Në Zvicër, përqindja e familjeve me një person pritet të rritet në rreth 40% në 30 vitet e ardhshme.

Në të njëjtën kohë, sipas Zyrës Federale të Statistikave (FSO), përqindja e familjeve me të paktën tre persona do të bjerë në 27%. Këto zhvillime janë për shkak të rritjes së jetëgjatësisë dhe rënies së shkallës së lindjeve.

Duke marrë parasysh skenarin më të mundshëm, familjet me dy individë në vitin 2055 do të përbënin saktësisht një të tretën e totalit, tregojnë shifrat e publikuara sot nga zyrtarët e Neuchâtel, shkruan RSI. Në përgjithësi, gjatë tre dekadave të ardhshme numri i përgjithshëm i familjeve do të rritet nga 4.1 milion që është aktualisht në 4.9 milion (me skenarë të ulët dhe të lartë prej 4.3 dhe 5.4 milion).

Ky trend korrespondon me shifrat e publikuara nga vetë FSO në mesin e prillit: sipas skenarit më të mundshëm, Konfederata do të rritet nga 9 milion banorë në fund të vitit të kaluar në rreth 10.5 milion në vitin 2055, nga të cilët 2.7 milion do të jenë 65 vjeç e lart. Faktori nxitës i rritjes së popullsisë do të jetë imigracioni, i cili do të varet nga mënyra se si zhvillohet mjedisi socio-ekonomik dhe politik i vendit, transmeton albinfo.ch.

Megjithatë, parashikimi i FSO-së nuk mori parasysh skenarin e pranimit në votim të iniciativës popullore federale “Jo një Zvicre 10 milionëshe!” (Iniciativa e Qëndrueshmërisë) të paraqitur nga Partia Popullore Zvicerane në prill 2024.

Sipas parashikimit më të mundshëm, midis viteve 2025 dhe 2055, numri i familjeve do të rritet me 25% dhe 35% në kantonet e Lucernës, St. Gallen, Vaud dhe Valais, ndërsa në kantonet e Appenzell Ausserrhoden, Neuchâtel, Schaffhausen dhe Glarus, rritja do të jetë më e ulët, më pak se 5%. Në Ticino dhe Graubünden, shifra është midis 5% dhe 10%.

Familjet më të vogla do të regjistrojnë rritjen më të fortë. Specialistët e Neuchâtel parashikojnë një rritje prej 26% të atyre me një person dhe një rritje prej 19% të atyre me dy. Trendi drejt familjeve gjithnjë e më të vogla është një veçori e skenarit të publikuar sot, shkruan FSO. Tkurrja e familjeve është një fenomen që është theksuar veçanërisht vitet e fundit dhe ka të ngjarë të vazhdojë në të ardhmen e afërt.

Për Zvicrën në tërësi, numri mesatar i personave për familje do të bjerë nga 2.18 në vitin 2025 në 2.10 në vitin 2055. Madhësia mesatare e familjes do të ulet në të gjitha kantonet. Rëniet më të mëdha do të ndodhin në Obwalden, Fribourg dhe Valais, dhe më e vogla në Basel-City, Gjenevë dhe Cyrih. Brenda tridhjetë vjetësh, Ticino, Basel-City, Graubünden dhe Neuchâtel do të kenë një mesatare prej më pak se dy personash për familje. Gjeneva dhe Appenzell Inner Rhodes, nga ana tjetër, do të kenë madhësinë mesatare më të lartë: 2.28 për të parën dhe 2.25 për të dytën.

Arsyet për këtë janë rritja e jetëgjatësisë dhe rënia e shkallës së lindjeve. Vejushat dhe të vejtët shpesh jetojnë vetëm në pleqëri. Ndër të rinjtë e rritur, rënia e pjellorisë çon në një rritje të familjeve të vogla. Numri mesatar i fëmijëve për grua në Zvicër ra në 1.29, niveli më i ulët i regjistruar ndonjëherë që nga fillimi i anketave në vitin 1876, tha zyra të hënën.

Aeroportet dhe linjat ajrore zvicerane do të mund të përdorin në të ardhmen sisteme të njohjes së fytyrës në rrethana të caktuara. Tani i takon Parlamentit të vendosë për këtë dhe ndryshime të tjera në Ligjin për Aviacionin.

Këshilli Federal miratoi të mërkurën projektligjin përkatës, i cili ndër të tjera vendos bazën ligjore për përdorimin e të dhënave personale biometrike.

Sipas raportit të Këshillit Federal, kontrolli me këtë sistem do të bëhet vetëm nëse pasagjeri ose punonjësi i aeroportit jep pëlqimin e tij të qartë. Para se të japë pëlqimin, personi duhet të informohet me shkrim për mënyrën se si do të përdoren të dhënat e tij biometrike, transmeton albinfo.ch.

Sistemet biometrike do të shërbejnë si alternativë ndaj proceseve ekzistuese të kontrollit të sigurisë — veçanërisht në dorëzimin e bagazheve, regjistrimin, kontrollin e kartave të imbarkimit dhe hipjen në avion. Qëllimi është të përshpejtohet procesi i hyrjes në aeroporte, siç ndodh tashmë në aeroporte të tjera evropiane.

Ndryshime të tjera në ligj

Rishikimi i ligjit përfshin edhe kërkesa të tjera të bëra nga Parlamenti.

Në të ardhmen, Zyra e Prokurorit të Përgjithshëm të Zvicrës do të hetojë aksidentet dhe incidentet e rënda ajrore nga ana penale. Po ashtu, do të krijohet një licencë kombëtare për pilotët profesionistë të helikopterëve komercialë, e cila do t’u lejojë atyre të fluturojnë deri në moshën 65 vjeç.

Parashikohet gjithashtu që në ligj të përfshihet parimi i “kulturës së drejtë” (just culture), për të siguruar që personat që raportojnë incidente të sigurisë të mos penalizohen. Ndryshimet përfshijnë edhe zgjerimin e kontrolleve personale dhe testimeve për alkool për stafin e aeroporteve, si dhe menaxhimin e sendeve të humbura apo të konfiskuara.

Orari i funksionimit të aeroporteve

Ligji i ri parashikon gjithashtu përcaktimin e orareve të funksionimit për aeroportet e Gjenevës dhe Cyrihut. Këshilli Federal thekson se kjo do të garantojë që aspektet kryesore të operimeve të aeroporteve të mos kufizohen lehtësisht — për shembull, gjatë riorganizimeve mjedisore.

Megjithatë, Koalicioni për Transport dhe Shëndet (Klug) kritikoi vendimin, duke e akuzuar qeverinë se po vë shëndetin e popullsisë në plan të dytë në favor të aeroporteve dhe se po pengon përpjekjet për mbrojtjen e qytetarëve nga ndotja akustike e avionëve.

Karta e re biometrike e identitetit zviceran pritet të hyjë në qarkullim deri në fund të vitit 2026. Këshilli Federal ka hapur konsultimin publik për rishikimin e rregulloreve përkatëse, i cili do të zgjasë deri më 28 shkurt, transmeton albinfo.ch.

Karta e re, e shpallur për herë të parë në qershor nga Zyra Federale e Policisë (Fedpol), do të jetë e pajisur me një mikroçip që përmban dy gjurmë gishtash dhe një imazh të fytyrës, njësoj si pasaporta aktuale biometrike zvicerane.

Autoritetet theksojnë se marrja e kartës biometrike do të mbetet opsionale. Qytetarët do të mund të zgjedhin nëse duan ta pajisen me mikroçip apo pa të, në varësi të nevojave të tyre.

Megjithatë, për personat që udhëtojnë jashtë vendit — edhe brenda Bashkimit Evropian — Këshilli Federal rekomandon përdorimin e kartës së re biometrike, ndërsa karta aktuale pa mikroçip do të mbetet e vlefshme vetëm për përdorim brenda Zvicrës.

Këshilli Federal shton se karta e re e identitetit do t’u mundësojë qytetarëve zviceranë të vazhdojnë të udhëtojnë lirshëm brenda BE-së, ku që nga viti 2021 lëshohen vetëm karta identiteti biometrike për arsye sigurie. Kartat pa mikroçip, të lëshuara përpara hyrjes në fuqi të modelit të ri, do të jenë të vlefshme deri në datën e skadencës së tyre – për një periudhë maksimale prej dhjetë vitesh për të rriturit.

Karta e ardhshme do të mund të merret vetëm në zyrat kantonale përgjegjëse për dokumentet e identitetit dhe pasaportat, ndërsa tarifa e shërbimit do të mbetet e pandryshuar, sipas Këshillit Federal.

Reforma gjithashtu përfshin ndryshime terminologjike, duke zëvendësuar shprehjen “pasaportë e përkohshme” me termin “pasaportë emergjente”, në përputhje me standardet ndërkombëtare.

Për më shumë informacion dhe një video shpjeguese mbi dy llojet e kartave të identitetit, mund të vizitoni faqen www.passaportosvizzero.ch.

Parlamenti i kantonit Fribourg miratoi të mërkurën një mocion për të ashpërsuar një nga kushtet për natyralizimin. Sipas ndryshimit, të huajt që duan të bëhen shtetas zviceranë në Fribourg nuk duhet të kenë përfituar ndihmë sociale për pesë vitet e fundit, krahasuar me tre vitet më parë.

Mocioni u miratua me 64 vota pro dhe 34 kundër, pa asnjë abstenim, ndërsa e majta u shpreh kundër. Periudha pesëvjeçare është një kompromis i propozuar nga Këshilli i Shtetit, pasi nismëtarët e mocionit, deputeti UDC Roland Mesot dhe deputeti PLR Sébastien Dorthe, kishin kërkuar një periudhë 10-vjeçare, që përfaqëson kufirin ligjor maksimal.

Pas këtij vendimi, Fribourg do të jetë i vetmi kanton në Zvicrën frankofone që adoptom periudhën trevjeçare të pritjes, e cila është minimumi i kërkuar nga Konfederata. Aktualisht, 16 kantone në Zvicër përdorin këtë periudhë trevjeçare, përfshirë Fribourg deri tani, 6 kantone zbatojnë periudhë pesëvjeçare dhe 4 kantone, përfshirë Bernin, aplikojnë periudhë dhjetëvjeçare.

“Integrim i suksesshëm”

Qendra-djathtas u bind nga kompromisi i qeverisë, i mbështetur nga Këshilltari i Shtetit Didier Castella, kreu i institucioneve. Rregulli për marrjen e shtetësisë zvicerane do të jetë të mos keni përfituar ndihmë sociale në pesë vitet para aplikimit ose gjatë procesit të aplikimit.

“Mocioni parashikon se kantonet mbeten të lira të vendosin rregulla më të rrepta lidhur me përfitimin e ndihmës sociale,” thuhet në dokument. Këshilli i Shtetit theksoi se një nga “kushtet materiale për fitimin e shtetësisë zvicerane është integrimi i suksesshëm.”

Refuzimi i majtës

Qeveria theksoi ligjin mbi natyralizimin, duke saktësuar se ky integrim “shfaqet veçanërisht përmes pjesëmarrjes në jetën ekonomike ose përmes ndjekjes së arsimit dhe trajnimeve.” E majta në tërësi kritikoi mocionin, duke theksuar se ndihma sociale është një të drejtë. Deputetja socialiste Pascale Michel theksoi se kjo e drejtë u jepet për të përballuar “vështirësitë e jetës.”

Ajo shtoi se mocioni krijon një ndjenjë “dyshimi” për situata që mund të “ndryshojnë jetën e dikujt.” Disa deputetë shprehën shqetësim për zhvillimet, duke iu referuar refuzimit fillestar, dhe më pas të rishikuar, nga Këshilli i Shtetit për të pranuar një fëmijë të lënduar nga Gaza.

Kompania gjermane Siemens Mobility ka fituar një kontratë prej 2 miliardë frangash zvicerane nga Hekurudhat Federale Zvicerane (SBB) për prodhimin e 116 trenave rajonalë me dy kate, duke mposhtur ofertën e prodhuesit vendas Stadler Rail.

Vendimi ka ngjallur debat publik në Zvicër, pasi shumë zëra kërkojnë që SBB-ja të mbështesë më shumë prodhimin vendas. Megjithatë, SBB-ja thekson se, si kompani shtetërore, është e detyruar të ndjekë rregullat e prokurimit publik, të cilat ndalojnë favorizimin e një oferte vetëm për arsye kombësie.

Sindikata Unia dhe kompania Stadler kanë shprehur pakënaqësi, ndërsa kjo e fundit po shqyrton masa ligjore ndaj vendimit.

Ekspertët ligjorë kujtojnë se kriteret e zhvillimit të qëndrueshëm dhe ndikimi social mund të merren parasysh, por ato nuk mund të përdoren si mjet për proteksionizëm ekonomik.

Sipas SBB-së, Siemens ka dalë fituese në të gjitha kriteret e vlerësimit, përfshirë edhe ato që lidhen me qëndrueshmërinë. Trenat e rinj pritet të vendosen në qarkullim në rrjetet rajonale të Cyrihut dhe Vaudit në vitet e ardhshme.