kompanitë krejtësisht. Një nga arsyet e dhëna nga ata… në favor është që Zvicra të vendosë tarifat më të larta të licencave të radios dhe televizionit në botë.

Me netët e ftohta, kërkesa për vende në strehimore emergjente po rritet. Qytetet e Gjenevës dhe Lozanës kanë hapur strehimore shtesë emergjente për të përmbushur kërkesën.

Strehëzat emergjente të qytetit të Bernës duhet të jenë të mjaftueshme për dimrin. Kjo u deklarua nga departamenti i shërbimeve sociale të qytetit të Bernës në përgjigje të një kërkese nga agjencia e lajmeve Keystone-SDA të hënën.

Në nëntor, qyteti hapi një strehim të përkohshëm emergjence me 20 vende për dimrin. Ky objekt shtesë do të mbyllet përsëri në pranverë.

Në qershor, qyteti ngriti gjithashtu një strehim emergjence me 18 vende për gra, persona interseksualë, jo-binarë dhe transgjinorë, ose persona agjendë. “Kjo ka ofruar lehtësim të rëndësishëm për një grup veçanërisht të prekshëm të personave të pastrehë”, shtoi departamenti i shërbimeve sociale, shkruan swissinfo, transmeton albinfo.ch.

Në qytetin e Gjenevës, 80 vende shtesë akomodimi emergjent do të hapen për tre netë nga mbrëmja e së hënës. Me hapjen e strehimores PC në Champel, do të jenë të disponueshme 577 vende.

Në Lozanë, administrata e qytetit kishte njoftuar tashmë se do të rriste kapacitetin e saj të akomodimit emergjent nga mbrëmja e së shtunës. Streha Rouvraie ofron 50 shtretër shtesë.

Zvicra tashmë zbaton kërkesa të rrepta gjuhësore për aplikantët për shtetësi zvicerane, por a mund të bëhen ato së shpejti më të ashpra?

Në një mocion të kohëve të fundit parlamentar, deputeti Jean-Luc Addor njoftoi se po kërkonte kritere më të ashpra të aftësisë gjuhësore për marrjen e shtetësisë zvicerane.

Addor, nga Partia Popullore Zvicerane (SVP/UDC), argumentoi në mocionin e tij – i cili do të diskutohet nga kolegët e tij ligjvënës gjatë një sesioni të ardhshëm parlamentar – se aftësia në një gjuhë kombëtare të rajonit të kandidatit është “një faktor vendimtar në integrim, si dhe në autonomi dhe pavarësi”.

Prandaj, ai po shtyn që niveli minimal i kërkuar të rritet në B2 për gjuhën e folur (nga B1 aktual) dhe në B1 për aftësitë e shkrimit – nga A2.

Kjo do të thotë që ata që aplikojnë për natyralizim do të kenë nevojë për një nivel të ndërmjetëm për komunikim gojor dhe një nivel më bazik për shkrim.

Edhe pse disa kantone kishin vendosur tashmë rregullat e tyre më të ashpra të aftësisë gjuhësore, Addor dëshiron që këto kërkesa më të larta të vendosen edhe në nivel federal.

Kërkesat gjuhësore të cilave kantone i tejkalojnë ato federale?

Nivelet zyrtare – të përcaktuara nga Sekretariati Shtetëror për Migracionin (SEM) dhe të bazuara në Kornizën e Përbashkët Evropiane të Referencës (CEFR), një përkufizim i niveleve të ndryshme të gjuhës me gojë dhe me shkrim të krijuar nga Këshilli i Evropës – janë një kërkesë minimale, me kantone individuale të lira për të futur kritere më të rrepta.

(E njëjta gjë vlen edhe për të gjitha ligjet federale: kantonet mund të miratojnë rregullore më të ashpra se ato kombëtare, por nuk mund të futin rregulla më të buta).

Deri më sot, tre kantone zvicerano-gjermane kërkojnë aftësi më të larta gjuhësore: Schwyz, Nidwalden dhe Thurgau kërkojnë të gjitha nivelin B1 të shkruar dhe B2 të folur.

Asnjë nga këto tre kantone nuk e njeh nivelin më të ulët A2 për aftësitë me shkrim që përcaktohen nga SEM.

Për më tepër, dy kantone të tjera njoftuan se duan të ashpërsojnë gjithashtu kriteret e tyre gjuhësore, shkruan thelocal, transmeton albinfo.ch.

Aargau, ku kërkesat e natyralizimit janë tashmë më të rrepta se gjetkë në Zvicër, tani dëshiron të ketë rregulla më të ashpra për gjuhën, duke i ngritur ato edhe në një nivel B2.

Edhe në Zug, qeveria kantonale i është përgjigjur pozitivisht një mocioni të SVP-së që kërkon një aftësi më të mirë gjuhësore për të marrë shtetësinë zvicerane: B2 për gjuhën e folur dhe B1 për gjuhën e shkruar gjermane.

Vetëm natyralizimi

Këto kërkesa më të ashpra kanë të bëjnë vetëm me shtetësinë, jo me lejet e punës.

Megjithatë, këto kritere të ‘integrimit gjuhësor’ nuk zbatohen në mënyrë të barabartë ose të vazhdueshme për të gjithë shtetasit e huaj.

Për shembull, grupi më i madh i përjashtuar nga kërkesa e gjuhës – të paktën për lejen B – janë shtetasit e Bashkimit Evropian dhe EFTA-s (Norvegjia, Islanda dhe Lihtenshtajni) – domethënë, të gjithë të huajt e mbuluar nga Marrëveshja për Lëvizjen e Lirë të Njerëzve.

Është e vërtetë që njerëzit nga Gjermania, Franca, Italia, Austria dhe Lihtenshtajni tashmë flasin një gjuhë kombëtare, por qytetarët e shteteve të tjera të BE-së/EFTA-s nuk e flasin, gjë që nuk i pengon ata të marrin një leje B. (Megjithatë, nëse vendosin të aplikojnë për lejen C dhe, më vonë, për shtetësinë Seiss, kërkesa e aftësisë gjuhësore do të hyjë në fuqi).

Por, në raste të caktuara, rregulli i gjuhës hiqet edhe për shtetasit e vendeve të treta.

Siç raportohet nga mediat zvicerane, “bankierët amerikanë dhe britanikë, të cilët i nënshtrohen kuotave për shtetasit e vendeve të treta, shpesh marrin trajtim më të butë. Për këta profesionistë, një njohuri e mirë e anglishtes është e mjaftueshme. Ekspertët e IT-së, konsulentët, studiuesit dhe specialistët e kriptomonedhave gjithashtu përfitojnë nga i njëjti sistem.”

Disa universitete zvicerane do të rrisin tarifat e shkollimit nga viti i ardhshëm për t’u përballur me deficitet në rritje.

Arsyeja kryesore për këtë janë shkurtimet e planifikuara në subvencionet federale nga viti 2027, të cilat do të imponojnë ulje vjetore prej 120 milionë CHF (152 milionë dollarë) për universitetet kantonale dhe 78 milionë CHF për Institutet Federale Zvicerane të Teknologjisë (ETH Zurich dhe EPFL në Lozanë).

Në vitin 2025, ETH Zurich dhe EPFL tashmë i trefishuan tarifat për studentët e huaj në 2,190 CHF për semestër. Universiteti i Bernës, i përballur me një deficit prej 55 milionë CHF, ka vendosur të ulë disa kurse. Universiteti i Shkencave të Aplikuara dhe Arteve në Bernë ka rregulluar tarifat e tij: Studentët zviceranë do të paguajnë 850 CHF për semestër (+100), ndërsa studentët e huaj do të paguajnë deri në 2,350 CHF, transmeton albinfo.ch.

Në St Gallen, rritja do të jetë 7%: një semestër do të kushtojë 1,310 CHF për studentët zviceranë dhe mbi 3,300 CHF për studentët ndërkombëtarë. Nga ana e tij, Universiteti italian i Zvicrës (USI) po i mban tarifat e tij tashmë të larta (2000 CHF/4000 CHF). “Që nga fillimi, tarifat e shkollimit u vendosën mbi mesataren zvicerane”, tha departamenti i komunikimit i USI-t për agjencinë e lajmeve Keystone-ATS. “Kontributi i kantonit ishte relativisht modest dhe një pjesë e rëndësishme e financimit të universitetit erdhi nga tarifat e shkollimit për studentët.”

Rritjet ngrenë shqetësime serioze në lidhje me parimin e mundësive të barabarta në aksesin në arsimin e lartë. Sipas shoqatës universitare Swisuniversities, çdo rritje e konsiderueshme bie ndesh me të drejtën kushtetuese për arsim të bazuar në meritë në vend të mjeteve financiare dhe do të kërkonte një rregullim të sistemit të bursave. Rreziku është të dëmtohet një nxitës kryesor i prosperitetit të vendit, paralajmëron organizata.

Numri i grave në bordet e drejtorëve (BoDs) të kompanive të listuara në bursën zvicerane do të rritet në vitin 2025. Ky është rezultati i një analize të dhënash nga agjencia e lajmeve ekonomike AWP.

Pas një viti 2024 të karakterizuar nga një numër mbi mesataren ndryshimesh në Bordet e Drejtorëve të 212 kompanive të listuara në Bursën SIX Zvicerane, situata u qetësua në vitin 2025. Në total, kishte 165, ose 80 më pak se në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, gjë që e sjell numrin përsëri në nivelin e viteve 2022 dhe 2023.

Përqindja e grave në Bordet e Drejtorëve u rrit me një pikë përqindjeje në 18.8%, duke ndjekur një trend që ka vazhduar prej vitesh. Në vitin 2020 ato ishin vetëm 10.4% e totalit.

Numri i grave në krye të kompanive është rritur gjithashtu, megjithëse pjesa e tyre mbetet dukshëm e ulët (6%). Në një krahasim ndërkombëtar, Zvicra është në rangun mesatar, megjithatë, pas Shteteve të Bashkuara (pak më pak se 10%) dhe vendeve skandinave (midis 10 dhe 12%).

AWP numëron pesë drejtorë të rinj ekzekutivë në vitin aktual: Srishti Gupta (Idorsia), Monika Friedli-Walser (Orior), Monica Manotas (Tecan) dhe Regula Berger (Basler Kantonalbank). Ann-Kristin Erkens u emërua gjithashtu drejtoreshë ekzekutive e përkohshme e SIG, ndërsa Anne-Kathrin Stoller do të marrë përsipër detyrën e drejtoreshës ekzekutive të Bachem vitin e ardhshëm, shkruan swissinfo, përcjell albinfo.ch.

Numri i drejtorëve ekzekutivë femra u rrit kështu në 12, megjithëse vetëm një drejton një kompani në SMI, indeksin e aksioneve kryesore: Hanneke Faber (Logitech). SLI (Swiss Leader Index) përfshin gjithashtu Géraldine Picaud të SGS. Drejtorët e tjerë janë Christel Rendu de Lint (Vontobel), Claudia Habermacher (Alpine Select), Magdalena Martullo-Blocher (Ems Chemie), Suzanne Thoma (Sulzer) dhe Ricarda Demarmels (Emmi).

Gjendja e ekonomisë zvicerane ndikon, për mirë a për keq, te të gjithë banorët e vendit. Çfarë mund të presim të ndodhë në vitin 2026?

Viti 2025 nuk ishte një vit i lehtë për disa sektorë të ekonomisë së Zvicrës – veçanërisht për ata të orientuar drejt eksportit, të cilët janë prekur nga tarifat e larta të SHBA-së.

Megjithatë, sipas parashikimeve zyrtare, perspektiva për vitin 2026 është më pozitive në përgjithësi, megjithëse disa probleme do të mbeten.

Le të shohim se çfarë na pret.

‘Parashikim pak më i lartë rritjeje’

Sipas Sekretariatit Shtetëror për Çështjet Ekonomike (SECO), “Grupi i Ekspertëve të Qeverisë Federale për Ciklet e Biznesit ka rishikuar paksa lart parashikimin e tij për rritjen ekonomike në vitin 2026.”

Produkti i brendshëm bruto (PBB) zviceran pritet të rritet me 1.1 përqind në vitin 2026 – më i lartë se një vlerësim i mëparshëm prej 0.9 përqind.

Në mënyrë specifike, “ulja e tarifave të SHBA-së [nga 39 në 15 përqind] ka përmirësuar perspektivat për sektorët përkatës.”

Megjithatë, ndërsa “tregtia e jashtme pritet të ofrojë një stimul pozitiv, megjithëse të moderuar” për ekonominë, grupi i ekspertëve të qeverisë parashikon që kërkesa e brendshme të mbetet nxitësi kryesor i rritjes.

“Aktiviteti i investimeve ka të ngjarë të forcohet pak”, parashikojnë ekspertët, shkruan thelocal, transmeton albinfo.ch.

Përveç kësaj, inflacioni parashikohet të jetë mesatarisht 0.2 përqind – e njëjta normë e ulët si në vitin 2025 – dhe kjo do të thotë se “konsumi privat pritet të mbetet i fortë”.

Po pagat?

Një studim i kryer nga Instituti Ekonomik KOF ka zbuluar se kompanitë në Zvicër presin një rritje mesatare të pagave nominale prej 1.3 përqind në vitin 2026.

Megjithatë, rritjet aktuale të pagave do të ndryshojnë nga një sektor në tjetrin – siç ndodh zakonisht.

Pagat do të rriten më ndjeshëm në industrinë e ndërtimit – me rreth 1.7 përqind. Kjo për shkak të mungesës së punonjësve të kualifikuar në këtë sektor, si dhe një sindikate të fortë që përfaqëson këta punëtorë.

Punonjësit në sektorët e mikpritjes, farmaceutikës dhe financiar gjithashtu mund të presin rritje mbi mesataren e pagave.

Megjithatë, perspektiva është më pak pozitive në shitjen me pakicë, shitjen me shumicë dhe prodhimin – ku rritja ka të ngjarë të jetë mezi më shumë se 1 përqind.

Megjithatë, perspektiva nuk është vazhdimisht pozitive: është veçanërisht e zymtë për vendet e punës.

Organizatat ndërkombëtare në Gjenevë kanë qenë të detyruara të shkurtojnë qindra pozicione në vitin 2025 pasi administrata Trump uli ose tërhoqi fondet për agjencitë e OKB-së.

Dhe priten edhe më shumë shkurtime vendesh pune për vitin 2026.

Për shembull, UBS tha se pret “rreth 3,000 shkurtime vendesh pune në Zvicër”, ndërsa Korporata Zvicerane e Transmetimeve njoftoi se po planifikon të eliminojë rreth 900 vende pune gjatë tre viteve të ardhshme.

I njëjti skenar i humbjes së vendeve të punës është në fuqi edhe në Novartis, ku 550 vende pune në Zvicër do të hiqen deri në fund të vitit 2027.

Përveç kësaj, më shumë se një e treta (37 përqind) e kompanive thanë se mund të shkurtojnë vendet e punës në Zvicër gjatë 12 muajve të ardhshëm, dhe një përqindje e ngjashme (35 përqind) parashikojnë zhvendosjen e vendeve të punës në Zvicër në vende të tjera.

Nga ana pozitive, vendet e punës në Zvicër nuk do të thahen plotësisht në vitin 2026.

Përkundrazi: sipas Institutit Ekonomik KOF, “treguesit kryesorë vazhdojnë të tregojnë një treg të fortë pune”.

Kjo sepse “mungesa e fuqisë punëtore mbetet relativisht e lartë në pothuajse të gjithë sektorët dhe e njëjta gjë vlen edhe për numrin e vendeve të lira të punës”.

Ekspertët në Economiesuisse, organizata ombrellë për sektorin zviceran të biznesit, thonë gjithashtu se perspektiva e dobët ekonomike nuk duhet të ketë një ndikim shumë të madh në tregun zviceran të punës.

Pavarësisht shkurtimeve në shumë kompani, do të krijohen edhe shumë vende të reja pune, thonë ata.

Pothuajse gjysma e parlamentarëve zviceranë heshtin për të ardhurat e tyre shtesë. Sipas një raporti të ri nga Lobbywatch, 44% e anëtarëve të parlamentit nuk deklarojnë asnjë të ardhur nga mandatet në kompani dhe shoqata.

Vetëm 27% i deklarojnë të gjitha të ardhurat e tyre shtesë, sipas Raportit të Transparencës 2025 të publikuar nga organizata Lobbywatch të hënën.

Në përgjithësi, transparenca po ngec në nivelin e anketës së fundit nga fillimi i vitit 2024, sipas të cilit 42% e të gjithë parlamentarëve nuk deklaruan asnjë të ardhur shtesë.

Megjithatë, në raportin e ri, organizata bën dallimin për herë të parë midis transparencës totale (të gjitha të ardhurat e deklaruara) dhe transparencës së pjesshme (vetëm shpërblimet individuale të deklaruara). Metodologjia e re tregon se vetëm një pakicë është me të vërtetë plotësisht transparente, shkroi Lobbywatch në një njoftim për shtyp mbi raportin.

Të Gjelbrit po bëhen më pak transparentë

Ndër grupet parlamentare, partia e Gjelbër është më transparentja: 68% e anëtarëve të saj deklarojnë të gjitha të ardhurat e tyre. Për partinë Socialdemokrate, e cila vjen në vendin e dytë, shifra është pak më shumë se gjysma (51%). Sipas Lobbywatch, Socialdemokratët dhe Liberalët e Gjelbër janë bërë më pak transparentë.

Nga ana tjetër, Partia Popullore Zvicerane e krahut të djathtë është bërë më transparente dhe është në të njëjtin nivel me Qendrën. Partia Radikale-Liberale mbetet në fund të listës: asnjë anëtar i vetëm nuk i zbulon të gjitha të ardhurat e tij dhe vetëm një në tre deklaron ndonjë pjesë të shpërblimit të tij, shkruan albinfo.ch.

Gratë janë më transparente se burrat

Dhoma e Përfaqësuesve, me 58% të anëtarëve të saj pjesërisht transparentë, është më e gatshme të ofrojë informacion sesa Senati (48%). Shifrat për transparencë të plotë janë të ulëta në të dy dhomat.

Sipas raportit, gratë janë gjithashtu më transparente se burrat: një e treta e parlamentareve femra zbulojnë të gjitha shpërblimet e tyre, krahasuar me vetëm një të katërtën e burrave.

Për raportin, Lobbywatch u kërkoi të gjithë parlamentarëve të zbulonin të ardhurat e tyre në verën e vitit 2025.

Franga zvicerane nuk po dobësohet, pavarësisht tronditjes së tarifave amerikane që kërcënuan të godisnin ekonominë zvicerane. Sipas ekspertëve, monedha zvicerane duhet të vazhdojë trendin e saj rritës të viteve të fundit në vitin 2026.

Cilat janë argumentet në favor të frangës?

Ekspertët përmendin stabilitetin politik, suficitet e larta të llogarisë rrjedhëse, borxhin e ulët, një ekonomi të fortë dhe shumë inovative dhe inflacionin shumë të ulët në Zvicër si shtyllat kryesore të frangës. Për këto arsye, franga është konsideruar për dekada si një aset i sigurt, shumë i vlerësuar në kohë krize.

Falë marrëveshjes së fundit të arritur në mosmarrëveshjen doganore me Shtetet e Bashkuara, Zvicra ka qenë gjithashtu në gjendje të eliminojë një kërcënim masiv për konkurrueshmërinë e saj në raport me vendet e tjera. Ky rrezik tani duket se është shmangur.

Çfarë mund ta dëmtojë frangën?

Rikthimi i normave negative të interesit mund ta dobësojë frangën. Kohët e fundit, të dhënat mbi inflacionin negativ dhe pasiguritë në tregjet financiare dhe në arenën politike kanë nxitur spekulime mbi këtë temë. Por këto u shpërndanë menjëherë nga Banka Kombëtare Zvicerane (SNB). Normat negative të interesit kanë efekte anësore të mëdha, veçanërisht në sigurimin e pensioneve, të cilat SNB dëshiron t’i shmangë.

Po dollari?

Dollari u dobësua ndjeshëm nën ndikimin e tarifave amerikane. Ende në 0.9132 CHF për dollar në fillim të janarit, çifti i valutave ra vazhdimisht për të arritur në 0.78960 USD/CHF në fund të dhjetorit.

Por Thomas Stucki, kreu i investimeve në Bankën Kantonale St Gallen, thotë të “kini kujdes nga dollari. Nëse Presidenti i SHBA-së Donald Trump arrin të marrë kontrollin e Rezervës Federale të SHBA-së (Fed) dhe emërimi i Jerome Powell si pasardhës i Fed ngre dyshime të reja në lidhje me pavarësinë e Fed, kjo mund të dëmtojë më tej besimin në dollar”. Stucki beson se një rënie e kursit të këmbimit në 75 centimë nuk do të jetë larg.

Ndërsa Valiant Bank pret që Fed të ulë më tej normat e interesit vitin e ardhshëm, ajo vazhdon të shohë tregtimin e dollarit në një interval midis 79 dhe 81 centëve. UBS, nga ana e saj, nuk sheh asnjë arsye për të parashikuar dobësi të mëtejshme të dukshme të dollarit.

Një euro e qëndrueshme?

Nga ana tjetër, euro ka rezultuar mjaft e qëndrueshme në përgjithësi në vitin 2025. Monedha e vetme aktualisht kuotohet në 0.9287 CHF, pasi e filloi vitin në 0.9395 EUR/CHF. Megjithatë, kursi i këmbimit ka qenë shumë i paqëndrueshëm, duke luhatur midis pak më pak se 92 dhe pothuajse 97 centime. Në mesin e nëntorit, euro madje arriti në nivelin më të ulët historik prej 0.91783 EUR/CHF.

Shumica e ekspertëve tani presin që euro të lëvizë anash. Sipas Valiant, një arsye për këtë është se Banka Qendrore Evropiane (BQE) tashmë e ka përfshirë nivelin aktual të normës së interesit prej 2% në parashikimet e saj për vitin 2026 në tërësi.

Edhe pse euro ofron norma interesi më të larta se franga zvicerane, Raiffeisen pret që kursi i këmbimit euro-frangë të bjerë pak në 91 centime deri në fund të vitit 2026.

Ky parashikim është për shkak të perspektivës së zymtë ekonomike në BE dhe paqëndrueshmërisë së tregjeve.

Prandaj, kursi i ardhshëm i monedhës së vetme të Evropës do të varet kryesisht nga zbatimi efektiv i programit të gjerë të infrastrukturës së Gjermanisë dhe aftësia e saj, e kombinuar me shpenzimet kolosale ushtarake të planifikuara në Evropë, për të ringjallur ekonominë. Sipas Raiffeisen, euro mund të rimëkëmbet disi.

Drejt një frange ende të fortë

Franga zvicerane ka të ngjarë të mbetet e fortë dhe të përfaqësojë një sfidë të vazhdueshme për ekonominë zvicerane të orientuar drejt eksportit. “Sidomos në kombinim me tarifat doganore më të larta”, paralajmëron Heller. Megjithatë, ekonomia zvicerane e eksportit ka provuar në të kaluarën se është e aftë të përballojë këtë situatë.

Konsumatorët, nga ana e tyre, duhet të jenë të kënaqur, pavarësisht nëse janë turistë që bëjnë pazar në vendet fqinje apo udhëtarë, falë efekteve të konsiderueshme të kursit të këmbimit në varësi të destinacionit.

La Poste renditi dhe shpërndau 23 milionë pako midis Black Friday, në fund të nëntorit, dhe Krishtlindjeve. Kjo është 3.1% më shumë se një vit më parë, u tha në një deklaratë të hënën.

Aktiviteti maksimal u regjistrua më 2 dhjetor. Atë ditë, punonjësit e Postës përpunuan 1.3 milionë pako, një shifër e paarritur më parë në një ditë të vetme. Drejtori i ri i përgjithshëm Pascal Grieder falënderoi stafin për “këtë sukses”.

Për t’u përballur me rritjen e vëllimit të pakove që rezulton nga rritja e tregtisë online, La Poste planifikon të modernizojë qendrat e saj kombëtare të pakove në Härkingen (SO), Daillens (VD) dhe Frauenfeld (TG), shkruan RTS, përcjell albinfo.ch.

Për të ruajtur aftësitë e saj të renditjes gjatë punës, ajo do të ndërtojë një qendër shtesë rajonale të pakove në Frauenfeld nga gjysma e parë e vitit 2026. Vënia në punë është planifikuar para Krishtlindjeve 2029, menjëherë pranë qendrës aktuale kombëtare të pakove. Do të krijohen afërsisht 200 vende të reja pune.

La Poste do të instalojë gjithashtu një makinë shtesë për klasifikimin e pakove vitin e ardhshëm në qendrën e saj rajonale të pakove në Urdorf (ZH). Me rreth dyzet vende të reja pune në dispozicion. Në total, Posta i klasifikon pakot në katërmbëdhjetë vende në të gjithë Zvicrën.

Imazhet ose videot pornografike që tregojnë të rritur të rinuar digjitalisht për t’i bërë të duken të mitur janë të paligjshme. Kjo u vendos nga Gjykata Supreme Federale Zvicerane (FSC), duke mbështetur dënimin e një burri nga gjykatat e Cyrihut.

Dy vjet më parë, i pandehuri mori një gjobë me kusht dhe një gjobë për veprat penale të pornografisë dhe përshkrimit të akteve të dhunës së egër, si dhe shkelje të Aktit të Narkotikëve. Ai u akuzua, ndër të tjera, për ndarjen e një videoje në llogarinë e tij në Instagram me një vajzë në dukje para pubertetit. Në realitet, kjo e fundit ishte një aktore e rinuar përmes teknologjisë.

Në një vendim të publikuar sot, gjykata përsëriti se Kodi Penal, që nga viti 2014, dënon jo vetëm pornografinë e vërtetë të fëmijëve, por edhe pornografinë e fëmijëve “jo-reale”, e cila përfshin përmbajtje të gjeneruar ekskluzivisht virtualisht. Megjithatë, deri më tani gjykata nuk kishte vendosur nëse pornografia fiktive e fëmijëve e krijuar duke përdorur softuer rinimi ishte e dënueshme me ligj, shkruan swissinfo, transmeton albinfo.ch.

Në punën e saj para rishikimit të vitit 2014, legjislatura kishte shprehur shqetësim për vështirësinë e përcaktimit nëse një përshkrim ishte virtual apo jo. Prandaj, kishte arritur në përfundimin se ndjekja penale e pornografisë së fëmijëve do të ishte më e ndërlikuar nëse pornografia e fëmijëve “jo-reale” do të mbetej e pandëshkuar.

Sipas gjykatës në Lozanë, vërtetimi i moshës së aktorëve nuk është më i lehtë në raste të tilla si ky i pornografisë pjesërisht virtuale. Ky problem mund të jetë edhe shumë më kompleks sesa për vizatimet vizatimore të pornografisë së fëmijëve, të cilat aktualisht janë të ndaluara. Në vendimin e tyre, ata përfundojnë se publikimi i materialit me dritë të kuqe me të rritur të retushuar dixhitalisht për t’u dukur si të mitur duhet të penalizohet në të njëjtën mënyrë si përmbajtja e gjeneruar tërësisht nga kompjuteri.