Nga 1 dhjetori, shoferët në qytetin e Fribourg-ut do të mund të parkohen me një orë parkim falas. Kjo datë shënon hyrjen në fuqi të rregullores së re mbi parkimin e automjeteve në rrugët publike.

Pas miratimit të dhënë në shtator nga Drejtoria Kantonale për Zhvillimin Territorial, Infrastrukturën, Mobilitetin dhe Mjedisin, Këshilli Komunal i Fribourg-ut njoftoi të hënën datën e zbatimit të kësaj mase të re.

Ky vendim vjen pas një iniciative të pranuar nga popullata në vitin 2024. Teksti, i propozuar nga Partia e Artistëve, shoqatat profesionale, TCS dhe ACS, me mbështetjen e një koalicioni të gjerë të djathtë, u miratua nga 57.7% e votuesve.

Për këtë ndryshim, u bënë adaptime teknike tek makinat e pagesës së parkimit dhe aplikacionet për parkim. Vendet që përfitojnë nga ora falas janë ato që janë për përdorim ekskluzivisht publik, me disa përjashtime. Për shembull, vendet pranë stacionit nuk përfshihen, pasi ato duhet të mbështesin sistemin e zbritjes dhe ngarkimit të udhëtarëve.

Në Cyrih, po rritet rezistenca kundër rritjeve masive të qirave nga Baloise Group, një nga pronarët më të mëdhenj të Zvicrës.

Brenda tre ditëve nga lançimi i tij, mbi 5,300 njerëz kanë nënshkruar një peticion kundër rritjes së çmimeve, i nxitur nga një rast i kohëve të fundit ku qiraja për një apartament u rrit me më shumë se 1,000 franga në muaj pas një ndryshimi të qiramarrësve, shkruan thelocal, transmeton albinfo.ch.

Sipas Shoqatës së Qiramarrësve të Cyrihut, “raste të tilla nuk janë incidente të izoluara”; prandaj, peticioni kërkon që Baloise Group t’i japë fund “rritjeve drastike të qirave, të zbulojë politikën e saj të çmimeve dhe të marrë përsipër përgjegjësi sociale”.

Kamerat trupore të përdorura nga policia e transportit gjatë vitit të kaluar kanë rezultuar të dobishme si një pengesë në situata konflikti dhe për mbledhjen e provave, tha të hënën Hekurudha Federale Zvicerane. Ajo ka hartuar një vlerësim pozitiv të masës.

Numri i sulmeve ndaj oficerëve ka rënë me 11%, tha Hekurudha Federale në një raport. Ajo thekson se, në gati gjysmën e rasteve kur njerëzit u ndaluan, vetëm njoftimi i fillimit të regjistrimit përmes një kamere trupi çoi në një ulje të situatës.

Në total, kamerat trupore të veshura nga oficerët e policisë së transportit u aktivizuan 687 herë që nga shtatori 2024. Në 202 raste, regjistrimet shërbyen si prova dhe në 485 raste regjistrimet u ndërprenë sepse situata ishte ulur pasi kamera u aktivizua.

Kamerat trupore shërbejnë për të penguar autorët e mundshëm, për të zvogëluar përshkallëzimin e konflikteve dhe, nëse është e nevojshme, për të regjistruar provat, tha Hekurudha Federale. Oficerët e transportit duhet të njoftojnë verbalisht aktivizimin e tyre, nëse situata e lejon. Personi që kontrollohet gjithashtu mund të kërkojë që të ndizet. Kur pajisja ndizet, tre drita LED ndizen me të kuqe dhe lëshohet një sinjal akustik. Të dhënat e regjistruara ruhen në serverat e Hekurudhave Federale në Zvicër, transmeton albinfo.ch.

Qasja në këto regjistrime është e kufizuar vetëm për personelin e specializuar të policisë së transportit për qëllime provash. Nuk është e mundur të modifikohen ose fshihen regjistrimet manualisht. Pas 100 ditësh, të dhënat fshihen automatikisht, përveç nëse autoriteti hetues kërkon që ato të dorëzohen. Çdo fshirje dokumentohet.

Duke pasur parasysh rezultatet pozitive, Hekurudhat Federale dëshirojnë të testojnë përdorimin e kamerave të trupit në bazë vullnetare edhe për asistentët e klientëve. Për këtë projekt, së pari duhet të sqarohen disa çështje të pazgjidhura ligjore dhe të mbrojtjes së të dhënave.

Në raportin e tyre, Hekurudhat Federale Zvicerane theksuan se kishin marrë edhe masa të tjera për të rritur sigurinë e klientëve dhe stafit. Në veçanti, kompania ka rritur mbikëqyrjen në trena pas orës 22:00 dhe stafi në kontakt me klientët merr trajnim gjithëpërfshirës për deeskalimin, raporton swissinfo. Mbikëqyrja me video në trena dhe në stacione është rritur gjithashtu.

Projekti i reformës së pjekurisë që është aktualisht në konsultim në kantonin e Fribourg-ut planifikon të zvogëlojë numrin e orëve të mësimit të gjuhës në vitin e fundit, në dobi të arsimit artistik. Disa profesionistë në sektor janë të shqetësuar për nivelin e frëngjishtes së studentëve.

Projekt-reforma planifikon të eliminojë tre orë në vitin e fundit: një të frëngjishtes, një të gjermanishtes dhe një të anglishtes, italishtes ose latinishtes, varësisht nga kurrikulën, në favor të arsimit artistik.

Në Fribourg, numri i orëve të gjuhës është më i lartë se kërkesat federale dhe kjo do të vazhdonte të ishte rasti me rrjetin e ri. Arsimi artistik është i nën-mbështetur.

Aftësitë në lojë

Për Serge Castella, kreu i degës “frëngjisht” në Collège du Sud në Bulle, ora e pestë e frëngjishtes në vitin e fundit që mund të hiqet na lejon të shkojmë më tej sesa zotërimi i gjuhës, shkruan RTS. “Ne duhet t’i përgatisim studentët për universitetin ku ata do të jenë më të lëna pas vetes. Ata duhet të kenë mjete shumë të forta, veçanërisht pasi frëngjishtja është e dobishme për të gjitha degët e tjera. Dhe sa më mirë të zotërohet, aq më interesante mund të bëhet puna në degët e tjera. Pra, mendoj se gjuha ‘e vetme’ ka një status të veçantë.”

Një mendim i ndarë nga Valery Rion, president i Shoqatës Zvicerane të Mësuesve të Frëngjishtes, i cili thekson se “çdo reformë” që eliminon orët e frëngjishtes, “kufizon aftësitë e studentëve”. “Është relativisht shqetësuese”, vëren ai në La Matinale, veçanërisht pasi, sipas tij, niveli aktual i frëngjishtes midis studentëve në Zvicrën frëngjishtfolëse “nuk është shumë i mirë”.

Dhe për të këmbëngulur: “Është e qartë se sa më pak kohë i kushtojmë diçkaje, aq më pak i japim vlerë.”

E gjithë dega e përfshirë

François Piccand, drejtor i arsimit të mesëm në Fribourg, beson se ky reduktim në vitin e fundit nuk është vendimtar.

Në rrjetin e ri, mësimdhënia e gjuhëve do të ishte më shumë përgjegjësi e mësuesve nga degët e tjera. “Vëmendje i kushtohet gjuhës në të gjitha degët”, kështu që “cilësia e shprehjes” do të jetë “përgjegjësi e mësuesve të tjerë”, thotë ai, transmeton albinfo.ch.

Valery Rion gjithashtu beson se të mësuarit e frëngjishtes “është në qendër” të të mësuarit. “Kjo është ajo që ju lejon të fitoni njohuri të tjera”.

Vendimi i departamentit të trajnimit të Fribourg-ut do të merret në fillim të vitit të ardhshëm.

Qeveria federale synon të forcojë masat kundër rezistencës ndaj antibiotikëve dhe të mbështesë spitalet në krijimin e programeve të përshtatshme.

Drejtoresha e Zyrës Federale të Shëndetit Publik, Anne Lévy, vizitoi të hënën Spitalin Universitar të Bazelit, i cili konsiderohet si pionier në këtë fushë.
“Situata është dramatike dhe duhet të merret seriozisht”, tha Lévy për agjencinë e lajmeve Keystone-ATS. “Mikrobet shumërezistente dhe fakti që jo të gjithë antibiotikët janë efektivë kundër çdo infeksioni përfaqësojnë një nga sfidat më të mëdha të shëndetit publik.”

Kjo është arsyeja pse zyra e shëndetit mbështetet në programet e “kujdesit antimikrobik”, siç është ai që tashmë është zbatuar nga spitali i Bazelit, të cilat përfshijnë, ndër të tjera, monitorimin e përdorimit dhe rezistencës ndaj antibiotikëve. Deri më tani, vetëm gjysma e spitaleve zvicerane kanë filluar një program gjithëpërfshirës kundër këtij kërcënimi.

Si pjesë e një plani veprimi dhe rishikimit të vazhdueshëm të Aktit të Epidemive, qeveria federale synon të krijojë bazën për parandalimin dhe luftimin e rezistencës.

Sipas Lévy, do të përfshihen edhe mjekësia veterinare dhe bujqësia, transmeton albinfo.ch.

Qëllimi është të shmanget përdorimi i tepërt i antibiotikëve dhe t’i administrohen gjithmonë në kohën dhe sasinë e duhur, në mënyrë që të parandalohet zhvillimi i rezistencës së mëtejshme. Është gjithashtu e rëndësishme të informohet popullata që të mos i hedhë antibiotikët e mbetur në mbeturina, por t’i kthejë ato në farmaci.

“Në vitet e fundit, kemi parë një rritje të mikrobeve shumërezistente”, tha Nina Khanna, drejtuese e sëmundjeve infektive në Spitalin Universitar të Bazelit. Prandaj, është e rëndësishme të regjistrohen të dhënat në spital për të gjetur antibiotikun e duhur për pacientët me këto lloje mikrobesh. Spitali mund të kombinojë antibiotikë të caktuar dhe, në raste të rralla, madje të përdorë ilaçe që ende nuk janë miratuar.

Qyteti zviceran i Cyrihut po zbaton një lagje zero-emetimesh në zonën Binz dhe Alt-Wiedikon. Gjatë gjashtë viteve të ardhshme, banorët, bizneset dhe shkollat ​​do të testojnë qasje të reja ndaj mbrojtjes së klimës dhe qëndrueshmërisë.

Qyteti po përdor fillimin e fazës së zbatimit për iniciativa të tilla si stacionet e reja të karikimit elektronik dhe kutitë e pakove për të zvogëluar trafikun e shpërndarjes, tha këshilli i qytetit në një deklaratë të hënën.

Shërbimet e konsulencës janë gjithashtu në dispozicion për të ndihmuar pronarët të rinovojnë dhe optimizojnë sistemet e tyre të ngrohjes. Dhe nga 21-23 nëntori, një “climathon” do të zhvillohet në rreth për të zhvilluar zgjidhje për mbrojtjen e klimës, transmeton albinfo.ch.

Zero-emetime deri në vitin 2040

Qëllimi i projektit është të testojë se si qyteti, ekonomia dhe popullsia mund të arrijnë zero-emetimesh hap pas hapi, shkruan swissinfo. “Mbrojtja e klimës ka sukses kur bëhet pjesë e jetës së përditshme”, tha kryetarja e bashkisë Corine Mauch e Social Demokratëve.

Rrethi pilot është pjesë e strategjisë së klimës zero-emetimesh të qytetit deri në vitin 2040, e cila u miratua nga 75% e popullsisë në një votim të vitit 2022. Në shkurt të vitit 2024, parlamenti i qytetit miratoi një buxhet prej gati 8 milionë CHF (10 milionë dollarë) për projektin gjashtëvjeçar.

Grevat e punëtorëve të ndërtimit u zhvilluan në Zvicrën frëngjishtfolëse të hënën, pas atyre në kantonin italishtfolës të Ticinos dhe Bernës në javët e fundit. Sipas sindikatave Syna dhe Unia, afër 7,000 njerëz demonstruan në Gjenevë, Lozanë, Fribourg dhe La Chaux-de-Fonds.

Kontrata kombëtare ombrellë e punëtorëve pritet të skadojë në fund të vitit 2025, dhe diskutimet me Shoqatën Zvicerane të Kontraktorëve të Ndërtimit (SSIC) “kanë vazhduar prej muajsh, por një zgjidhje nuk është ende në horizont”, thanë dy sindikatat në një deklaratë të përbashkët, shkruan swissinfo, transmeton albinfo.ch.

Kërkesat e punëtorëve përfshijnë shpërblimin për udhëtimin midis selisë së kompanisë dhe vendit të ndërtimit, orë pune më të shkurtra të përshtatshme për jetën familjare, një pushim të paguar në mëngjes, paga më të larta dhe rregullime të pagave për inflacionin.

Sipas sindikatave, kushtet aktuale të punës nuk janë më të qëndrueshme, as propozimet e SSIC për “ditë pune më të gjata për paga më të ulëta”.

Në Gjenevë, demonstruesit bllokuan për pak kohë urën e Mont Blanc. Në kantonin e Fribourg-ut, protestat u përqendruan pranë selisë së Shoqatës së Ndërtuesve të Fribourg-ut në Courtepin, ndërsa në Lozanë dhe La Chaux-de-Fonds punëtorët marshuan nëpër rrugët e qendrës së qytetit.

Një ditë e dytë greve është planifikuar për nesër në Lozanë, me një tubim në Place de la Navigation, nga ku do të fillojë një procesion në orën 13:30.

Protestat do të vazhdojnë më 7 nëntor në Zvicrën veriperëndimore, ndërsa më 14 nëntor do të jetë radha e Cyrihut dhe rajoneve të tjera në Zvicrën gjermanishtfolëse.

Stresi kronik, lodhja ose depresioni: shëndeti mendor në punë është bërë një shqetësim i rëndësishëm në Zvicër. Sipas vlerësimeve të fundit, çrregullimet mendore i kushtojnë ekonomisë së vendit rreth 20 miliardë franga në vit, një shifër që pasqyron rritjen e vazhdueshme të lejeve mjekësore që lidhen me shqetësimin psikologjik.

Një studim ndërkombëtar nga Axa tregon se Zvicra është vendi i industrializuar ku aktiviteti profesional ka ndikimin më të madh në mirëqenien mendore. Pothuajse 17% e punëtorëve përjetojnë paaftësi të përkohshme për punë për arsye psikologjike, shkruan RSI, transmeton albinfo.ch.

Këto mungesa, shpesh për shkak të ngarkesave të tepërta të punës, afateve shumë të shkurtra ose mungesës së njohjes, ndikojnë në të gjithë sektorët.

Tensionet në vendin e punës janë shkaku kryesor i mungesave për shkak të sëmundjeve me origjinë psikologjike, përgjegjëse për 57% të rasteve sipas një studimi të kohëve të fundit. Këto mungesa janë gjithashtu më të gjatat: mesatarisht 218 ditë, ose më shumë se shtatë muaj, dhe në 95% të rasteve është një ndërprerje me kohë të plotë.

Përballë këtij realiteti, një numër në rritje i kompanive zvicerane investojnë në parandalim: punëtori mbi menaxhimin e stresit, kurse trajnimi mbi rreziqet psikosociale ose programe mbështetjeje psikologjike. Por, pavarësisht këtyre përpjekjeve, shëndeti mendor mbetet një çështje e ndjeshme, shpesh e vështirë për t’u trajtuar hapur në sferën profesionale.

Dy burra nga Ballkani do të paraqiten sot para Gjykatës Federale Penale Zvicerane në Bellinzona, të akuzuar për mbështetje dhe pjesëmarrje në një grup ekstremist që kishte planifikuar të destabilizonte një rajon të Kosovës.

Të dy të akuzuarit janë një 37-vjeçar kosovar dhe një 34-vjeçar me shtetësi të dyfishtë, Zvicër dhe Maqedoni. Me bazë në rajonin e Gjenevës, ata u arrestuan në shtator 2022 pas një mbikëqyrjeje të gjatë dhe që atëherë janë në burg.

Akuzat e ngritura nga zyra e Prokurorit të Përgjithshëm janë serioze: pjesëmarrja dhe mbështetja për një organizatë terroriste, ryshfet ndaj zyrtarëve të huaj publikë, pastrim parash, pengim i procedurave penale, falsifikim dokumentesh dhe mashtrim tregtar, ndër të tjera. Të dy burrat prezumohen të pafajshëm.

Të dy burrat akuzohen se kanë mbështetur dhe financuar një organizatë islamike në Kosovë, Vëllezërit Vitia. Midis viteve 2014 dhe 2022, ata drejtuan degën e saj zvicerane, të ashtuquajturit Vëllezërit e Gjenevës, e cila ishte aktive në zonën e Liqenit të Gjenevës. Ai mblodhi burra kryesisht nga qyteti kosovar i Vitisë dhe, në një masë më të vogël, nga Maqedonia e Veriut, shkruan swissinfo, transmeton albinfo.ch.

Pasi rekrutuan besimtarë rreth xhamisë në Petit-Saconnex, Gjenevë, duke filluar nga viti 2016, Vëllezërit e Gjenevës u përqendruan në financimin e organizatës kosovare.

Sipas aktakuzës, fondet e mbledhura përmes abonimeve dhe donacioneve, por mbi të gjitha përmes sigurimeve shoqërore dhe mashtrimit me kredi Covid, arritën në një shumë midis 64,000 CHF dhe 77,000 CHF. Këto janë vetëm shumat e dërguara në Kosovë.

Shteti Islamik dhe ligji i Sheriatit

Qëllimi i Vëllezërve Vitia ishte të përfitonin nga destabilizimi politik në Kosovë për të marrë pushtetin në një rajon dhe për të imponuar një shtet islamik të qeverisur nga ligji i Sheriatit, sipas prokurorisë. Paratë e mbledhura në Gjenevë u përdorën për të blerë armë dhe për të korruptuar gjyqtarët e thirrur për të gjykuar anëtarët e grupit.

Në vitin 2016 në Kosovë, dy burrat dyshohet gjithashtu se kanë ndihmuar në ruajtjen e katër pushkëve sulmuese kalashnikov, një pistoletë dhe 3,000 fishekëve në një shtëpi të sigurt. Ata dyshohet gjithashtu se kanë organizuar takime indoktrinimi në Gjenevë. Për këtë qëllim, thuhet se ata kanë ftuar dhe pritur disa imamë.